*

şükela:  tümü | bugün soru sor
  • kurucusu (bkz: kalust gülbenkyan)

    gülbenkyan, birinci dünya savaşı sıralarında bir osmanlı diplomatıydı. ingiliz ve alman petrol şirketlerinin arasında uluslararası birlik oluşturulmasına öncülük etti, işbirliği içinde çalışmalarını sağladı. başarılı bir işadamı olmasının en önemli nedeni, belki de, birbirine rakip ülkeler arasında herkesin kazançlı çıkabileceği bir yol bulmasıydı. peki bunu nasıl yaptı? sultan ıı. abdülhamid’den basra ve bağdat bölgelerinde petrol arama izni istedi. 1908’de jön türk devriminden sonra, gülbenkyan sürece dahil oluyor. o dönem osmanlı imparatorluğu’nun zayıfladığı dönem… gülbenkyan da bunun farkında. fransızları, ingilizleri, almanları ve rusları memnun etmek gerekiyor; herkesin kazançlı çıkabileceği bir yol bulunması şart. petrolü ingilizlere verirsen diğerleri şikâyet eder, ruslara verirsen kalan ülkeler... bunun bir çıkmaza götüreceğini öngörüyor. türk petrol şirketi’ni (bkz: turkish petroleum company) kuruyor. herkesin kazançlı olabileceği bu teklifi sultan’a sunuyor. gülbenkyan, bazı kaynaklarda dendiği gibi petrolü batılılara peşkeş çekmiyor kısacası. kendisinin, tüm devletlerin ve osmanlı’nın kazanacağı bir yoldan gidiyor. şirketin hisselerinin yüzde beşi kendisinin olduğu için bu lakabı alıyor. şirketin diğer sahip-
    leri ise deutsche bank, anglo saxon oil company ve (bkz: national bank of turkey) oluyor.

    gülbenkyan, 1908 jön türk devrimi ile ilgili iyimser görüşlere sahip. anayasa, batı yatırımları gibi gelişmelerle osmanlı çıkarlarının korunacağına inanıyor. birkaç yıl içinde jön türklerin aşırı sağcı tutum benimsendiği görülüyor. 1912’de bu rüya bozuluyor, daha sonraki yıllarda da savaş başlıyor. savaş sonrası, galip devletler şimdiki ırak topraklarında, yeniden hak iddia ediyorlar. (bkz: abd) devreye giriyor, hisseler yeniden paylaşılıyor. daha sonra şirket, (bkz: ırak petrol şirketi) adını alıyor. gülbenkyan’ın yüzde beş payı onda kalıyor.

    kaynak

    ne ilginc bir hikaye degilmi ?