1. cümleten geçmiş olsun denir. tümceden geçmiş olsun denmez mesela.
  2. cümle oturmuş, dolu dolu bir kelimedir. öyle ki cümle alem tanır kendisini. tümce ise havada kalmış, sırf türkçe olsun diye uydurulmuş bir sözcük izlenimi verir.
  3. cümle alem denir, tümce alem denmez mesela.

    aslında denebilir de. ama denmez. hatta cümle alem yerine tümce alem daha mantıklı gibi durmakta.
  4. tümce kelimesi duyulunca akla merkezi sınavların 35 satırlık paragraf sorularında dünyanın en boş beleş işlerine kafa patlatan dangalak şairler, romancılar falan gelir. cümle ise böyle nahoş bir çağrışım yapmaz, halk adamıdır, ekmeğinin peşinde koşar olsa olsa, çorunun çocuğunun rızkını düşünür.
  5. tümce uydurukçadır, cümle türkçedir. diller arasında kelime alış verişi olabilir. diller yaşayan organizmalardır ve o dili konuşan halkın hayatıyla paralel olarak başka dillerle etkileşim içerisine girebilirler. önemli olan hangi kelimenin hangi dilden girdiği değil, o dili konuşan halkın o kelimeyi kendi dil hazinesine katıp katmadığıdır. cümle artık türkçeleşmiş, türkçenin dil varlığına dahil olmuş bir kelimedir. bunu halkın kullandığı dilde görmek mümkündür. cümle kelimesine arapça'dır diyen sığ bakış bilmelidir ki bir kelimenin bir dilde yalnızca temel anlamı değil, yan ve mecaz anlamları da mevcuttur. bu dil - düşünce evreni'nin derinliği ile ilgilidir. halkın dil düşünce evreninde yer edinmiş bir kelimeyi atamazsınız

    şimdi cümle kelimesini arapça olduğu sebebiyle atalım yerine tümce kelimesine getirelim

    - cümle alem - tümce alem

    - cümleten teşekkür ederim - tümceten teşekkür ederim

    - allah cümlemize iyilik güzellik versin - allah tümcemize iyilik güzellik versin ....

    oldu mu ? olmadı ...

    arapça'dan yada başka bir dilden girdi diye halkın yaşayan dilinde var olan, dil hazinesine kazandırdığı bir kelimeyi atıp yerine, bazıları unutulmuş köklerden türetilen kelimeler getirmek o dili ucubeleştirmektir.

    diller kökleri, gövdesi, dalları, yaprakları ve meyveleri olan bir ağaca benzer. yapraklar o dilin kelimeleridir. bazı yapraklar zamanla kuruyup dökülürler bu yapraklar halkın artık kullanmadığı unutulan kelimelerdir. yerlerine yeni yapraklar yeşerir. bu yeşil yapraklar herhangi bir sebeple dalından koparılıp yerlerine kurumuş olanları yapıştırılırsa o ağacın meyveleri yani edebi eserleri ne kadar lezzetli olur düşünmek lazım.

    diller arasında kelime alışverişi olabilir buna karşı kural alışverişi olamaz. her dilin kendi kuralları mevcuttur ve giren yada türetilen kelimeler kurulan cümleler bu kurallara göre olmalıdır. çelişki odur ki bu gün kelime atmaya çalışanlar yabancı eklerle yapılan - sel 'li, - sal 'lı tamlamaları sıklıkla kullanırlar. yabancı kelimeyi kabul etmezlerken yabancı kural kullanırlar imge tasarımı yada imgeli tasarım yerine imgesel tasarım derler

    edit. konu üzerine tdk'nın görüşüne biad edip, o görüşün eleştirilebileceğini havsalası almadan ayor çekmeye kalkan yazar arkadaşlara okumalarını tavsiye ederim

    buyrun

    edit 2. sunulan örneklerde dört ayrı görevi olan bir kelimenin yerine kullanılmak istenen tek boyutlu tek anlamlı bu yüzden anlam, derinlik ve estetik bakımından yerine kullanıldığı kelimenin vazifesini görmeyen, bir kelimenin kullanılmasının yanlışlığı anlatılmak istenmektedir. benim vermem gereken kaynağı vererek sunduğum görüşü teknik anlamda destekleyip beni çürüttüğünü sanan yazar arkadaşa selam olsun. ayrıca tdk'nın görüşü ile ilgisi tdk'nın tümce kelimesini kabul edip etmemesi ile ilgilidir
  6. terim anlamını ayırt edemeyenlerin paragraf paragraf açıklamaya çalıştığı farklardır.
    cümleten-tümceten örneğini vermeyeni herhalde pompalıyorlar.

    http://tdk.gov.tr/…=tdk.gts.52b8d627903b09.01198527
    cümle
    isim, dil bilgisi arapça cumle
    1. isim, dil bilgisi bir yargı bildirmek için tek başına çekimli bir fiil veya çekimli bir fiille kullanılan kelimeler dizisi, tümce
    "ben bu cümleyi üç defa okudum, hiçbir şey anlayamadım." - b. r. eyuboğlu
    2. dizge, sistem
    3. sıfat bütün, hep
    4. zamir herkes
    "cümleye uzun ömürler dilerim." - b. felek

    terim olarak kullanılan cümle(1. madde) arapçadır ve bunun türkçe karşılığı tümcedir.bkz
    cümle alem cümleten vb verilen örnekler 3. ve 4. madde içindedir.
    yani tümceten diye bir örnek verip komik duruma düşmemek lazım. eyyorlamam bu kadar haydi hayırlı işler.

    edit:

    tdk'nin görüşüyle alakası nedir anlamak zor. çok basit, dil bilgisine dair birazcık şey biliyorsan sorgulamanı gerektiren durum yok. "cümle" kelimesinin 4 anlamı var ve sadece 1. anlamı için(yani terim anlamı) "tümce" kelimesi önerilmiş. gelip abidik gubidik 3.(sıfat) ve 4.(zamir) anlamlarına önerilmediği halde tümce kelimesini yerleştirip "bak olmuyor işte gördün mü?" diyorsan senin idrak yollarında enfeksiyon var demektir.
    daha da basit söyleyeyim:
    bak bakalım tümce kelimesinin kaç anlamı var, cümle gibi 4 maddede mi toplanmış yoksa sadece 1 maddede mi?

    yaprağa çiçeğe böceğe devam.
  7. "cümlenizin amınakorum" denilebiliyorken aynı şey "tümce" kelimesi için kullanılamaz.

tümce ile cümle arasındaki fark hakkında bilgi verin