şükela:  tümü | bugün
  • asya kolunun en doğuda kalan dili, ölü bir dil*. bugün doğu türkistan olarak bilinen topraklarda eskiden konuşulan irani dillerden biri. uygurca'ya da kelimeler vermiş. aslında akhun dili. yapı olarak diğer dillerden farklı imiş ve yirmibeş harften meydana geliyormuş.

    bazı kaynaklara göre hint iran dillerinden birisi (muhtemelen de doğrusu böyle), bazı kaynaklarsa sanskritçe kökenli olduğunu iddia eder. hint avrupa dillerinden olduğunu iddia edenler, bu dil ailesinden türkçe'ye geçmiş kelimelerin son seslerinin kaybolmuş olmasını, sondaki sesli harfleri yutma eğilimi kuvvetli olan toharca'nın etkisine bağlarlar. sanskritçe kökenli olduğunu iddia edenlerse manastırlarda bugüne kadar kalan toharca yazmalardan dolayı hint sanskritçesi, prakritçe, eski çince veya toharca (tocharisch) gibi dilleri irani olmayan diller olarak gruplarlar.
  • nişanyan sözlüğe göre türkçedeki öküz ve ingilizcedeki ox vs bu dilden geliyormuş.

    "toharca a veya b, okso/okäs sığır, özellikle iğdiş edilmiş sığır"
  • hint-avrupa dil ailesinin en doğudaki üyesidir. toharca ve hititçe'nin proto-hint-avrupa dilinden en erken ayrılan diller olduğu düşünülür. ayrıca yukarıda belirtildiği gibi irani bir hint-avrupa dili değildir. kendi başına bir koldur, hint-avrupa dilleri içerisinde. şimdiki doğu türkistan'daki tarım havzasında konuşulduğu bilinmektedir. tarım mumyaları da büyük bir olasılık toharlara aittir.

    tohar adam mavi gözlü, kızıl saçlı.