1. 1906 yilinda, selanik'te, mustafa kemal ataturk ve omer naci, husrev sami (kizildogan), hakki baha (pars), mustafa necip gibi yakin arkadaslari tarafindan gizli ve ihtilal amaci ile kurulmus olan dernektir ki; ataturk'un aktif siyaset hayatinin miladi oldugu* bir kisim arastirmacinin hemfikir oldugu konudur.
    cemiyet daha sonra, osmanlı hurriyet cemiyeti'ne katilarak faaliyetlerini bu cemiyet icinde surdurmus; 1907'de, manastir'daki 3. ordu'ya tayin edildimesi ile birlikte "ittihat ve terakki" cemiyeti ile birlesmistir.
    bu cemiyetin akabinde, kronolojik olarak; 1919 yilinda anadolu ve rumeli mudafaa-i hukuk cemiyeti, ayni yil $ark-i anadolu mudafaa-i hukuk cemiyeti ve 1923 yilinda da cumhuriyet halk partisi kurulmustur.

    (derleme kaynagi : (bkz: cemal kutay))
  2. mustafa kemal'in 1906'da gizlice selanik'e gelerek bir hücresini kurduğu cemiyet. bu hücre m.k şam'a döner dönmez etkinliğini yitirmiş; önce önde gelenleri arasında talat, m.ş. bleda, i. canbulat gibi isimlerin bulunduğu osmanlı hürriyet cemiyetine, 1907'de de ittihat ve terakki'ye dahil olmuştur.
    ki bunların m.kemal'in 1907'de 3.orduya tayini ile alakası yoktur. döndüğünde hücresinin yerinde yeller estiğini gören m.kemal, çareyi 1908 başında ittihat ve terakki'ye katılmakta bulmuştur.
  3. grubun kuruluş yeri şam'dır. selanik'te açılmış dernek, grubun şubesidir. mustafa kemal 3. ordu'da görev yaparken; geniş zamanların verdiği fırsatla kendini okuma ve yazma uğraşına vermişken; dr. mustafa cantekin, binbaşı lütfi, müfit bey(özdeş) gibi isimlerle başlıca amacı meşrutiyete dönüş olan bu dernek kurulur.

    vatan ve hürriyet cemiyeti’nin şam’da kuruluş tarihi, birçok kaynakta ekim 1906 olarak gösterilmiştir. oysa ki faik reşit unat’ın araştırması, söz konusu tarihin ekim 1905 olması gerektiğini söyler. lisede de bize aralık 1905 demişlerdi kuruluş tarihi için. bilemiyeceğim artık doğrusunu...kime ne faydası olacak, dimi?
  4. osmanlı-yunan savaşından sonra ordunun galip gelmesine rağmen, ii. abdülhamid'in masa başında batılı devletlere tavizler vermesini ihanet olarak gören mustafa kemal önderliğinde ihtilal amaçlı kurulmuş bir örgüttür. ergenekon denilen tertibin düzenleyicilerine göre, "ergenekon terör örgütü"nün ilk nüvelerinden biridir.

vatan ve hürriyet cemiyeti hakkında bilgi verin