şükela:  tümü | bugün
  • ing. trepanation
    ruhsal hastaliklarin tedavisi ile ilgili olarak tarihte bilinen en eski yontemlerden biri. bas agrilarindan yakinan ya da epilepsi krizi gecirdikleri sanilan hastalarin tedavisi icin uygulanan ilk cerrahi islem. tastan yapilma araclarla hastanin kafasinda yuvarlak bir delik acarak buradan rahatsizlik veren kotu ruhun cikabildigine inaniliyordu*.
  • (bkz: penetrasyon)
  • kafatasinda delik acma islemi. m.o 5000 yillarinda ucu sivri mizragimsi tahta ile yapilan bu operasyon, hastaligin kafatasindan cikabilmesi icin uygulanirmis. arastirmacilara gore kafasi delinen insanlar yasamlarini yitirmemisler lakin geriye kalan omurlerini nasil gecirmisler bilinmez.
  • kafatası delgi ameliyatları, modern bilim öncesi dönemler insanlar tarafından sıkça uygulanmıştır. yaralanma ve hastalıklar bu işlemle iyileştirilmek istenmiştir. savaşlarda kafatasına alınan darbeler, derin yaralanmalara yol açıyordu. bu nedenle kişinin yaşaması için o çağda trepanasyon ile temizlenmesi gerekiyordu. delgi ameliyatları, anadolu'da osmanlı döneminde de yapılıyordu.
  • trephining de denilen bir tedavi yöntemi. hastanın kafasını taşlayarak yapıldığı da bilinir.
  • serbest çağrışarak (bkz: triple penetration)
  • ilk uygulamasının aksaray sınırları içinde bulunan aşıklıhöyük 'te ele geçirilen bir bayan kafatasına yapıldığı tespit edilen tedavi yöntemi. 10 bin yıl öncesine tarihlenen bu operasyon izleri, bilinen en eski cerrahi müdahale olarak tarihteki mümtaz yerini almıştır.

    bilimadamları, dimağlarda oluşacak bazı soru işaretlerini gidermek için radyoskopik ve makroskopik incelemeler yaparak kafatasındaki çok düzgün küçük yuvarlak deliğin, cerrahi bir operasyon sonucu oluştuğu ve 'trepanation' adı verilen beyin ameliyatının yapıldığını kanıtlamışlardır.
  • ilkel tedavi yöntemlerinin en şaşırtıcılarından birisi olan cerrahi uygulama. niçin yapıldığı konusunda tahmin yürütürsek; belki bir çarpma sonucunda oluşan basıncı azaltmak, belki de kötü ruhları kovmak için uygulanıyordu. her ne sebeple olursa olsun, canlı insanlara uygulanıyordu. kemiğin taş ile delinmesi acılı bir işlem olduğundan hastaya bitkisel bir uyuşturucu verilmesi olası.
  • ilkin hasta kimsenin içindeki şeytanı çıkarma adına yapıldığı düşünülen eylem. pek rahatlatıcı olduğu söylenir.
  • yunanca doğmak anlamında olan "trypanon" kelimesinden türemiştir. kafatasından bir kemik parçası alınarak kafatasının açılması esasına dayanan bu uygulama tarih öncesi çağlardan bu yana uygulanmaktadır. fransa'da bulunan, trepanasyon uygulanmış en eski beden örneğinin ve kafatasının neolitik zamanlara ait olduğu ve 7.000'den fazla yaşında olduğu düşünülmektedir.

    eski uygarlıkların neden bu uygulamaya yöneldikleri hakkında değişik spekülasyonlar bulunmaktadır.

    - bazı antropologlar trepanasyonun batıl ritüellerin bir parçası olarak yapıldığını düşünmektedirler.
    - diğer araştırmacılar, baş ağrısı, epilepsi, hidrosefali ve ruhsal bozukluklar gibi hastalıklar için bir tedavi prosedürü olarak kullanılmış olduğuna inanırlar.
    - bu uygulamaların birçoğunun, muhtemelen kötü ruhların kaçırılması için bir geçiş yolu sağladığı düşünülmüştür.

    eski mısır'dan, çinlilere, romalılardan yunanlılara kadar birçok farklı kültürde değişik şekillerde ortaya çıkmıştır. örneğin, inka kültüründe, trepanasyon tumi adı verilen bir tür bıçak kullanılarak gerçekleştirildi. hastanın başı cerrahın dizlerinin arasına sıkıca alınır ve keskin parçası çakmaktaşı ya da bakırdan oluşturulan tumi bıçağı, kafatası yüzeyi boyunca geri ve ileri sürülürdü. bunun yanı sıra, onikinci yüzyılda arap cerrahlar tarafından kullanılan, kafatasında küçük delikler açmak ve ortadasından yuvarlak bir parça kemik çıkarmak amacı ile delici, sivri, mızrak biçimli bir alet kullanılırdı.

    anadolu'da ise i.ö 8.yy'a dayanan aşıklı höyük'te bulunmuş olan bir kadın bedeni de, bir trepanasyon uygulamasına dair izler taşımaktadır. buradaki uygulama da, gene kafatasının belli yerlerinde delikler açmak sureti ile gerçekleştirilmiştir.

    anadolu'da uygulanan transperasyonun nedenleri arasında yine,

    - baş ağrılarını gidermek,
    - epilepsiye çare bulmak,
    - kafatası içindeki basıncı hafifletmek,
    - travma sonrası kan ya da cerahat birikmesini önlemek,
    - kafatası kırıklarında kemik parçalarını temizlemek,
    - kötü ruhları defetmek

    gibi nedenlerin olduğu düşünülmektedir.

    fakat burada üzerinde durulması gereken nokta, trepenasyonun sadece canlılar üzerinde değil, aynı zamanda ölülerin de üzerinde uygulandığıdır. trepanasyonun ölüler üzerinde uygulandığının bir örneği, ingiltere'de genç kız ve erkeklerin güzelliğinin, ölmüş birinin kafatasından alınan parçayı taşıyarak korunabileceği inancı gösterilebilir. anadolu'da da örneklerine rastlanan ölüler üzerindeki trepanasyon uyguluması, büyük ihtimalle bu uygulamanın tıp dışı nedenlerle de yapılmış olabileceği sonucunu doğurabilir. başlıca nedeninin ise, ölü insanın kafasının içinde var olduğu farzedilen kötü ruhun, açılan delikten dışarı çıkacağı inancıdır.