şükela:  tümü | bugün
  • birçok ülkede de uygulandığını ileri sürerek, eleştirilen 81 anayasası temel alınarak, ilgililere verilen yetki aşımlarının, hukuksuzluğun ve adam sendeci olmanın giderek yaygınlaştığı ve arttığı bir anlayıştır. ve muhtemelen ileride tarih kitaplarına yazılacağı gibi aynı bu başlıkla siyasi bilimler fakültelerinde de yer alacağına inandığım anlayıştır.

    işbu yazıda olağanüstü hal kanununda yer alan istisnalara ancak bu istisnaların uygulanmayışına vurgu yapılmaktadır. artık içimde kalmaması için ve herkes tarafından anlaşılabilmesi adına uzunca yazdım ama uzunca okumadan aydınlanmak isteyenler için özetle:

    istisna olarak kanun ile belirlenmiş olan hususlar

    9.madde

    b) resmi ve özel her derecedeki öğretim ve eğitim kurumlarında öğrenime ara vermek ve öğrenci yurtlarını süreli veya süresiz olarak kapatmak,

    d) bölgede olağanüstü hal hizmetlerin yürütülmesi ile görevli personelin yıllık izinlerini sınırlamak veya kaldırmak,

    e) bölge sınırları içerisindeki tüm haberleşme araç ve gereçlerinden yararlanmak ve gerektiğinde bu amaçla geçici olarak bunlara el koymak,

    11.madde

    c) kişilerin, üstünü, araçlarını, eşyalarını aratmak ve bulunacak suç eşyası ve delil niteliğinde olanlarına el koymak.

    işte bu söz konusu hükümlerin, adli ve askeri kurumlar ile hakim, savcı ve askeri personel hakkında uygulanmayacağı yer almaktadır. yani aslında alınan tedbirler ile askeri mahkemelerin, askeri okulların kapatılamayacağı gibi, hakim ve savcıların da yıllık izinlerinin kaldırılması mümkün değil iken bu istisnadan faydalanmadığı görülmektedir. aynı şekilde özellikle 11.madde c bendi dolayısıyla keyfi bir şekilde hakim ve savcıların eşyalarına el konulamayacağı, araçlarının aranamayacağı vs. düzenlenmiştir. oysa, tüm bu istisnalar çiğnenmekte iken, usulsüz kanunsuz bir şekilde, kanunun üstüne geçecek yani yasama organının faaliyetini aşacak şekilde çıkartılan khk'lar yakında bir yerlerimizden çıkacaklar. yahu siz neredeyse tüm hakim ve savcıları tutukladınız, somut delil bile olmadan yargılananlar var. nasıl bir durum ben hala çözemedim. buna ilişkin olarak hiçbir açıklama da yapmadan, sanki bunlar olmamış gibi siyasi yaşam nasıl devam etmekte, hala anlayabilmiş değilim.

    özet burada sona ermektedir. dileyen devamını da okuyabilir tabii ki;

    anayasa'nın 119 ve 120. maddelerinde olağanüstü hal sebepleri olarak; tabii afet ve ağır ekonomik bunalım, şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması sayılmaktadır. anayasa'nın 121.maddesi ise şöyledir;

    "anayasanın 119 ve 120 nci maddeleri uyarınca olağanüstü hal ilânına karar verilmesi durumunda, bu karar resmî gazetede yayımlanır ve hemen türkiye büyük millet meclisinin onayına sunulur. türkiye büyük millet meclisi tatilde ise derhal toplantıya çağırılır. meclis, olağanüstü hal süresini değiştirebilir, bakanlar kurulunun istemi üzerine, her defasında dört ayı geçmemek üzere, süreyi uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir.

    119 uncu madde uyarınca (yani tabii afet ve ağır ekonomik bunalım sebebi ile ilan edilen ohalde) ilân edilen olağanüstü hallerde vatandaşlar için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri ile olağanüstü hallerin her türü için ayrı ayrı geçerli olmak üzere, anayasanın 15 inci maddesindeki ilkeler doğrultusunda temel hak ve hürriyetlerin nasıl sınırlanacağı veya nasıl durdurulacağı, halin gerektirdiği tedbirlerin nasıl ve ne suretle alınacağı, kamu hizmeti görevlilerine ne gibi yetkiler verileceği, görevlilerin durumlarında ne gibi değişiklikler yapılacağı ve olağanüstü yönetim usulleri, olağanüstü hal kanununda düzenlenir.

    olağanüstü hal süresince, cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan bakanlar kurulu, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda, kanun hükmünde kararnameler çıkarabilir. bu kararnameler, resmî gazetede yayımlanır ve aynı gün türkiye büyük millet meclisinin onayına sunulur; bunların meclisce onaylanmasına ilişkin süre ve usul, içtüzükte belirlenir."

    şimdi hal böyle iken, gelelim bir de olağanüstü hal kanununu inceleyelim;

    amaç kısmını izah eden 1.maddede aynen şöyle denmektedir: bu kanunun amacı; a) tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya ağır ekonomik bunalım, b) anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması durumlarında olağanüstü hal ilan edilmesi ve usulleriyle olağanüstü hallerde uygulanacak hükümleri belirlemektir.

    aynı kanunun 4.maddesi der ki; "olağanüstü hal süresinde, cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan bakanlar kurulu, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda anayasanın 91.maddesindeki kısıtlamalara ve usule bağlı olmaksızın, kanun hükmünde kararnameler çıkarabilir. bu kararnameler resmi gazete'de yayımlanır ve aynı gün türkiye büyük millet meclisi'nin onayına sunulur.

    ohal kapsamında şiddet hareketlerinde, yani diğer hallere girmediği için bu halin varlığında olduğu göz önünde bulundurulduğunda alınacak tedbirler;

    9.maddede belirtilen (merak edenler için teker teker yazılmıştır);

    a) bölgenin belirli yerlerinde yerleşimi yasaklamak, belirli yerleşim yerlerine girişi ve buralardan çıkışı sınırlamak, belli yerleşim yerlerini boşaltmak veya başka yerlere nakletmek,

    b) resmi ve özel her derecedeki öğretim ve eğitim kurumlarında öğrenime ara vermek ve öğrenci yurtlarını süreli veya süresiz olarak kapatmak,

    c) gazino, lokanta, birahane, meyhane, lokal, taverna, diskotek, bar, dansing, sinema, tiyatro ve benzeri eğlence yerleri ile kulüp vesair oyun salonlarını, otel, motel, kamping, tatil köyü ve benzeri konaklama tesislerini denetlemek ve bunların açılma ve kapanma zamanını tayin etmek, sınırlamak, gerektiğinde kapatmak ve bu yerleri olağanüstü halin icaplarına göre kullanmak,

    d) bölgede olağanüstü hal hizmetlerin yürütülmesi ile görevli personelin yıllık izinlerini sınırlamak veya kaldırmak,

    e) bölge sınırları içerisindeki tüm haberleşme araç ve gereçlerinden yararlanmak ve gerektiğinde bu amaçla geçici olarak bunlara elkoymak,

    f) tehlike arz eden binaları yıkmak; sağlığı tehdit ettiği tespit olunan taşınır ve taşınmaz mallar ile sağlığa zararlı gıda maddelerini ve mahsullerini imha etmek,

    g) belli gıda maddeleri ile hayvan ve hayvan yemi ve hayvan ürünlerinin bölge dışına çıkarılmasını veya bölgeye sokulmalarını kontrol etmek, sınırlamak veya gerektiğinde yasaklamak,

    h) gerekli görülen zaruri ihtiyaç maddelerinin dağıtımını düzenlemek,

    i) halkın beslenmesi, ısınması, temizliği ve aydınlanması için gerekli gıda madde ve eşyalarla her türlü yakıtın, sağlığın korunmasında, tedavide ve tıpta kullanılan ilaç, kimyevi madde, alet ve diğer şeylerin, inşaat, sanayi, ulaşım ve tarımda kullanılan eşya ve maddelerin, kamu için gerekli diğer mal, eşya, araç, gereç ve her türlü maddelerin imali, satımı, dağıtımı, depolanması ve ticareti konularında gerekli tedbirleri almak, bu yerlere gerektiğinde elkoymak, kontrol etmek ve bu malları satıştan kaçınan, saklayan, kaçıran, fazla fiyatla satan, imalatını durduran veya yavaşlatanlar hakkında fiilin işleniş şekli veya niteliği de nazara alınarak işyeri bulunduğu mahal için hayati önem taşımadığı takdirde işyerini kapatmak,

    j) kara, deniz ve hava trafik düzenine ilişkin tedbirleri almak, ulaştırma araçlarının bölgeye giriş ve çıkışlarını kayıtlamak veya yasaklamak.

    söz konusu madde dışında 11.madde uyarınca da:

    a) sokağa çıkmayı sınırlamak veya yasaklamak,

    b) belli yerlerde veya belli saatlerde kişilerin dolaşmalarını ve toplanmalarını, araçların seyirlerini yasaklamak,

    c) kişilerin, üstünü, araçlarını, eşyalarını aratmak ve bulunacak suç eşyası ve delil niteliğinde olanlarına el koymak,

    d) olağanüstü hal ilan edilen bölge sakinleri ile bu bölgeye hariçten girecek kişiler için kimlik belirleyici belge taşıma mecburiyeti koymak,

    e) gazete, dergi, broşür, kitap, el ve duvar ilanı ve benzerlerinin basılmasını, çoğaltılmasını, yayımlanmasını ve dağıtılmasını, bunlardan olağanüstü hal bölgesi dışında basılmış veya çoğaltılmış olanların bölgeye sokulmasını ve dağıtılmasını yasaklamak veya izne bağlanmak; basılması ve neşri yasaklanan kitap, dergi, gazete, broşür, afiş ve benzeri matbaayı toplatmak,

    (ek bent: khk/413 - 9.4.1990) (değişik: khk/421 - 13.4.1990) (...) (9.5.1990 tarih ve khk/424 sayılı khk.nin 12. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)

    f) söz, yazı, resim, film, plak, ses ve görüntü bantlarını ve sesle yapılan her türlü yayımı denetlemek, gerektiğinde kayıtlamak veya yasaklamak,

    g) hassasiyet taşıyan kamuya veya kişilere ait kuruluşlara ve bankalara, kendi iç güvenliklerini sağlamak için özel koruma tedbirlerini aldırmak veya bunların artırılmasını istemek,

    h) her nevi sahne oyunlarını ve gösterilen filmleri denetlemek, gerektiğinde durdurmak veya yasaklamak,

    i) ruhsatlı da olsa her nevi silah ve mermilerin taşınmasını veya naklini yasaklamak,

    j) her türlü cephaneler, bombalar, tahrip maddeleri, patlayıcı maddeler, radyoaktif maddeler veya yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı eczalar veya diğer her türlü zehirler ve boğucu gazlar veya benzeri maddelerin bulundurulmasını, hazırlanmasını, yapılmasını veya naklini izne bağlamak veya yasaklamak ve bunlar ile bunların hazırlanmasına veya yapılmasına yarayan eşya, alet veya araçların teslimini istemek veya toplatmak,

    k) kamu düzeni veya kamu güvenini bozabileceği kanısını uyandıran kişi ve toplulukların bölge girişini yasaklamak, bölge dışına çıkarmak veya bölge içerisinde belirli yerlere girmesini veya yerleşmesini yasaklamak,

    (ek bent: khk/413 - 9.4.1990) (...) (9.5.1990 tarih ve khk/424 sayılı k.h.k.nin 12. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)

    l) bölge dahilinde güvenliklerinin sağlanması gerekli görülen tesis veya teşekküllerin bulunduğu alanlara giriş ve çıkışı düzenlemek, kayıtlamak veya yasaklamak,

    m) kapalı ve açık yerlerde yapılacak toplantı ve gösteri yürüyüşlerini yasaklamak, ertelemek, izne bağlamak veya toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yapılacağı yer ve zamanı tayin tespit ve tahsis etmek, izne bağladığı her türlü toplantıyı izletmek, gözetim altında tutmak veya gerekiyorsa dağıtmak,

    n) (değişik: 3076 - 14.11.1984) işçinin isteği, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller, sağlık sebepleri, normal emeklilik ve belirli süresinin bitişi nedeniyle hizmet akdinin sona ermesi veya feshi dışında kalan hallerde işçi çıkartmalarını işverenin de durumunu dikkate alarak üç aylık bir süreyi aşmamak kaydıyla izne bağlamak veya ertelemek,

    o) (değişik: 3076 - 14.11.1984) dernek, faaliyetlerini; her dernek hakkında ayrı karar almak ve üç ayı geçmemek kaydıyla durdurmak,

    ö) (değişik: khk/425 - 9.5.1990) (...) (anayasa mahkemesinin, 5.3.1992 tarih ve 21162 sayılı resmi gazetede yayımlanan, 10.1.1991 tarih ve e.1990/25 - k.1991/1 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.)

    p) (ek: 3310 - 3.9.1986) anayasanın 121 inci maddesine göre, olağanüstü halin ilanına veya devamına sebep olan hallerin türkiye cumhuriyeti sınırları ve mücavir yurt bölgelerimiz üzerinde cereyan etmesi ve eylemcilerin eylemlerini müteakip komşu ülke topraklarına sığındıklarının tespit edilmesi durumunda, ilgili komşu ülke ile türkiye cumhuriyeti hükümeti arasında varılacak mutabakat çerçevesinde, valinin talebi üzerine ilgili komutan, eylemcileri ele geçirmek veya tesirsiz hale getirmek maksadı ile, her defasında genelkurmay başkanlığı kanalı ile hükümetin müsaadesi tahtında, ihtiyaca göre, kara, hava veya deniz kuvvetleri unsurları ile mahdut hedefli sınır ötesi harekât planlayıp icra etmek.

    istisnalar ise 19.maddede düzenlenmiş ve aynen şöyle demektedir;

    bu kanunun 9 uncu maddesinin (b), (d) ve (e) bentleri ile 11 inci maddesinin (c) bendi adli ve askeri kurumlar ile hakim, savcı ve askeri personel hakkında uygulanmaz. (bu durum özet kısmında izah edilmiştir.)

    yani: 9.madde

    b) resmi ve özel her derecedeki öğretim ve eğitim kurumlarında öğrenime ara vermek ve öğrenci yurtlarını süreli veya süresiz olarak kapatmak,

    d) bölgede olağanüstü hal hizmetlerin yürütülmesi ile görevli personelin yıllık izinlerini sınırlamak veya kaldırmak,

    e) bölge sınırları içerisindeki tüm haberleşme araç ve gereçlerinden yararlanmak ve gerektiğinde bu amaçla geçici olarak bunlara elkoymak,

    11.madde

    c) kişilerin, üstünü, araçlarını, eşyalarını aratmak ve bulunacak suç eşyası ve delil niteliğinde olanlarına el koymak.

    işte bu söz konusu hükümlerin, adli ve askeri kurumlar ile hakim, savcı ve askeri personel hakkında uygulanmayacağı yer almaktadır.

    aslında alınan tedbirlerin, askeri mahkemelerin, askeri okulların kapatılamayacağı gibi, hakim ve savcıların da bu istisnadan faydalandığı görülmektedir.

    bir diğer istisna ise; yükümlülüklerin konulmasında ve tedbirlerin alınmasında milletlerarası hukukun diplomatik temsiciliklere ve mensuplarına tanıdığı ayrıcalıklar ile yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümler saklıdır

    hal böyle olunca, ülkemizde de ohalin durumu belli. şimdi buradaki tedbirlerden mesela yozgat valisinin içkili mekanları kapatması ile bizi meşgul ederlerken, ki bunun uygulanabilmesi mümkün ve yasal gözükmektedir, diğer yandan tamamen kanuna aykırı bir şekilde fiillerini sürdüren ve ohal kapsamı dışına çıkacak şekilde, bildiğiniz normal kanunları bile olağanüstü khk ile değiştiren bir ohal var iken, bana gelip yok efendim fransa, yok efendim terör, aman efendim lazım demeyin.

    yönetimdeki insanlar da kanun ile geldi, benim haklarım, sizin haklarınız da kanun ile korunuyor. ama bu kanuna uymayıp faaliyetlerine devam eden yönetimi denetleyen ve uyaran bir yargı, yasama organı olmadığı için söz konusu anlayışın hiç sonra ermeyeceği korkusu içerisindeyim. bakın yargı diyorum, hani şu istisnada yer alan, bağımsız olması gereken.

    bence önce gelin de 11.maddenin j bendini uygulayın, ama artık uygulanabilirliği kaldı mı onu bilmiyorum, nitekim şiddet olayları nedeni ile ohal ilan edip bireysel silahlanmayı tartışan bir milletiz.

    "her türlü cephaneler, bombalar, tahrip maddeleri, patlayıcı maddeler, radyoaktif maddeler veya yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı eczalar veya diğer her türlü zehirler ve boğucu gazlar veya benzeri maddelerin bulundurulmasını, hazırlanmasını, yapılmasını veya naklini izne bağlamak veya yasaklamak ve bunlar ile bunların hazırlanmasına veya yapılmasına yarayan eşya, alet veya araçların teslimini istemek veya toplatmak"