şükela:  tümü | bugün soru sor
  • kocası ögeday han'ın ölümünden sonra tahta geçen naip. tomris hatundan sonra tarihdeki ikinci kadın hükümdardır. 7 yıllık bir moğol lideridir.
  • büyük han ögeday’ın eşi.nayman yahut merkit asıllıdır.ögeday öldükten sonra 1241 ile 1246 tarihleri arasında, cengiz yasasının koruyucusu çağatay’ın da desteğiyle 5 yıl naip sıfatıyla moğol imparatoriçesi olmuştur.töregene 2.kadın hükümdar değildir.ondan önce boarık hatun vardır. (bkz: bogarik hatun/@hazarya)

    ögeday, kendisinden sonra han olarak oğlu küçü’yü arzu ediyordu ancak küçü 1226 yılında çin’de savaşta ölmüştü.bunun üzerine büyük han veliaht olarak torunu şiremonu seçmişti.töregene hatun ise oğlu güyük’ü han olarak görmek istiyordu ve bunun için moğol aristokratları arasında da büyük saygı gören çağatay’ı kendi tarafına çekti.çağatay,şiremon’u yetiştiren kişi olmasına rağmen töregene hatunun isteğine karşı çıkmadı ve güyük’ü destekledi.1241 yılında çağatay zamansız bir şekilde ölse de töregene dirayetli bir şekilde durarak devleti yönetmeye devam etti.

    devlet kademelerinde radikal değişiklikler yapmaktan çekinmedi.mütevefva imparatorun mühürdarı kereyit asıllı çinkay’ı azletti.maliye bakanı olan kıtay asıllı ye-liü c’utsai de görevden el çektirildi ve yerine müslüman asıllı abdurrahman atandı.doğu iran valisi uygur türkü körgöz de töregene’nin gazabından kurtulamadı ve görevden alınıp idam ettirildi.maveraünnehir valisi mahmud yalvaç da yağlı ilmekten kurtulamadı.cengiz han’ın dahi büyük saygı gösterdiği bu kurum ve kişilere töregenin cüretkarca savaş açması devlet içinde huzursuzluğa yol açtı.olayları duyan mançurya sınırındaki haslığında yaşayan ve 80’li yaşlarında olan cengiz’in hayattaki son kardeşi temüge ordusuyla beraber karakurum’a doğru yola çıktı ancak yolda moğol beyleri tarafından ikna edilip geri çevirildi.

    sonunda 1246 ilkbaharında kurultay orhon nehri yakınlarında toplandı.batu hastalığını mazaret göstererek kurultaya katılmadı.24 ağustos 1246 yılında güyük 40 yaşında büyük han oldu.