şükela:  tümü | bugün
  • aslında tipik bir devlet destekli kalkınma hikayesidir. rize'de çay ekimi hikayesine benzer bir hikayedir. tastamam ekonomik bir ilke olan "devletçilik" ilkesinin doğru uygulanması halinde olabileceklere örnektir.

    1970'li yıllarda marmara ve iç anadolu bölgelerinin arasında kalan, bolu ve civarı ormanlarında yaşayan orman köylüleri o denli fakirlerdi ki, memleketteki en alt standardın bile altında yaşıyorlardı. (halen daha orman köylüsü görece çok fakirdir)

    bu durumda bölge insanına destek olmak amaçlı bir proje başlatan türkiye kalkınma vakfı bölge şartlarına uygun, düşük maliyetli ve satış garantili bir ürün olan tavukçuluğu orman köylülerine tanıttı. birkaç kümesle başlayan hikaye köylünün de işi benimsemesi sonucu güzelliklerle devam etti.

    o zamana kadar kasaplarda tek tük satılan tavuk da böylece ilk kez endüstriyel ürün olmuştu. köy-tür kurulmuş ve işin dağıtım kısmında da organizasyon başlamıştı. civar köylere ve illere yayılan bu karlı ve basit iş, özel sektörü de piyasaya sokmuş ve pazar gittikçe gelişmeye başlamıştır. ilk markalardan lades ve mudurnu bölgenin markalarıdır.

    tavukçuluk daha sonra sakarya ve bursa gibi civar illere de sıçramış ve bölge adeta ülkenin beyaz et üretim merkezi olmuştur. arkasından çok kısa süre içinde neredeyse tüm ülke dev bir tavuk çiftliğine dönmüştür. işin garibi, ülke asla bir türlü müreffeh olmadığı için, tavuk talebi de hep zirvede yer almıştır. bu talep ve üretim 2013-2014 döneminde dünyada üretimde 10, ihracatta ise 11'inci sıraya taşımıştır ülkeyi. 2015'de görülen kuş gribi vakaları yüzünden ihracat bir kısım sekteye uğrasa da devam etmektedir.

    bu arada piyasaya yerli ve yabancı yeni oyuncular girmiş, üretim aşamaları ihtisaslaşmış, yumurtacısı, civcivcisi, yemcisi ayrı ayrı organize olmuş ve sistem zaman içinde bırakın orman köylüsünü kalkındırmayı, yetiştiriciyi s..me üzerine kurulu bir düzene evrilmiştir. aslında sektörde karlılık toptan düşmüş, olası tüm zarar ise yetiştiriciye itelenecek şekle sokulmuştur. ne denli reklam, ihracat vs. de yapılsa tüm aktörler bıçak sırtındadır bu sektörde.

    gelişen pazar içinde ilk önce zaten tastamam özel sektör kafasında olmayan köytür darbe almıştır. sürüne sürüne devam edip en sonunda yok olmuştur. arada lades ve bir dönem pazara giren kfc'ye perakende pazarında rakip olmaya kalkan mudurnu da kendisini takip etmiştir. geriye ülkede ciddi ama bir o kadar da kırılgan dev bir sektör kalmıştır.