şükela:  tümü | bugün
  • rus biçimcilerindendir. 1920'ler ve 1930'lar arasında sürdürdüğü masal incelemesi çalışmasıyla bilinir. (bkz: narratology) bu çalışmasında çok sayıda rus masalını en küçük parçalarına bölüp, naratoloji bağlamında birtakım ortak noktalar tespit etmiştir; başka dillere çevrilmesi 1950'leri bulmuştur.
  • masalın biçimbilimi * kitabında rus masallarını 31 temel yapıya indirgeyerek yapısalcılık ve postmodernizm bağlamındaki temel haltlardan birini yemiştir.
  • fütüristleri derinden etkilemiş araştırmacılardan biri. osip brik'in kurduğu şiir dilini araştırma topluluğu çevresindeki yazarlardandır. bu ekibin çalışmalarının, mayakovski ve pasternak başta olmak üzere, nazım hikmet, pablo neruda gibi şairleri, eisenstein sinemasını, dziga vertov'u, bertold brecht'in epik tiyatrosunu ve hatta mikhail bakhtin'in edebiyat kuramını ve roland barthes'ın yapısal analizini etkilediğini, bütün bu çalışmalara temel teşkil ettiğini iddia etmek, çok da abes kaçmayacaktır.
    (bu hususta saussure de incelenmeli elbette)

    propp, yapısal anlatı çözümlemesinde bir öncüdür. teknik ve derinlemesine bir yapısal analiz yapar, masal dilinin şemasını çıkarır, karakter ve yan karakterler, yöntem, araç ve engel konusunda tahliller yapar. sonuç olarak masallarda yinelenen öğeleri eleyip, uyuşmayan öğeleri alt alta dizince (karakter sınırları ile belirtemediğimiz detaylar olsa da) şöyle bir şemaya ulaşır:

    [abc|defg {h/m i j/n} k|pr-rsolqextuw°]*

    bunun olağanüstü masalların ortak diline dair bir şifre olduğu sonucuna varabiliriz. :)

    "masalın biçimbilimi" dışında, "olağanüstü masalların tarihsel kökenleri", "destansı rus şiiri" gibi araştırmaları da vardır.

    * propp, vladimir. masalın biçimbilimi, syf. 110. b/f/s yayınları, 1985.
  • dizilerde, filmlerde, senaryolarının ona göre biçimlendirildiğini anlayabileceğiniz, oluşturduğu meşhur şablon; (bkz: http://lostbiro.com/blog/?page_id=522)

    detaylıca (bkz: http://en.wikipedia.org/wiki/propp)
  • 100'den fazla değil, toplamda 70 masal inceliyor bu abimiz ve ortaya çıkardığı 31 şablon dışında, 7 adet de karakter belirliyor. yani ki beher masalda, en fazla 7 ayrı tipi temsil eden karakter bulunabileceğini söylüyor.

    - kahraman
    - sahte kahraman
    - bağışçı (genelde peri olur bu, kahramana yardımı dokunacak bir nesne ya da büyü ihsan eyler)
    - yardımcı
    - prenses (ya da prens)
    - gönderici
    - saldırgan (çatışılan kimse ya da şey)

    bunların hepsi birden bir masalda bulunmak zorunda değil bittabii. en fazla bu kadar olabilir diyor.

    kendisinden sonra yapısalcılardan greimass da el atmış bu meseleye ve 3 farklı ikilik oluşturmuş. fakat şimdicek aklıma gelivermediğinden yazamıyorum buraya, belki sonraya kısmettir. --edit: #20089243
  • propp’un tespitine göre olağan üstü bir masalda otuz bir fonksiyon bulunabilir. bu fonksiyonlar şunlardır:

    a. hazırlık bölümü:
    1) ailenin üyelerinden birisi evden uzaklaşır. sembol : e.
    2) masal kahramanına bir yasak bildirilir. sembol : k.
    3) kahraman bildirilen yasağı mutlaka çiğner. sembbol : q.
    4) düşman bilgi elde etmeye çalışır. sembol : v.
    5) düşmana bilgi verilir. sembol : w.
    6) düşman, kurbanı aldatmaya çalışır: sembol: j.
    7)kurban aldanır. sembol: g.

    b. birinci kısım:
    8) düşman ailenin bir üyesine zarar verir. sembol: x . yahut ailenin fertlerinden birinin bir şeyin yokluğunu hissetmesi. (bu ikincisi, önceden vuku bulmuş bir kötülük gibidir.) sembol: x.
    9)yapılan kötülük yahut yokluk haberi yayılır, kahraman yardıma çağrılır. sembol: y.
    10) arayıcı kahramanın harekete geçmeye razı olması. sembol : w.
    11) arayıcı kahramanın yola çıkması. sembol : ­.
    12) arayıcı kahramanın bağışçı tarafından sınavdan geçirilmesi. kahraman başardığı takdirde büyülü bir nesneye yahut büyülü bir yardımcıya kavuşacaktır. sembol : d.
    13) müstakbel bağışçıya kahramanın tepkisi. sembol : h.
    14) kahramanın büyülü vasıtayı elde etmesi. sembol : z.
    15) kahramanın aranan nesnenin bulunduğu yere ulaştırılması. sembol: r.
    16) kahraman ve düşmanın savaşı. sembol: l.
    17) kahramanın daha sonra tanınmak için işaretlenmesi. sembol: m.
    18) düşmanın yenilmesi. sembol: v.
    19) masalın başlangıcındaki kötülük yahut yokluğun giderilmesi. sembol: e.

    c. ikinci kısım:
    20) arayıcı kahramanın geri dönüşü. sembol : ¯.
    21) kahramanın düşman tarafından takip edilmesi. sembol: p.
    22) kahramanın takipten kurtulması. sembol: s.
    23) kahramanın kimliğini gizleyerek ülkesine dönmesi. sembol: o.
    24) sahte kahramanın asılsız iddialarda bulunması. sembol: f.
    25) kahramana zor bir görevin teklif edilmesi. sembol: t.
    26) kahramanın görevi başarması. sembol: a.
    27) kahramanın tanınması. sembol: i.
    28) sahte kahramanın veya düşmanın maskesinin düşürülmesi. sembol: dv.
    29) kahramanın yeni bir fizikî görünüm kazanması. sembol : tr.
    30) düşmanın cezalandırılması. pu.
    31) kahramanın evlenmesi ve tahta çıkması. sembol: n.
  • laura mulvey, blue velvet hakkında yazarken ödipal gidişatıyla* ne kadar benzer olduğundan bahseder hikaye şemasının.

    * çeviri yaptım. ama burada ingilizcesini kullansam daha mantıklı olacaktı. (oedipal trajectory)
  • "tüm masallar anlatılarını propp’un otuz bir tane
    olarak belirlediği bu işlevlerle oynayarak kurguluyordu. bu
    otuz bir işlevden birini ya da birkaçını yüklenecek kişilerin
    rol alabilecekleri yedi tip aksiyon alanı vardı: kötü kişi, velinimet.
    dost, prenses, elçi, kahraman, sahte kahraman."

    jale parla
  • sscb'li halkbilimci ve anlatı kuramcısı.

    rus halk masalları konusunda yaptığı çalışmalarla, özellikle de morfologiya skazki (1928, yb 1969; masalın biçimbilimi, 1985) adlı yapıtıyla tanınır. "olağanüstü masallar"ın evrensel yapısını ortaya çıkararak, hem halkbilim çalışmalarına yeni bir soluk getirmiş, hem de genel anlatı çözümlemelerine yöntemsel bir bütünlük kazandırmıştır.

    masalın biçimbilimi'nde "olağanüstü masalları"ı eşsüremli bir incelemeyle ele alıp bunların 31 işlev içerdiğini ve temelde yedi kişinin eylem ekseni çevresinde oluştuğunu gösterdi. istoriçeşkiye korni volşebnoy skazki (1946; olağanüstü masalların tarihsel kökenleri) adlı yapıtında ise, masalları bu kez artsüremli bir incelemeyle değerlendirip tarihsel kökenlerini araştırdı. propp'un bir başka önemli yapıtı da ruskiye agrarnye prazdniki'ydi (1963; rus tarım şenlikleri).

    masalın biçimbilimi birçok dile çevrilerek edebiyat eleştirisi ve yapısal metin çözümleme tekniklerinde önemli bir yenileşmeye yol açtı. propp'un halk masallarına uyguladığı çözümleme yöntemi de 1960'lardan başlayarak claude lévi-strauss, algirdas julien greimas, c. bremond ve t. todorov tarafından geliştirilerek insan bilimleri ve dil bilimin çeşitli alanlarında kullanıldı.

    (bkz: özkul çobanoğlu)