şükela:  tümü | bugün
  • kasım ayı gibi karşılaşabileceğimiz durum.

    abd, müttefiklerinden ve kendileriyle iş yapmak isteyen dostlarından kasım ayına kadar "iran'a karşı ambargo uygulamalarını talep etti. " bu daha önceki gibi "petrola karşı ürün" gibi bir ambargo da değil, doğrudan "iran'ın tek varil petrol satamaması " talebi içeren bir plan.

    biraz daha açarsak abd, müttefiklerinden(biz) dostluklarını net göstermesini; ortaklarını ise tercih yapmasını istiyor ve dost-ortak her ülkeyi bu isteğini yerine getirmezse "ilişkilerini yeniden gözden geçirmek ile tehdit ediyor."

    bu " gözden geçirme"de ekonomik olarak "ticaret savaşları" bayağı etkin olacak.

    ab- çin öncülüğünde neredeyse bütün dünya abd'e karşı ticari fazla veriyor ve abd için mevcut durum uzun süreli devam ettirilemez. (bkz: #78174384) abd, dezavantajı olan ülkelerden iran'a karşı adım talep ediyor ve bunun ne kadarı blöf belli değil.

    ab'nin ikna olabileceği tahmin ediliyor zaten ab ikna olmazsa bile abşirketler ikna olmuş durumda.yine hindistan ve birçok asyalı ülke bu konuda adım atacak gibi. çin, "ticaret savaşları" ana sebebi, abd ile anlaşabilir bunun dışında iran'ın doğal müttefiği rusya, ekonomik olarak(enerji ihracatçısı) da en büyük rakibi o yüzden söylem dışında bir hamle pek mümkün değil. kısacası abd amacına büyük ölçüde ulaşabilir.

    iran'ın günlük 2,5 milyon varillik üretimini tek başına s.arabistan'ın(iran'dan nefret ediyorlar) karşılayabilecek kapasitesi var yine ortadoğu rahatlıkla iran'dan "boşalabilecek" kapasiteyi karşılayabilir zaten kapasitenin tam karşılanmaması opec'in işine gelir(fiyatlar artar) ama iran'ın üretimi karşılansa bile böyle bir senaryoda enerji fiyatları spekülatif olarak hızla artması çok çok olası.

    türkiye'ye gelince zaten sıkıntılı olduğumuz cari açığımıza doğrudan olumsuz etki edecek bir hamle yapmamız isteniyor. bunu yapmasak da batı ekseni ile olan problemlerimizde somut sıkıntılar bayağı olası.

    petrol fiyatlarının artması bizi nasıl petrol>cari açık>enflasyon>döviz kuru ekseninde çok boyutlu tehdit ediyorsa batıdan kopma krediye ulaşım, doğrudan yatırım, sıcak para konularında en az aynı miktarda tehdit ediyor. basitçesi türkiye'nin ekonomik olarak bedel ödemeyeceği bir senaryo abd'nin isteğini kabul ettirdiği senaryoda yok ancak daha az bedeli olan bir şık mümkün.

    politik olarak batıyla çıkar çatışması yaşadığımız bu dönemde ortak paydada buluştuğumuz bir ülkenin fişini çekmemiz bizden isteniyor,türkiye'nin ciddi ekonomi sıkıntıları da "ciddiye binmiş" iran yaptırımının reddini zorlaştırıyor.

    bu aralar beraber hareket ettiğimiz diğer ülke ise "rusya" iran'a karşı adım atmamızın onlarla da aramızı bozabilir atmamamız ise batıyla sorun yaşamamıza sebep olabilir. halihazırda "f-35 " - "s-400" çeliskisi nasıl çözülecek belirsizken bir de iran karmaşası olası.

    dünya iran'a yaptırım uygularsa türkiye'nin bunu engelleyecek kapasitesi yok ; hem petrol fiyatı hemde ihracat(iran pazarı) olarak zarar göreceğiz ama iran'a destek olup "rusya" ile aramızı bozsak rusya'nın bize ekonomik ciddi yaptırımları olabilir.

    1. bizim rusya ile olan doğalgaz anlaşmalarımız "petrol endeksli" şu an rusya haklı olarak bize %20-30 zam yapma hakkı var bizim buna hukuki bir itiraz hakkımız yok bununla beraber rus doğal gazına mantıki bir alternatifimiz yok, üstelik "iran sorunumuz" doğalgaz faturamızı(petrol fiyatları üzerinden) arttırıyor. türkiye'nin bu fatura ile karşılaşmamak için rusya ile arasını iyi tutması lazım.

    2. rusya, turizmi tekrardan krize sokabilir.

    3.bize tekrardan ihracat konusunda sıkıntı çıkarabilirler.