şükela:  tümü | bugün
  • amerikalı-alman serbest gazeteci.

    soros ile ilgili yazsısı okunmaya değer (bkz: george soros/#16404055)
  • oldukça kaliteli bir analizi timeturk'te yayınlanmış. çeviriyi pek beğenmemekle birlikte paylaşıyorum:

    kaynak linki: http://www.timeturk.com/…/2012/10/14/suriye-de.html

    ''

    büyük orta doğu enerji savaşı

    suriye’nin siyasi geleceğine dair böylesi bir ölümcül karşı-yüzleşmede ülkeleri neyin birleştirdiğidir? cevaplardan biri enerji jeopolitiğidir

    timetürk / f. william engdahl

    sorulması gereken bariz soru: israil, türkiye ve katar’ı kutsal-olmayan bir ittifak halinde bir tarafta; esed’in suriye’si, iran, rusya ve çin’i öte tarafta olmak üzere suriye’nin siyasi geleceğine dair böylesi bir ölümcül karşı-yüzleşmede neyin birleştirdiğidir? cevaplardan biri enerji jeopolitiğidir.

    orta doğu’nun jeopolitik değerlendirmelerinde henüz tamamen anlaşılmamış olan şey, sadece orta doğu’da gaz üreten ülkeler için değil aynı zamanda ab ile üretici olarak rusya ve tüketici olarak çin’in dahil olduğu avrasya için doğal gaz kontrolünün öneminin dramatik yükselişidir.

    doğal gaz hızla, özellikle almanya’nın fukishima felaketinin ardından nükleeri aşamalı olarak azaltma kararının ardından, avrupa birliği boyunca kömür ve nükleer elektrik üretiminin yerine geçen “temiz enerji” seçeneği haline gelmektedir. gaz, “karbon izi” açısından çok daha “çevre dostu” olarak kabul edilmektedir. almanya’dan fransa’ya, italya’dan ispanya’ya kadar ab hükümetlerinin, ab’nin 2020 karbondioksit salınımı hedeflerini tutturabilmesinin tek gerçekçi yolu, kömür yerine gaz yakmasıdır. gaz karbondioksit salınımını kömüre göre yüzde 50-60 oranında azaltmaktadır. [13] rüzgar ya da diğer alternatif enerji çeşitleri yerine gaz kullanımının ekonomik maliyetinin çarpıcı düşüklüğü hesaba katıldığında; gaz, hızla dünyada en büyük gaz pazarı olarak yükselen ab’nin enerji talebi haline gelmektedir.

    israil, katar ve suriye’de keşfedilen muazzam gaz kaynakları ile ab’nin dünyanın potansiyel en büyük gaz tüketici olarak ortaya çıkışı, esed rejimi üzerinde şu an yaşanan jeopolitik çatışmanın gerçek-nedenlerini/tohumlarını oluşturmaktadır.
    suriye-iran-irak gaz boru hattı

    2011 haziran’ında nato ve körfez ülkelerinin suriye’deki esed’e karşı istikrarsızlaştırma operasyonu tam hız ilerlerken; suriye, iran ve irak, cnn’nin suriye ayaklanma haberleri arasında büyük ölçüde fark edilmeyen tarihi bir gaz boru hattı enerji anlaşması imzaladı. 10 milyar dolara mal olacağı ve 3 yıl içinde tamamlanması öngörülen boru hattı, iran körfezi’ndeki güney pars gaz bölgesinin yakınlarındaki asaluye limanından, irak bölgesi üzerinden suriye’nin şam şehrine ulaşacak. iran nihayetinde boru hattını şam’dan lübnan’ın akdeniz limanına ulaştırmayı ve oradan da ab pazarına erişmeyi planlıyor. suriye ise iran gazını, şu an yürürlükteki –güney pars sahasındaki iran payından iran gazının alımına dair– irak’ın anlaşmasıyla satın alacak.

    körfezde katar ile iran arasında bölünmüş devasa bölgede yer alan güney pars, dünyadaki müstakil en büyük gaz sahası olarak biliniyor. [14] (bu) fiili olarak şii iran’dan, şii-çoğunluklu irak üzerinden, şii-dostu nusayri esed’in suriye’sine ulaşan şii bir gaz boru hattı olacak.

    jeopolitik sahneye eklenen diğer gerçek ise güney pars gaz keşfinin, şii iran ve sünni selefi katar arasındaki iran körfezi’nin bölgesel ayrımının tam ortasında yer almasıdır. katar, aynı zamanda pentagon’un abd merkez komutanlığı ile birleşik devletler hava kuvvetleri 83’ncü seferi hava grubu raf’ın ve usaf 379’ncu hava sefer kanadı’nın karargahıdır. özetle arap dünyasına suriye karşıtı yayın yapan esed-karşıtı tv istasyonu el-cezire’nin sahibi ve evsahibi olması yanında; katar, körfez’de abd ve nato’nun askeri varlığıyla yakın ilişkilidir.

    görünen o ki katar’ın güney pars sahasındaki payı için iran, suriye ve irak’la ortak çalışmaktan farklı planları vardır. katar’ın, ab pazarlarına açılan katar ya da türkiye’den geçen rotalardan bağımsız bir iran-irak-suriye gaz boru hattının başarısında hiçbir çıkarı yoktur. aslında suriye’nin ayaktakımı “muhalif” savaşçılarını –ki birçoğu suudi arabistan, pakistan ve libya’dan gelen cihatçılardır– silahlandırmak gibi bunu sabote etmek için elinden gelen her şeyi yapmaktadır.

    katar’ın suriye-iran-irak gaz işbirliğini yok etmedeki kararlığına ilave şey ise suriye arama firmalarının lübnan sınırı ile akdeniz’deki rus deniz üssü tartus yakınlarındaki dev bir gaz sahası keşfetmesidir.[15] suriye ya da iran gazının ab’ye herhangi bir ihracatı, rusların bulunduğu tartus limanından geçmek durumundadır. konuya dair bilgisi olan cezayir kaynakları, yeni suriye gaz keşiflerinin –ki şam hükümeti bunu önemsiz göstermektedir– katar’ınkilere eşit ya da daha fazla olduğuna inanmaktadır.

    asia times’ın bilgili analisti pepe escobar’ın yakın zamandaki bir makalesinde işaret ettiği gibi, muazzam gaz rezervlerini, müslüman kardeşler’in kral’a yönelik tehdidinin endişe verici seviyede olduğu bir ülke olan ürdün’ün akabe limanından ihraç etmek istemektedir. görünen o ki katar emiri, müslüman kardeşler ile katar’da barışa karşılık ihvan’ın uluslararası yayılımını desteklemek için anlaşmıştır. ürdün’de ve aynı zamanda suriye’de katar destekli bir müslüman kardeşler rejimi, dünya gaz pazarının jeopolitiğini anında ve nihai olarak katar’ın çıkarına; rusya, suriye, iran ve irak’ın zararına değiştirecektir.[16] bu aynı zamanda çin’e de sarsıcı ve olumsuz bir darbe olacaktır.

    escobar’ın işaret ettiği gibi “katar’ın hedefi açıktır: suriye ayaklanması sürerken perçinlenmiş 10 milyar dolarlık iran-irak-suriye gaz boru hattını bitirmektir. burada katar’ın (üretici olarak) iran, (varış noktası olarak) suriye ve daha düşük boyutta [transit olarak] irak ile doğrudan bir rekabet içine girdiğini görüyoruz. tahran ve bağdat’ın şam’da bir rejim değişikliğine sert şekilde karşı olduğunu hatırlamakta fayda var”. ayrıca escobar şunu ilave ediyor: “katar-önerisi bir işgal ile suriye’de bir rejim değişikliği olursa, boruistan kavramlarıyla her şey çok daha kolay olur. esed-sonrası fazlasıyla olası bir müslüman kardeşler rejimi katar boru hattını yeterince hoş karşılayacaktır. bunun türkiye’ye uzatılması ise çok daha kolay olacaktır”.[17]

    israil gazı ikilemi
    tüm resmi daha da girift hale getiren şey ise denizde/off-shore keşfedilen devasa israil doğal gaz kaynaklarıdır.
    kuzey israil sahili açıklarındaki tamar doğal gaz sahası, israil’in kullanımı için 2012’de gaz üretimine başlayacak. oyunu-değiştiren ise 2010 sonlarında israil açıklarında, jeologların doğu akdeniz havzası (levantine) diye isimlendirdikleri bölgedeki muazzam doğal gaz sahasının keşfidir. 2010 ekim’inde israil, münhasır ekonomik bölge (eez) olarak ilan ettiği masif “süper-devasa” bir gaz sahası keşfetmiştir.[18]

    keşif, hayfa limanı’nın 84 mil batısında ve 3 mil derinde yer almaktadır. adını incil’de geçen deniz canavarı leviathan’dan almaktadır. üç israil enerji firması ile houstan texas noble enerji, ilk incelemelerinde sahanın 16 trilyon feet küp (tcf) gaz ihtiva ettiğini bildirdiler. gezegenin sürekli ve dramatik bir petrol, gaz ve kömür darlığına girdiğini söyleyen “petrolün zirveye çıkacağı” teorilerini daha da gözden düşüren bu keşif, son 10 yıl içindeki dünyadaki en büyük derin-deniz gaz keşfidir. sayılarla bir perspektif vermek gerekirse leviathan, israil’in gaz ihtiyacını 100 sene karşılayacak rezerve sahiptir. [19]

    kendi-kendine enerji yeterliliği, 1948’te kurulduğundan beri israil devletinin paçasını kurtarmıştır. müteakip sefer yaygın petrol ve gaz aramaları yetersiz sonuç vermiştir. enerji-zengin arap komşularının aksine, israil şansız görünmektedir. sonra 2009’da israil’in texas arama ortağı noble enerji, doğu akdeniz havzası’nda tamar sahasını keşfetmiştir. israil hayfa limanının 50 mil batısında yer alan sahada 8,3 tcf yüksek kalitede doğal gaz rezervi olduğu tahmin edilmektedir. tamar, 2009’da dünyadaki en büyük gaz keşfidir.

    o zamanlar israil’in toplam gaz rezervleri sadece 1,5 tcf. olarak tahmin ediliyordu. hükümet, israil’in tek operasyon sahası ve ülkenin gaz ihtiyacının yüzde 70’ini sağlayan yam tethys’in 3 yıl içinde tükeneceğini tahmin ediyordu.

    tamar ile birlikte beklentiler, oldukça iyi görünmektedir. ayrıca tamar’ın ardından bir yıl sonra, noble enerji liderliğindeki aynı konsorsiyum, aynı doğu akdeniz jeolojik havzasında onlarca-yıllık tarihindeki en büyük gaz sahasını keşfetti. şu an yapılan tahminlere göre leviathan, 17 tcf gaz rezervine sahiptir. israil, aylar mertebesi içinde gaz kıtlığından gaz ziyafetine terfi etmiştir. [20]

    israil, stratejik ve çok tehlikeli bir ikilem ile karşı karşıyadır. doğal olarak israil’in başdüşmanı iran, irak ve lübnan ile ilişkili esed’in suriye’sinin ab pazarlarına israil’in gaz ihracatında rekabet etmesinden çok heyecan duymadığı aşikardır. israil’in netanyahu hükümetinin esed-karşıtı güçler içerisinde suriye’deki varlığının nedenini bu açıklayabilir. ancak muhammed şefik liderliğinde suriye’de bir müslüman kardeşler iktidarı israil’i –mısır devlet başkanı muhammed mursi’nin müslüman kardeşler darbesiyle güney sınırına yerleştirdiğinden– çok daha fazla düşman komşu ile yüz yüze getirecektir.

    netanyahu ve obama yönetimi arasındaki nefrete varan düşmanlık bir sır değildir. obama’nın beyaz sarayı ve abd dışişleri bakanlığı, orta doğu’daki müslüman kardeşler rejim değişiklerini açıktan desteklemektedir. bu sene ağustos’ta hillary clinton’un türkiye’nin davutoğlu’yla yaptığı toplantının, türkiye’nin suriye’deki askeri müdahalesini tırmandırmayı hedef aldığı ifade edilmektedir. ancak (bu tırmandırma) yeni bir orta doğu fiyaskosu içerisinde yer almaktan kaçınan abd seçim politikasından ötürü doğrudan abd desteğinden yoksun olmak durumundadır. [21]

    dışişleri bakanlığı personel şef yardımcısı huma abidin, cumhuriyetçi kongre temsilcileri tarafından müslüman kardeşler’in kontrol ettiği organizasyonlar ilişkili olmakla suçlanmaktadır. inanç-tabanlı ve çevresel ortaklıklar danışma konseyi’ne obama’nın atadığı ve aynı zamanda iç güvenlik departmanı’nın danışma konseyinde yer alan dalia mogahed’in açıkça müslüman kardeşler’le ilişkisi bulunmaktadır ve suriye’deki esed’in devrilmesi çağrısı yapmasının yanında israil’in açık bir düşmanıdır.[22] obama’nın washington’u kesinlikle orta doğu’daki gaz akışının kontrolü için yarışta müslüman kardeşler atını destekler görünmektedir.

    ve rus rolü
    washington, doğrudan dahil görünmeden esed’i ölümüne zayıflatmayı uman eğreti bir cambaz ipinde yürümektedir. rusya ise etkin jeopolitik kaldıraç olarak geleceği, (yani) ab’nin lider doğal gaz tedarikçisi rolü için ölüm-kalım oyunu oynamaktadır. bu yıl rus kamu şirketi gazprom, rus gazını st. petersburg yakınlarındaki bir limandan başlayan ve baltık denizi altından geçen kuzey akım gaz boru hattı ile kuzey almanya’ya taşımaya başlamıştır. rusya’nın ab’nin gaz tedarikçisi olarak gelecekte rolü için şimdilerde stratejik olarak hayati olan, soğuk savaş döneminde uydu devleti olan suriye’de yeni-bulunmuş gaz rezervlerinin kullanımındaki oynayabileceği stratejik rol becerisidir. moskova, uzun süredir avrupa’ya güney akım’ı, rusya’yı dışarıda bırakmak için tasarlanmış washington’un nabucco’suna alternatif olarak desteklemektedir.[23]

    halihazırda gazprom, abd’nin en büyük doğal gaz tedarikçisidir. kuzey akım ve diğer hatlarla birlikte gazprom, avrupa’ya gaz tedarikini bu yıl yüzde 12 artırarak 155 milyar metreküpe çıkarmayı planlamaktadır. şu an avrupa gaz pazarının yüzde 25’ini kontrol etmektedir ve güney akım ile diğer projelerle birlikte bu oranı yüzde 30’a çıkarmayı hedeflemektedir.

    almanya’nın kuzey akım’daki gazprom ortağı winteshall’ın yönetim kurulu başkanı rainer seele, güney akım’a katılma kararı ardındaki jeopolitik düşünceyi şu şekilde ifade etmektedir. “asya ülkelerine karşı küresel hammadde yarışında, kuzey akım gibi güney akım da, ekonomimiz için hayati olan enerji kaynaklarına erişimizi garanti altına alacaktır”. fakat asya’dan ziyade güney akım’ın gerçek odağı batı’ya doğrudur. rusya’nın güney akım’ı ile washington-destekli nabucco arasında halihazırda süren mücadele şiddetli şekilde jeopolitiktir. kazanan, avrupa’nın siyasi mıntıkasında büyük bir avantaj kazanacaktır.[24]

    şimdi ise rus-yönetiminde ab’ye gaz akımı için önemli bir kaynak olarak suriye seçeneği doğmuştur. eğer esed kalabilirse, rusya kurtarıcı olarak suriye gazını geliştirmede ve çıkarmada belirleyici bir rol oynama konumunda olacaktır. eğer israil ve iran nükleer ve diğer meselelerde muvakkate ulaşılabilirse –ki israil’de yaklaşan seçimlerin ardından siyasi seçkinler değişeceği için bu imkansız değildir–, rusya’nın oynayabileceği önemli kartlara sahip olduğu israil, teoride rus-suriye-irak-iran gaz konsorsiyumunu desteklemeye dönebilir. davutoğlu ve cumhurbaşkanı gül bir tarafta ve erdoğan diğer tarafta olmak üzere türkiye’nin endüstrisi rus gazprom’un gazına yüzde 40 oranında bağımlıdır. eğer davutoğlu ve takımı kaybederse, türkiye suriye ve iran gazı için transit ülke olarak bölgede çok daha yapıcı bir rol oynayabilir.

    suriye’nin gelecekteki kontrolü için muharebe, muazzam jeopolitik bir savaşın ve rekabet çekişmesinin kalbinde yer almaktadır. çözümün, dünya barışı ya da sonu gelmez savaş, mücadele ve kıyım için muazzam sonuçları olacaktır. türkiye, katar emiri ile israil’in netanyahu’su ve nato’nun fransa ve abd üyeleri yanında ateşle oynamaktadır. doğal gaz, bölgedeki bu çılgın enerji oyununa enerji sağlayan yanıcı unsurdur.

    f. william engdahl, “mitler, yalanlar ve petrol savaşları” adlı kitabın yazarıdır.

    globalresearch.ca’da yayınlanan bu makale oğuz eser tarafından timeturk.com için tercüme edilmiştir.
    kaynakça

    kaynakça:

    [13] alexander medvedev, sürdürülebilir enerji geleceğinde gazın rolü, 2’nci bakanlar gas forumu, doha, katar, 30 kasım 2010.
    [14] hassan hafidh ve benoit faucon; irak, iran, suriye 10 milyar dolarlık gaz-boru hattı anlaşması imzaladı, the wall street journal, 25 haziran 2011, http://online.wsj.com/…91104576467631289250392.html
    [15] daily star, suriye’den gaz keşfi, 17 ağustos 2011, http://www.naturalgasasia.com/…-homs-gas-discovery.
    [16] pepe escobar, katar neden suriye’yi işgal etmek istiyor?, asia times, 27 eylül 2012, http://www.atimes.com/…s/middle_east/ni28ak03.html.
    [17] a.g.k.
    [18] f. william engdahl, yeni akdeniz petrol ve gaz bolluğu – bölüm 1: israil’in levantin havzası—yeni bir jeopolitik lanet?, voltairenet.org, 20 şubat 2012, accessed in http://www.voltairenet.org/article172827.html
    [19] a.g.k.
    [20] a.g.k.

    [21] the economist, türkiye’nin iç-siyasi-çatışması: erdoğan çıkmazda: türk başbakanı içte ve dışta yeni düşmanlarla yüz yüze, 25 eylül 2012; ayrıca bkz. hillary clinton, dışişleri bakanı ahmet davutoğlu ile toplantının ardından notlar, conrad hotel istanbul, türkiye, 11 ağustos 2012, http://www.state.gov/…cretary/rm/2012/08/196358.htm
    [22] csp, center report reveals radical islamist views and agenda of senior state department official huma abedin’s mother, washington, center for security policy, 22 haziran 2012, http://www.centerforsecuritypolicy.org/…genre_id=3. ayrıca aaron klein, müslüman kardeşler obama’nın inanç danışmanın destekliyor, worldnetdaily, 29 nisan 2012, http://www.wnd.com/…d-endorses-obama-faith-adviser/
    [23] f. william engdahl, enerji jeopolitiğinde moskova’nın yüksek menfaatleri, voltairenet.org, 15 kasım 2011, http://www.voltairenet.org/article171902.html
    [24] a.g.k.
    ''
  • cumhuriyet gazetesinin pazar ekinde bir söyleşisini okudum. artık bu adamın ensesindeyim.
  • 2014 yılında "gülen'in okullarını cia yönetiyor" iddiasında bulunmuş,15 temmuz sonrasında kaleme aldığı "behind the cıa desperate turkey coup attempt" yazısında da aleni şekilde hareketin %100 cia kontrolü altında olduğunu belirten gazeteci & yazar & analist..

    (bkz: the lost hegemon)

    hakkinda bu kadar az entry girilmesine şaşırdığım isim.
  • son roportajini suradan izleyebilirsiniz.

    "gulen'i okyunasa atar yine vermezeler" diyor, lakin kopek baliklarina yem olmasi da icimizi ferahlatir.

    mumkunse atlantik olsun...
  • avrasya yüzyılı artık durdurulamaz

    f. william engdahl

    new eastern outlook

    kısa süre önce çin'de iki hafta süren bir konuşmalar turundan döndüm. ziyaretin vesilelesi, son kitabım “one belt, one road–china and the new eurasian century”nin [“tek kemer, tek yol – çin ve yeni avrasya yüzyılı”] tanıtımıydı. ziyaret kapsamında çin'in xi'an şehrinde bulunan kuzeybatı üniversitesi'ne, tek kemer tek yol projesine sıklıkla verilen isimle yeni ekonomik ipek yolu bağlamında mevcut küresel siyasal ve ekonomik durum hakkında bir seminer vermek üzere davet edildim. çin'e yaptığım ziyaretlerde gördüklerim ve bu muazzam derecede etkili uluslararası altyapı projesinin tümü hakkındaki araştırmalarım beni, bu noktada bir avrasya yüzyılı'nın durdurulamaz olduğuna ikna ediyor.

    washington'daki savaş yanlısı şahinlerin ve onların askeri endüstrisinin suriye'de, ukrayna'da, libya'da ve ırak'ta yürüttükleri ahmakça savaşlar ve şimdi çin'e karşı yürüttükleri güney çin denizi provokasyonları, bir yıldan uzun zamandır gelişirilen en etkileyici ve ekonomik açıdan dönüştürücü nitelikte olan projeyi durduramayacaktır.

    “amerikan yüzyılı” terimi, 2. dünya savaşı'nın erken safhalarında, daha amerika birleşik devletleri savaşa bile girmemişken 1941 yılında life gazetesinde yer alan meşhur bir başyazıda muzaffer bir şekilde ilan edilmiş, sistem yayıncısı henry luce, rakip britanya imparatorluğu'nun çöküşü sonrasında, abd'nin savaş sonrası dünyaya hakimiyetini öngörmüştü.

    amerikan yüzyılı, eğer başlangıç noktasını savaşın bitimi olarak kabul edersek, yetmiş yıldan uzun sürdü. sicili, iç karartıcı bir başarısızlık sicili oldu. önde gelen sanayi ülkesi ve bilimsel yenilikçi olan amerika birleşik devletleri'nin sanayi temeli bugün, delinmiş ve çürümüş bir kabuk haline gelmiştir ve detroit, veya philadelphia yahut los angeles gibi, bir zamanların gelişme patlaması gerçekleştiren şehirleri şimdi, işsizlerin ve evsizlerin yanıp kül olmuş gettolarına dönüşmüştür.

    başkanlarının giriştiği sonu gelmez savaşlar ve fannie mae gibi hükümet destekli şirketlerin faydasız kurtarma paketleri sonucunda amerika birleşik devletleri'nin federal borcu gsyih'sinin %103'ün üzerine çıkıp 19.5 trilyon gibi dudak uçuklatan bir meblağa, yahut her amerikalı vergi mükellefi başına 163,000 dolara ulaştı ve washington bu borca bu yıl yaklaşık 600 milyar dolar daha ekliyor.

    amerika'nın temel iktisadi altyapısı – köprüler, kanalizasyon ve su arıtma tesisleri, elektrik ağı, demiryolları, otoyollar – kırk yılı aşkın zamandır bir dizi nedenden ötürü ihmal ediliyor. amerikan sivil mühendisler derneği kısa süre önce, ülkenin altyapıya eksik yatırım yapmaya devam etmesi halinde kayıp iş ücretleri, yükselen maliyetler ve azalan gelirler nedeniyle 2016-2025 yılları arasında gayrisafi yurtiçi hasılanın 4 trilyon dolar azalacağı öngörüsünde bulundu. bu, ülkenin şu anda önümüzdeki on yılda yalnızca yenilenme için acilen 3,3 trilyon dolarlık yeni altyapı yatırımlarına ihtiyaç duyduğu yönündeki değerlendirmenin üzerinde yer alıyor.

    ancak abd eyaletleri ve şehirleri şu andaki borç durumu içinde gelecekte yapılacak böyle bir yatırımı finanse edebilecek durumda olmadığı gibi, yoz wall street bankaları ve finansal fonlar karteli amerika'yı haraca bağladığı müddetçe borca batmış federal hükümet de bunu yapabilir durumda değil. bu, david rockefeller ve onun wall street'teki ve askeri endüstrideki dostları gibi sıkıcı yaşlı reisler topluluğunun gurur ve kibirinin altına gizlenmiş bir emperyal deneyim olan amerikan yüzyılı için gün batımıdır. ve bugün doğuda, bütün avrasya çapında olanla keskin bir karşıtlık içindedir.

    düşüncenin dönüşüme akması

    avrasya yüzyılı benim, çin'den orta asya çapında, rusya, belarus, iran ve potansiyel olarak türkiye'ye kadar, komşu ülkelerin ekonomik gelişmesine verdiğim isim. bu ülkeler modern tarihteki en büyük ve gerçekte en tutkulu kamusal altyapı projeleri tarafından - 2013 yılında çin devlet başkanı xi jinping tarafından yoğunlaştırılan, tek kemer, tek yol, yahut obor inisiyatifi tarafından - birbirine bağlanıyor. proje ve onun avrupa'nın ve dünyanın geri kalanının ekonomisi açısından taşıdığı sonuçlar batı'da şu ana kadar, izahat gerektiren bir taş sessizliğiyle karşılandı.

    o dönemin yeni çin devlet başkanı xi jinping'in ilk dış ziyaretlerinden birini kazakistan'a yapmasından ve ziyarette jinping, rusya ve çin'in pasifik sahilinden orta asya üzerinden iran'a, avrasya ekonomik birliği üyelerine ve potansiyel olarak avrupa birliği'nin seçili devletlerine ulaşacak olan dev bir avrasya toprağı üzerinden geçecek modern bir yüksek hızlı tren hatları ağı inşa etme fikrini tartışmasından bu yana üç yıl geçti. bu ilk önerinin detayları geçen yıl, çin'in ekonomik planlama teşkilatı ulusal kalkınma ve reform komisyonu (ndrc) ile, dışişleri ve ticaret bakanlıkları tarafından açığa çıkarıldı.

    şu ana kadar olan şeylere daha yakından bakmak faydalı olacaktır. bu, en etkileyici gelişmeleri ortaya çıkaracaktır; gelişme sürecinin yaratıcı ve organik olması onu daha da etkileyici kılmaktadır. büyük proje, çin komünist partisi merkez komitesi tarafından hazırlanan ve ardından avrasya ve güneydoğu asya'nın 60 ülkesine tepeden dayatılmış bir taslaktan ibaret değildir.

    yakın zamanlarda, tek kemer tek yol'un kadim versiyonu olan ipek yolu'nun çıkış noktası olan xi'an'da bir uluslararası konferans düzenlendi. uluslararası buluşmanın amacı, şu ana kadar gerçekleşenleri gözden geçirmekti. çin'in bunu farklı bir şekilde yapmak için gösterdiği özen gerçekten de büyüleyici: şu ana kadarki göstergeler, cornelius vanderbilt, e.h. harriman, jay gould veya russell sage gibi amerikalı soyguncu baronların bir asırdan daha uzun zaman önce demiryolu tekelleri inşa edip yatırımcıları yanıltma ve haklarını yeme biçiminden tamamen farklı bir yola işaret ediyor.

    26 eylül tarihinde düzenlenen, “kemer ve yol inisiyatifi: ortak hafıza, ortak kalkınma” başlıklı seminer, 30'u aşkın ülkeden, hükümet yetkilileri, üniversite, şirket, düşünce kuruluşu ve medya temsilcileri dahil 400'ün üzerinde katılımcıyı bir araya getirdi.

    önemli bir rol oynayan, çin'deki renmin üniversitesi'nin chongyang mali araştırmalar enstitüsü, obor projesinin ilerlemesini ve sorunlarını tanımlıyor. xi'an'da sundukları rapor obor uluslararası projesinin altında yatan prensipleri ortaya koyuyordu: proje, bm şartı'nın ilkelerine bağlı; yeni katılımcı ülkelerin işbirliğine tamamen açık; piyasa kurallarını izleyecek ve katılımcı ülkelere karşılıklı fayda sağlanması arayışında olacak.

    bunlar soylu sözler. daha da ilginç olan şey ise, bu sözleri anlamak ve muazzam oyun değiştirici altyapıyı inşa etmek için gelişmekte olan akış süreci.

    önemli bir nokta olarak çin lideri xi jinping, karmaşık obor projesi için devletin merkezi planlama teşkilatı veya komünist parti dışında başka kaynaklardan da girdi gelmesini teşvik etmeye karar verdi. yeni yaratıcı fikirlerin ve yaklaşımların kaynağı haline gelmek üzere özel ve bağımsız düşünce kuruluşlarının oluşturulmasını teşvik etti. bugün, başında renmin üniversitesi rektörünün bulunduğu, obor etrafındaki çabaları koordine eden çin düşünce kuruluşları işbirliği ittifakı bulunuyor. bu oluşum da iran, türkiye, hindistan, nepal, kazakistan ve başka ülkelerdeki düşünce kuruluşları da dahil olmak üzere obor güzergahındaki düşünce kuruluşlarıyla ortaklık yapıyor.

    obor'un iki ana güzergahı olacak. karada birkaç güzergah veya koridor işliyor. inisiyatif, çin'den kazakistan üzerinden rotterdam'a uzanacak, yeni bir avrasya kara köprüsü olarak adlandırılan şeyin ortak olarak inşa edilmesine odaklanacak. diğer obor kara demiryolu koridorları arasında, çin-moğolistan-rusya, çin-orta asya-batı asya, çin-pakistan, bangladeş-çin-hindistan-myanmar ve çin-çinhindi yarımadası ekonomik koridorlarının açılması da var. bu, devasa bir girişim.

    girişim uluslararası nakliye yollarına dayanacak, obor güzergahı üzerindeki temel şehirlerden yararlanacak ve kilit önemdeki ekonomik sanayi parklarını “işbirliği platformları” olarak kullanacak. inisiyatif denizde, çin'in şu andaki haikou ve fujian limanlarını malezya'da malacca boğazi geçişindeki kuala lumpur limanıyla, hindistan'daki kalküta'yla, kenya'daki nairobi'yle ve süveyş kanalı üzerinden atina ve ötesiyle birleştirecek modern ve gelişkin süper liman inşaatları da dahil olmak üzere, “kemer ve yol” üzerindeki büyük limanları birbirine bağlayan düzgün, emniyetli ve etkili nakliye yollarını birlikte inşa etmeye odaklanacak. hayati önemde olan bir nokta, obor'un kara ve deniz kısımlarının tek ve bütün bir sirkülasyon veya ticaret akışı sistemi olarak görülmesi.

    obor inisiyatifi, temel önemdeki avrasya limanlarını, daha önce görülmemiş bir şekilde, iç demiryolu ve boru hattı altyapısına bağlayacak.

    şu ana kadar çin, obor konusunda 56 ülke ve bölgesel kuruluşla mutabakat muhtıraları imzaladı. 2013 yılındaki ilk önerisinden bu yana başkan xi jinping, obor'un inşa edilmesini tartışmak üzere 37 ülkeyi bizzat ziyaret etti. çin demiryolu grubu ve çin iletişim inşa şirketi 26 ülkede kilit yollar ve limanlar için sözleşmeler imzaladı. “kemer ve yol” üzerindeki 19 ülkeyi içine alan ve enerji santralleri, elektrik aktarım tesisleri ve petrol ve doğalgaz boru hatları alanlarını kapsayan yaklaşık 40 enerji projesi başladı. china unicom, china telecom ve china mobile firmaları, uluslararası telekomünikasyon altyapısını genişletmek için “kemer ve yol” üzerindeki ülkelerle olan sınır ötesi aktarım projelerini ivmelendiriyor.

    halihazırada, obor'un deniz ve kara güzergahlarının kullanılmasıyla, haziran 2013'ten bu yana yaklaşık 3 trilyon dolar değerinde ticaret – çin'in toplam ticaret hacminin çeyreğinden fazlası – bu yoldan aktı. şu ana kadar çin ayrıca, mevcut obor güzergahı üzerinde bulunan ülkelerde 51 milyar dolardan fazla yatırım yaptı. yeni kara ray yolları avrasya çapındaki taşımacılık maliyetlerini büyük ölçüde azaltacak ve önceden tecrit haldeki bölgelerin etkili bir şekilde deniz ve kara pazarlarına bağlanmasını sağlayarak avrasya çapında muazzam bir ekonomik büyümeyi tetikleyecek.

    obor'un etkileri şimdiden ortaya çıkmaya başlıyor. bu yılın başlarında bir iran konteynır gemisi çin'deki qinzhou limanına, 21. yüzyıl deniz ipek yolu üzerindeki birkaç ülkeden 978 konteynırla ulaşarak, ortadoğu ile vietnam'daki beibu körfezi veya tonkin körfezi'ne bağlayan ilk sevkiyat yolunu açtı. şubat 2016'da çin ürünleri taşıyan bir konteynır treninin çin'in doğusundaki zhejiang eyaletinden kazakistan'a ve türkmenistan'a uzanan 5,900 millik (9,500km) yolu katetmesi yalnızca 14 gün sürdü. iran demiryolu şirketinin başkanına göre bu, şangay'dan iran'ın bender abbas limanına yapılan deniz yolculuğundan 30 gün daha kısa. şu an resmen obor'un parçası olan çin ve iran, ikili ticaretin önümüzdeki on yıl içinde 600 milyar doları aşması hedefini benimsedi – bu arada, bu ticaret abd doları cinsinden yapılmayacak.

    çin'in tren üreticisi china cnr'nin bildirdiğine göre çin şu anda, aralarında rusya'nın da olduğu 28 ülkeyle müzakereler yürütüyor.

    bunlara, 15 milyar dolar değerinde, büyük çaplı bir çin-rusya ortak yatırımı olan kazan-moskova yüksek hızlı tren hattı da dahil. moskova ile rusya'ya bağlı tataristan'ın başkenti kazan arasındaki 770 kilometrelik yol şimdi, 12 saatten 3.5 saate inecek. çin, moskova ve pekin arasındaki 100 milyar dolarlık yüksek hızlı tren yolunun parçası haline gelecek proje için 6 milyar dolarlık yatırım yapmaya onay verdi.

    dikkat çekici şekilde çin, yeni yüksek hızlı tren yolunun kurulması için, saatte 400 kilometre hıza çıkabilen yeni nesil trenler geliştiriyor. bu yeni trenler, çin ve rusya'ya ait raylar arasında sorun meydana getiren maliyetli ray hacmi sorununu da çözecek. rusya'da trenler 1520mm'lik raylar üzerinde gidiyor; avrupa ve çin'de ise 1435mm'lik daha dar raylar kullanılıyor. çin'in yüksek hızlı ray yenileme programının başında bulunan jia limin, china daily gazetesine, “tren, şu anda yabancı sisteme girmeden önce tekerlekleri değişmesi gereken trenlerden farklı olarak, başka ülkelerin raylarındaki muhtelif ölçeklere uyarlanabilecek tekerleklere sahip olacak” şeklinde konuştu. çin, binlerce kilometrelik yüksek hızlı ray hatları inşa etme ve ülke içi soket ve diğer ray teknolojisi ürünleri imalatını geliştirme stratejisinden ötürü bugün, dünyanın önde gelen ray teknolojisi üreticisidir.

    hareketi finanse etmek

    etkileyici bir nokta da çin'in, çin kalkınma bankası, çin ithalat-ihracat bankası, çin inisiyatifiyle kurulan asya altyapı yatırım bankası, brıcs yeni kalkınma bankası ve ipek yolu fonu dahil farklı kaynaklardan, dev obor girişimini finanse etmek için sermaye taahhüdü sağlamasıdır. ipek yolu fonu, obor projelerini finanse etmek için 40 milyar dolar koydu. şu ana kadar çeyrek trilyon abd dolarına yakın hazır para ve ulus-üstü kurumsal çalışma sermayesinde bulunan yarım trilyon, erişim alanı içinde.

    batı'nın çin ekonomisinin heba olduğunu anlatan kıyamet raporları, ya koruma fonlarınının ya da spekülatörlerin kendi kendine hizmet eden propagandasıdır, yahut yalnızca çin'in değil, bütün bir avrasya ekonomisinin bütün yapısının tek kemer tek yol inisiyatifiyle geçirdiği derin dönüşümün anlaşılamamasının ürünüdür. çin şu anda büyük çaplı bir dönüşüm geçirerek ucuz el emeği ülkesinden yüksek katma değerli yüksek teknolojisi üreticisine dönüşmektedir.

    jeopolitik dönüşüm

    xi jinping ve avrasyalı partnerlerinin, özellikle de rusya'nın tek kemer tek yol inisiyatifi, aynı zamanda büyük ithalatın getirdiği stratejik boyutlara da sahip. avrupa anakarası çapında otoyollar, demiryolları, sanayi parkları, petrol ve doğalgaz boru hatları inşa edilmesi biçimini alacak şekilde tüm bölgeye yayılan yeni altyapı koridorlarının inşa edilmesiyle obor, modern çağda ilk defa çin ve rusya ile orta asya cumhuriyetlerinin karayla çevrelenmiş hinterland bölgelerini limanlara bağlıyor. avrasya'nın sanayi göbeklerinin etkili taşımacılıkla limanlara bağlanması, hinterland sanayi ürünlerinin ve her türden hammaddenin bağlantısallığında devrim yapacaktır. rus toprakları ve çin dahil avrasya toprakları, bilinen her türlü hammadenin belki de en zengin kullanılmayan yoğunlaşmalarını barındırmaktadır.

    tek kemer tek yol aynı zamanda, petrol ve doğalgaz boru hattı taşıma koridorları içeriyor. ocak 2015'te 2400 km uzunluğunda myanmar-çin boru hattı projesi tamamlandı ve myanmar'ın derin sularında, bengal koyundaki maday adasında bulunan kyaukphyu limanını, güneydoğu çin'de, myanmar sınırı yakınlarındaki yunnan şehrindeki kunming'e bağlayacak. bu, çin kalkınma bankası ise myanmar yabancı yatırım bankası'nın ortak yatırımı. yeni boru hattı çin'in 1100 km'lik bir yıl üzerinden günde 400 bin varilden fazla ortadoğu petrolü ithal etmesine olanak veriyor. önceden kullanılan malacca boğazı deniz yolundan daha kısa olan bu yol, büyük sanayi göbeği şehri olan kunming'e ulaşma süresini %30 oranında azaltıyor, büyük çaplı ekonomik kazançlar sağlıyor ve malacca boğazı'nda stratejik geçitten uzak durmaya olanak veriyor.

    daha önceden çin'in petrol ve doğalgaz ithallerinin %80'i malacca boğazlarından geçer ve abd kontrolüne tabi olurdu. washington ve çin arasında güney çin denizi veya başka meselelerden kaynaklı gerilimler tırmanışa geçecek olsa, çin'e, japonya'nın 1941'de savaş ilan etmeden önce, abd'nin petrolüne ambargo uyguladığı zaman yaşadığı gibi diz çöktürülebilirdi. ikinci bir boru hattı da katar ve myanmar doğalgaz sahalarından çin'e gaz getiriyor.

    obor, ortadoğu petrolü ve ve doğalgazının ithalatı için gerekli zamanı ve mesafeyi azaltıyor.

    çin, 30 yıl boyunca boru hattı imtiyaz bedeli olarak myanmar'a 53 milyar dolar ödeyecek. aynı zamanda petrol hattının uzandığı bölgelerde okullaşmaya ve başka sosyal gelişme projelerine 25 milyon dolarlık yatırım yapılacak ve doğalgazın %10'u burma'da kalacak.

    mackinder'a üstünlük?

    xi jinping'in sessizce ve etkili bir şekilde ilerleyen avrasya tek kemer tek yol ray, deniz ve boru hattı inisiyatifi, dünyanın jeopolitik haritasını dönüştürüyor. 1904 yılında ingiliz coğrafyacı ve britanya imparatorluğu'nun ateşli savunucusu sir halford mackinder, londra'daki kraliyet coğrafya derneği'nde “tarihin coğrafi ekseni” başlıklı konuşmada, parlak bir kavram ortaya çıkarmıştı. bu deneme, hem ingilizlerin hem de amerikalıların bugüne kadar devam eden küresel hegemonya ve tahakküm stratejisini şekillendirmişti. bu, abd'li amiral alfred thayer mahan'ın 1890 tarihli, “deniz gücünü” savunan ve britanya imparatorluğu gibi, yahut daha ileride abd gibi, denizlere hakim olan ülkelerin dünyaya hakim olacağını savunan “deniz gücünün tarih üzerindeki etkisi” kitabını tamamlıyordu.

    tek kemer tek yol, avrasya'nın bütün bitişik kara bölgelerini obor'un deniz ipek yolu'nun stratejik yeni veya genişletilmiş derin su limanları ağına bağlayarak, abd'nin jeopolitik stratejisine, amerika'nın hegemonyasının kısa tarihinde hiç olmadığı kadar gerilediği bir dönemde yıkıcı bir darbe indirdi. avrasya yüzyılı bugün kaçınılmaz ve durdurulamaz niteliktedir. tahakküm değil işbirliği ilkeleri üzerine inşa edilen bu girişim, iflas etmiş amerika birleşik devletleri'ne ve yakında iflas edecek avrupa birliği'ne, yağma ve borç köleliğine dayanmayan gerçek refahı inşa etmek için bir model sunabilir.

    çev: selim sezer