şükela:  tümü | bugün soru sor
  • alacak devri denen şeyin nesnelerinden biri. (bkz: factoring)
  • tarih olarak, içinde bulunduğunuz tarihten daha ileri bir tarihi keşide tarihi olarak yazdığınız çektir*. banka açısından bir şey ifade etmemektedir. çek bankaya ibraz edildiği tarihte ödenmek zorundadır. hesap müsaitse tahsil edilir. öyle vade falan dinlemezler, çünkü yazan tarih, vade değil, keşide tarihidir. etik açısından tahsil amaçlı kullanılması pek mümkün olmamakla beraber, piyasa etiğine de çok güven olmaz.
  • cekin, goruldugunde odemeli bir odeme emri olmasi nedeniyle uzerinde yazan tarihin (gecmis tarih olmamak kosuluyla) pek bir onemi yoktur. banka bu ceki ibraz edildigi anda odemekle yukumludur. ancak vadeli odeme emirlerinin (senet, police) damga vergisine tabi olmasi, vadeli ceke ihtiyac dogurmustur. ceki vadesinden once tahsil etmek de ticari hayatta etik kabul edilmediginden, vadeli cek pratikte senedin yerini almistir.
  • klasik tekerlemeyi söyleyerek başlayalım: "çekte vade olmaz, çek bir ödeme aracıdır, ibrazı halinde ödenir". evet kanunen böyledir ancak uygulamada binlerce vadeli çek piyasada dolaşmaktadır. ve yine ancak uygulamada çok yaygın olması yasal olarak çeki elinde bulunduranı* bağlamaz. çekin vadesi ileri bir tarihde olsa kafanız esip bankaya gittiğinizde çeki çatır çatır tahsil edebilirsiniz. keşideci ya da banka itiraz edemez. ayrıca çekin üzerine keşideci tarafından vadesinde muteberdir gibi notlar düşülmesinin de hiçbir anlamı yoktur, ibrazı halinde ödenir. piyasa uygulamasının geleneğinde ise vade beklenir. vadesinden önce çekin tahsili, hamilin ticari itibarını zadeleyebilir, anlaşmazlıklara yol açabilir.

    vadeli çeklerin muhasebeleştirilmeleri ve muhasebe ilkeleri açısından durumu da biraz ilginçtir. aslen senet olmamakla birlikte vadeli çekler özün önceliği ilkesi gereğince alacak senetleri veya borç senetleri hesabına aktarılmalıdır. vadeli çekler için reeskont ayrılsa bile vergi matrahı'nın tespitinde gelir veya gider olarak dikkate alınmaz.

    piyasada çok yaygın olarak kullanılan vadeli çek konusu ile ilgili yazılmış bir yazı:

    15.10.2008 - güngör uras - milliyet
    --- alinti ---
    kriz gürültüsünde vadeli çek zincirini koparmamaya bakalım.

    kriz gürültüsünde vadeli zincirini koparmamaya dikkat etmemiz gerekir. başbakan geçen hafta içinde “çeklere dikkat” dedi. ama bu uyarısının önemini çok kimse anlamadı.
    vadeli çek sistemi, türkiye genelinde ve özellikle anadolu’da ticaret çarkını döndürür. zincirinin kopmasıyla (1) firmalar batar (2) ticaret durur (3) banka sistemi büyük zarar görür.
    bizde ticaret genelde vadeli çek sistemiyle yürür. bizde vadeli çekin arkasını en az 8-10 kişi (veya firma) imzalayarak birbirine devreder. bunun anlamı, 100 ytl’lik bir vadeli çekin, 100x8=800 veya 100x10=1.000 ytl’lik iş hacmi yaratmasıdır. çekteki imzaların birinin yükümlülüğünü yerine getirememesi sadece 100 ytl’lik riske neden olmaz. 800 veya 1.000 ytl’lik işi çökertir.
    kanunumuza göre, çek, görüldüğünde karşılığı ödenen bir kıymetli evraktır. açık anlatımıyla, kanunumuza göre (1) ödeme aracıdır. kredi aracı değildir. senet gibi kullanılamaz. (2) ibrazında ödenir. vadeli çek olamaz.
    ama geliniz görünüz ki, türk ekonomisi vadeli çekle işler haldedir. bankalarımız vadeli çekleri teminat olarak kabul ederler. vadesine kadar saklar, vadesinde işleme koyarlar.

    senet yerine çek kullanılıyor
    ticarette bu kadar önemli bir “kredi aracı” haline gelen çekin gücünü (sağlamlığını) sarsan iki önemli kanun değişikliği oldu.
    (1) eskiden imzaladıkları çeki ödemeyenler için hapse girme riski vardı. şimdi bu risk kalktı.
    (2) türk ticaret kanunu’nun 711’inci maddesinin birinci fıkrası, çeke imza koyana cayma imkânı yarattı. çeke imza koyan, bankaya telefon ederek, “o çek hilafım dışında elimden çıkmıştır” derse veya bir yazı gönderirse, bankalar savcılıktan veya ticaret mahkemesinden karar beklemeden ödemeyi durdurabilmektedir.
    bu durumda bankaların çekin arkasına “karşılığı yoktur” kaydını koymamaları haciz ve icra takibini zorlaştırmaktadır.
    sanayici şevket sürek, “ekonomik kriz fırtınası anadolu’yu da etkiler ve çeke imza koyanların bazıları imkânları olduğu halde, ödemelerini yapmazlarsa, bunun domino etkisi görülür. sistem kilitlenir. arkasından iflaslar gelir” diyor.

    ticaret çarkı dönmeli
    şevket sürek’in anlatımına göre, “talepteki yavaşlama nedeniyle ticaret erbabı malını satamamaktan üzülüyor. malını satansa, kendisine verilen çekin ödenmeyeceği korkusuyla yaşıyor.”
    bunları yazmak kolay ama, ortalığı tozun dumanın kapladığı şu dönemde, vadeli çek sisteminde riskleri yok etmek çok zor. vadeli çekte önemli olan, kişilerin ve kurumların kendi “saygınlığına toz kondurmama” arayışlarını sürdürmeleridir.
    kriz söylentilerini fırsat bilen kötü niyetli uygulamaları önlemeye imkânı yok. talepteki daralma nedeniyle iyi niyetine rağmen mükellefiyetini yerine getiremeyenlere söylenecek söz yok.
    ama şunu bilelim ki, ekonominin içinde bulunduğu koşullarda vadeli çek sisteminin çökmemesi sadece ticaret âlemi için değil, banka sistemi için de önem taşımaktadır. bu nedenle şu veya bu şekilde vadeli çek çarkının dönmesini sağlayan bankaların, zor günlerde sistemi tıkayabilecek uygulamalardan kaçınmaları gerekir.
    --- alinti ---
    http://www.milliyet.com.tr/…b=&a=güngör uras&ver=90
  • hayallerimizdir. çoğu zaman karşılıksız çıkar.
  • girizgahı "efendim, öncelikle çekte vade olmaz, çek görüldüğünde ödenir." ile yapan her hukukçunun, bir tacirin "ticari teamül" vaazı ile susturulmasına sebebiyet veren pek kıymetli bir evraktır.

    henüz türk hukuk sisteminin çemberinden geçmediğinden kelli, bu klasiğe şahit/taraf olan genç hukukçular, lehine olan hukuk kuralını ticari teamül uğruna yok sayanlar ile teamüller uğruna hukuk kurallarını ezip geçenleri, can alıp, kan dökenleri aynı topraklar üzerinde yeşerten memleket coğrafyasına için için hayran olur.
  • 31 aralık'ta son bulacak garabetti. torba yasayla 2021'e kadar ertelendi.

    sırf vadeli çek sayesinde %11 büyüyen tek ülke olabiliriz.
  • dünyada yalnızca türkiye'de olan uygulama. krizi sayesinde teğet geçiyoruz.

    yasa güvencesi artık var ama olmadığı dönemlerde de ihtiyacı sanırım şu karşılıyordu (bkz: çek senet mafyası)
  • 5941 sayılı çek kanunu 6272 sayılı kanun ile eklenen geçici 3. maddenin 5.fıkrası gereği 2021 yılına kadar devam edecek garabet uygulama.

    ödeme aracı olan çek'i bir borç senedine çeviren ekonomi profesörleri sayesinde içleri bomboş ve ölümüne borçlu onbinlerce şirket mayın gibi ortalardadır.