şükela:  tümü | bugün
  • atatürk'ten önce adı dersim, atatürk ile birlikte adı tunceli' olan ilimizdir.

    ama madem ki konu tunceli başlığı altında yine saptırılmakta o zaman dersim mi yoksa tunceli mi tartışmalarına açıklama yapmak gerek:

    1938 dersim isyanı : bu isyana kadar adı dersim'dir. bu dersim'i devlet yönetmezdi. kim yönetirdi bilir misiniz; o zamanın ağaları, aşiretleri ve liderleri.

    bu ağalar, aşiret liderleri gücünü nereden alırlardı peki, bilir misiniz? halktan. bunlar halkı kullanırdı. sömürürlerdi yani. halk neden buna razı olurdu bilir misiniz, çünkü çaresizdi. çaresizlik nedir peki bilir misiniz, çaresizlik; günün birinde çıka gelecek bir "umuda" inanıp, çile çekmektir. bu umut kimdi peki, bu "umut" mustafa kemal idi.

    dersim halkı ne yapardı bilir misiniz, dersim iline sınır illere yağmacılık hareketlerinde bulunurdu. neden peki bilir misiniz, çünkü başlarındaki ağalar, liderler, yönettikleri halktan bunu isterdi. bu halkı arkasına alan ağalar, liderler ne yapar bilir misiniz, "devlete kafa tutacak kadar" güçlü olduklarını düşünürler.

    bu kemah neresidir bilir misiniz, erzincan'ın bir ilçesidir. dersim olayları zamanında kemah'ın önemini bilir misiniz, bu kemah o zamanın ticaret merkezidir. gözde merkezidir. tuz mu lazım, un mu lazım, gidersin kemah'a, at sırtında getirirsin köyüne.

    bu dersim halkı en son ne yapar bilir misiniz, kemah'ı yağmalamaya çalışır. kim yaptırır peki bunu, işte o ağalar, liderler.

    hadi size bu ağalar, liderler nereden geldiler paki bilir misiniz? bu ağalar,liderleri dersim bölgesine, g. doğu bölgesine idris'i bitlisgetirmiştir. kimdir bu idris'i bitlis bilir misiniz, zamanında şah ismail ile yavuz sultan arasındaki savaşta, yavuz sultan tarafından kullanılan osmanlı devleti görevlisi.

    yavuz sultan selim ne yapar bilir misiniz, doğuda, g. doğuda bulunan türkmenlere karşı bitlisli idris'i silahlandırır. idirsi bitlis'te turkmenlere karşı inanılmaz derecede katliam uygular. bu türkmenleri oralardan çıkarır. kimleri getirir peki buralara? kürtleri. kürt aşiretlerini.

    bu kürt aşiretleri doğuyu, g. doğuyu ele geçirir, oradaki halkı kendine bağlar. bu illerden birisi de o zamanın dersim ilidir.

    günümüzde özellikle g. doğudaki kürt aşiretleri, idris'i bitlis'in getirdiği kürt aşiretlerin tohumlarıdır işte. hani halen kız çocuklarını evlendiren, namus davasına kadın - erkek vuran ve vurduran; islam'ın şeriat düşüncesini benimseyen kişilerdir işte.

    peki bu kürt aşiretleri günümüzde tunceli'de neden yoktur bilir misiniz? neden tunceli'de çocuk gelinleri göremezsiniz, neden kadına şiddete rastlayamazsınız, neden din ile aldatanı göremezsiniz bilir misiniz? işte atatürk'ün o öngörüsünden dolayıdır.

    o zamanın dersim halkının umudu mustafa kemal atatürk olur. atatürk neyi fark eder bilir misiniz, dersim halkının aşiretlerden, liderlerden kurtulmak istediğini, o halkın bilinçli, aydın bir kesim olduğunu.

    halkın aşiretlerden kurtulma yolunun bilinçlendirme hareketi olduğunu anlar ve dersim'e yol, okul, köprü yaptırır ve dersim halkının bilinç düzeyini artırır. okumayla daha da bilinçlenen halk, liderinden ve aşiretinden kopar, yeni kurulan devlete yönelir.

    bunu kabul edemeyen aşiret liderleri halk ile birlikte devlete artık fiziki olarak kafa tutar. ve meşhur dersim olayları başlar. olayların kansız, silahsız halledilmesi görüşünde olan atatürk, kurmaylarını yönetemeyince isyan kanla bastırılır.

    atatürk'ün hatası, olası isyanı kansız bastırmayı kurmaylarına iyi diretememesidir. ya da kimilerine göre diretmek istememesidir. ama halk diretememediği görüşündedir ve günümüzde atatürk'ün tunceli halkı tarafından sevilme nedeni de budur.

    atatürk , sembolik olarak dersim'in adını artık tunceli olarak belirler. bu sembolizmi hafife almayın, özellikle edebiyatta çağrıştırdığı duygu akımı oldukça yoğundur. kötü günlerin sembolik olarak eskide kaldığını çağrıştırmak içindir bu isim değişikliği.

    günümüzde 3. köprünün adının yavuz sultan selim olmasının nedeni, önceden yaşanılmış acıların; "sembolizm etkisi ile ilgili inanç sahibi" kişilerce tekrar yaşanması isteğidir. o yüzden bu sembolizmi hafife almayın.

    bugün tunceli'ye dersim diyenler, duygusal ampirizm bilgisi ile duyar kasanlardır. tunceli halkı kürt değildir. ama bugün özellikle tunceli gençlerine; kürt kimliği kullanılıp, gençlerin kafaları karıştırılarak bazı istenmeyen propagandalar yaptırılmaktadır.

    bu da günümüzde; "dersim'in o baş kaldıran asi ruhu!" gibi romantik cümlelerle kamufle edilmektedir.