şükela:  tümü | bugün
  • bir çeşit savunma mekanizması. kişinin yapmış olduğu veya düşündüğü yanlış davranışlarından pişman olması ve bu yanlışlıktan dolayı ortaya çıkan durumu düzeltmeye çalışmasıdır.

    ör: aklına kötü bir şey gelen birinin tahtaya vurması.

    özür dilemek, tövbe etmek, günah çıkarmak, sadaka vermek.
  • düşük seviyede ego savunma mekanizması.
    ing. doing-undoing.

    yapılan hatalı bir davranışın özür dilemek ve bir daha yapmamak suretiyle affedilebileceğini çocukluk çağında öğreniriz.
    yani işlenen kabahat (doing) çocuk pişman olursa affedilir, kabahat konusu eylem “iptal edilerek” hiç yapılmamışçasına unutulur(undoing).
    işte yapma bozma mekanizmasının kökeni bu bilişsel düşünce paternine dayanmaktadır. obsesif kompülsif hastalıkta (takıntı-zorlantı bozukluğu) ve alkolizm, uyuşturucu ve kumar alışkanlığı gibi dürtüsel (impulsif) kontrolün sık sık kaybedildiği bozukluklarda yapma–bozma mekanizması devrededir.
    obsesif-kompülsif bozuklukta freud, yasak fikirlerin çekirdeğinin pregenital dönem esnasında oluştuğunu ve hemen bastırıldıklarını düşünür. ancak ergenlik dönemine girilirken cinsel uyanım ve bireyselliğin gelişimi ile “bastırılmış olan geri dönme” itkisi öne çıkar.
    ergen içinde bulunduğu genital organizasyondan daha erken psikoseksüel gelişim evrelerine, ”anal evreye” gerilemeye uğrar ve ego kendisini “anal” döneme ait sorunlar (şiddet, sadizm ve kontrol) ile uğraşırken bulur.
    nesneye karşı sevgi itkilerinin yerini nefret itkileri almıştır. id’den kaynaklanan ”sadistik, şiddet içeren dürtüler” bilince çıkmak üzere ego’ya baskı uyguladığında bilinçte hissedilen; “anksiyete” duygusudur.
    işte anksiyetenin ego’da hissedilmesi -ki freud buna “sinyal anksiyetesi” der- ego’nun süperegoyu da tatmin edecek şekilde savunma mekanizmalarını harekete geçirmesine neden olur.
    kişi, agresif dürtüler sebebiyle olduğu kadar anal veya odipal dönemde filizlenmiş ensest dürtüleri yüzünden de süperego’nun kınamasıyla karşı karşıya kalabilir.
    bilinç alanında hissedilen; ensest duyguları gibi yasaklanmış arzular değil, bu arzuların süperego’nun yorumu ile “kirli niteliği”dir.
    kendisini “kirlenmiş” hisseden nevrotik birey, kirlenme duygusunu gidermek için ellerini defalarca yıkamaya, sürekli gusül abdesti almaya, evin cam-çerçevesini sürekli silip parkeleri ovalamaya kalkar..
    bütün bu eylemler mantıksız olduğu ve sonuç vermeyeceği bilindiği halde, yapılmadığında artan anksiyete duygusu yüzünden tekrar tekrar yapılır.
    temeldeki saldırgan dürtüler ile sembolü arasındaki bağlantıyı sağlayan bu tür; nevroza özgü “büyüsel düşünce” biçimidir.
    böylece nevrotiğin içinde artan anksiyete, elektrik düğmesini kapatmasını ister. elektrik düğmesinin kapatılması büyüsel düşünce mantığında , önemli bir figürün (ebeveynin-kardeşin,bir aile büyüğünün) ölümü anlamına gelmektedir.
    düğme kapatıldıktan sonra (doing), süperego tarafından bilinçdışı olarak yayılan suçluluk duygusu nevrotiği düğmeyi açmaya zorlar. bu şekilde ölüm iptal edilir.(undoing)
    bu döngü arka arkaya, bilinçsiz olarak gün boyunca devam edebilir..