şükela:  tümü | bugün soru sor
  • ilk karşılaştığınızda şaşırmayın ve korkmayın bu alet benim kadar diye zira insan bedenine uyumludur , şekli de sesi de insana benzer bu çellonun, çeliğin kısaltılmışı değil elbette viyolonsel olan çellodur bahsedilen. tarafımdan çello'nun tercih edilme sebebi viyolonsel kelimesinin daha aristokrat bir söylemi anımsatması ve çello'nun teba tarafından daha kolay telafuz edilmesidir. maksat toplum için sanattır.**

    alacağınız ilk derste hocanız size aleti tanıtacak, bilmediğiniz onlarca terimi ardı ardına sıralayacak sonra da
    çelloyu kucağınıza tutuşturup sırtınızı, bacağınızı, kolunuzu sabitleyip bir iki ses çıkartmanızı sağlayacaktır. ilk sesler çok da heyecan vericidir. aman da ben de öttürüyorum işte bu aleti diye bir sevinç kaplar içinizi. hatta kendinizi jacqueline du pre sanıp delirmekten korkarsınız ki saçmalıyorsunuzdur elbette! ilk ders böyle geçecek sanırken şu şekilde nihayet bulur,

    - şimdi gidin ve en iyi bildiğiniz parçayı çıkarmaya çalışın
    - nasıl yani hocam ben bu aletin yabancısıyım neyi çıkarayım, hem kendim en iyi bildiğim parçayı çıkaracaksam siz niye varsınız, üstelik en iyi bildiğim parçanın daha geniş bir izaatı olamaz mı ya bu meretle de telgrafın telleri çalınmaz ya ne çalayım ben size! (bu haykırış tabi ki de iç sesinizdir. karizmatik ve aristokrat topuzlu çello hocanıza bunları geveleyememişsinizdir bir `çırpıda):geçmiş olsun`
  • (bkz: fa anahtarı)
  • ilk kez çello* çalmayı öğrenecekler için yardımcı olabilecek tüyolar ve ipuçlarıdır.

    ilk olarak öğrenmeniz gereken şey: çello ve viyolonsel aynı şeylerdir. viyolonselin orijinal yazılışı violoncello italyancadır ve okunuşu "viyolonçellodur". bu uzun ismi telafuz etmektense zamanla kısaltılarak sadece "çello" denmeye başlanmıştır.

    bir sonraki adım alacağınız enstrumanın kalitesi. satın alacağınız çellonun klavye ve sap kısmının abanoz olması şarttır (eğer ki fiber karbon enstruman almıyorsanız). yoksa hazır haldeyken aşırı gergin tellere sahip olan bu enstruman, tellerin gerilimine dayanamayarak içe doğru bükülmeye ve hatta kırılmaya başlayacaktır.

    aldığınız çello genelde kullanıma hazır olarak gelmez. köprüsünün çellonuza göre ayarlanması ve de oturtulması gerekmektedir. çello köprüsü düz ve simetrik olarak gelse de kullanıma hazır bir köprü simetrik olmaz. bas tellere (kalın teller: do ve sol) denk gelen kısmı yukarıda, ince tellerde ise (re ve la) aşağıdadır. çello köprünüzün kalınlığı da yine tellerin gerilimine ve gücüne göre bir tarafı kalın diğer tarafı daha incedir. kalın olan kısım daha kuvvetli desteklemesi ve rezonansı iyi çözümleyebilmesi için kalın tellerin altında, ince tellerin altındaki kısım ise incedir. köprünün yeri f deliklerini tam ortasından kesen görünmez bir çizgi üzerindedir.

    yay çellonun en hassas parçasıdır. bu yüzden çello kılıfına en son koyup çıkarırken de ilk çıkaracağınız şey bu olmalıdır. çalmadığınız her an sap kısmından gevşetilerek güvenli bir yere asılmalıdır. bu iş için en ideali yay asma aparatı bulunan çello standı türleridir. yayınızı acemiliğinizde her egzersizden önce reçinelemeniz çalarken kuvvet orantısızlığından ötürü yapacağınız ses bozulmalarını en aza ingirgeyecektir. yayınızı reçinelerken önce gergin halde boydan boya sürterek; ardından gevşetip harry potter asası gibi sertçe sallayarak ve çırparak reçine tozlarının kılların aralarına yerleşmesini ve fazlalıkların atılmasını sağlarsınız.

    reçine, yay tellere her sürttükçe tellere bulaşan yapışkan ve kuru bir toz katman oluşturur. bu yüzden her çalıştan sonra yayları kuru bir bezle silerek temiz tutmanız her oturumda sağlıklı ses elde etmenizi sağlayacaktır. eğer katman kemikleşmişse ve çıkması zorsa ıslak mendil kullanabilirsiniz. fakat daha sonra tellerin oksitlenmesini önlemek amacıyla yeniden kuru bir bezle kurulamanız gerekecektir.

    çello sanıldığı gibi öyle oturayım bacağımın arasına alıp çalayım bir enstruman değildir. çelloyu siz çalarken ayaklarınızın dibinden ileri doğru fırlamasını ve kaymasını önlemek için çello durdurucu (bkz: cello stopper) denilen aparatlar vardır. bunların en kullanışlıları oturduğunuz tabure ya da sandalyenin ayağına bağlayabileceğiniz kayışı olanlardır. vakumlu ya da yapışkanlı bir çok modeli olsa da kesinlikle hiçbiri çellonun ağırlığına ve sizin baskınıza dayanamaz ve kayar. dolayısıyla vahşi çellonuzu tasmalar gibi bağlamanız gerekmektedir*

    eğer apartmanda yaşıyorsanız ve çellonun yüksek sesinden dolayı şikayetçiyseniz çello susturucularından satın alabilirsiniz (bkz: çello susturucu). sürdin de denilen bu ufak aparatı çello köprünüzün üzerine takarak çıkan titreşimi en aza indirgersiniz. her ne kadar metalleri daha kaliteli dense de en çok iş gören ve rezonansı en aza indirgeyeni kauçuk olanlardır (bkz: gewa)

    çellonuzu akort ederken büyük nota kaymalarında saptaki burguları, ince ayarlamalar içinse köprünün altında bulunan fixleri kullanırsınız. bir çok enstruman gibi çello da ilk bir ay boyunca hiçbir şekilde akort tutmayacaktır. yaygın yanlış bilgilerde dendiği gibi sakın burguları suda bekletmeyin ya da reçinelemeyin! sabredin, burgular açıldıkça siz yeniden akort edin, zamanla oturacaktır.

    çok terleyen bir insansanız çellonun göğsünüze yasladığınız kısmına ufak pamuklu bir bez yerleştirebilirsiniz. her çalıştan sonra da telleri kurulamanız yine elinizin terinden tellerin oksitlenmesini önleyecektir.

    yay tutuşu en önemli unsurdur. sıkılmayıp bol bol yay tutuşu çalışmanız ilerde bu konuda sorunlar yaşamanızı önleyecektir. yay tutuşu bas tellerde kuvvetli, ince tellere geçildikçe narin olmalıdır.

    çello güçlü bir sese ve titreşime sahip bir enstruman olduğundan dolayı piyasadaki birçok akort cihazı sağlıklı bir şekilde ölçüm yapamaz. bunu yerine cep telefonunuza indireceğiniz basit bir akort programı kullanabilirsiniz. aynı şekilde çellonuzun sesini kaydederken kulaklık mikrofonu yerine telefonunuzun kendi mikrofonuyla kayıt yaparsanız daha net sonuç alırsınız. düet ya da kayıt üstü kayıt yapacaksanız normal mikrofonsuz bir 3.5 mm kulaklık kullanabilirsiniz. bu durumda telefonunuz yine kendi üzerindeki mikrofonla kayıt alacaktır.

    son olarak çellonuzu ısı farklarından nemden ve kuru havadan, güneşten koruyun. bunun yapmak için sürekli kılıfında tutabilirsiniz. çello ayakta durdurması zor bir alet dolayısıyla kenara kaldırırken yan koyun ya da kenarlarından destekleyin. evinizde muhafaza edecekseniz de saptan asmalı standlardan satın alabilirsiniz (bkz: hercules)

    daha detaylı anlatılamazdı sanırım, bunlar benim naçizane tecrübelerim. yardım almak isteyen olursa bir yeşile beklerim*
  • çello dinlemeye yeni başlayacaklar için bir miktar klasik eseri içeren entrydir.

    her ne kadar ben apocalyptica dinleyerek çello çalmaya karar verdiysem de çello çalmaya başladıktan sonra klasik repertuvarı dinlemeye başladım.

    öncelikle bach solo viyolonsel süitleri. bu eserlerin özelliği ve bence en güzel kısmı eşliksiz olmaları, başka bir enstrümana ihtiyaç duyulmadan çalınabiliyor olmaları. özellikle 1. suitin prelüd'ü epey meşhurdur. mstislav rostropovichin (buradan) ve yo-yo ma nın (buradan) süitleri çalış tarzları birbirlerine benziyor.

    mischa maisky'nin gençliğinde kaydettiği suitleri de şöyle bırakayım: https://www.youtube.com/…ti&list=pla70d07fb6c624d3a sene 2009'du sanırım, mischa maisky, bilkent senfoni orkestrası'na solist olarak gelmişti. o kadar alkışa, sahneye 4-5 sefer girip çıkmasına rağmen bir bis yapmadan gitmişti, çok kızmıştım o zaman. bu olaydan dolayı onu bir süre dinlemedim. ama itiraf etmem gerekirse dinledikten sonra onun kayıtlarını da epey beğendim.

    yine de, ben en çok pablo casals'ın (buradan) çalış biçimini beğeniyorum. dinlediğim diğer çellistler genelde biraz acele ediyorlarmış gibi gelse de pablo amca rahat rahat çalıyormuş gibi geliyor.

    edward elgar op 85. herhalde şuana kadar dinleyip de en çok beğendiğim çello konçertosu olabilir. jacqueline du pré'nin yorumuyla pek bilinir. august rush ve hilary and jackie filmlerinde çalmıştır. buradan jacqueline du pré'nin solist olarak çaldığı ve eşi daniel barenboim'in yönettiği orkestranın kaydını dinleyebilirsiniz: https://www.youtube.com/watch?v=ophkzw_jwc0

    camille saint-saëns'nın cello konçertosunu buradan,

    robert schumann'ın çello konçertosunu buradan

    antonin dvorak'ın çello konçertosunu buradan dinleyebilirsiniz.

    tabi ludwig van beethoven'ın çello sonatları var, onlardan özellikle 3.yü çok çok seviyorum. yo-yo ma'dan gelsin o da: https://www.youtube.com/watch?v=x9pivx91mvk

    johannes brahms çello sonatlarından özellikle birincisi de oldukça bilindik bir eserdir. yine jacqueline du pre'den şöyle bırakayım: https://www.youtube.com/watch?v=9xiyrzsgwto
    https://www.youtube.com/watch?v=ncj_gc9res4

    sonra, minik minik parçalar var, yine sevdiğim:
    gabriel fauré - sicilienne: https://www.youtube.com/watch?v=u5y0uqlgria

    sergey rahmaninov - vocalise: https://www.youtube.com/watch?v=pgizfskvkgu

    edward elgar - salut d'amour: https://www.youtube.com/watch?v=hk4f5fmkbko

    camille saint-saëns - the swan: https://www.youtube.com/watch?v=3qrkjywjo7q

    alexander glazunov - serenade espagnole, op.20: https://www.youtube.com/watch?v=ixtubezydwe

    alexander glazunov - chant du ménestrel: https://www.youtube.com/watch?v=s064invrpwg

    sonradan gelen ekleme: vivaldi* amcayı unutmuşum, nasıl unuturum, oysa onun çello sonatlarından biri çaldığım ilk "ciddi" eserlerdendi.

    bahsi geçen mi minör sonat (rv40) pierre fournier'den gelsin öyleyse: https://www.youtube.com/watch?v=yqrjwvamgna

    burada da iki çello için yazdığı eser rv531 var, kendisini oldukça severim: https://www.youtube.com/watch?v=7bbpnuke8yy

    burada da bir miktar çello konçertolarını bulmak mümkün: https://www.youtube.com/watch?v=-kgs3rmfvh8

    rv416 ilk dinlediğim eserlerinden, buradaki kayıtta da klavsen var ki tadından yenmiyor: https://www.youtube.com/watch?v=sbt7dzqocqi

    rv418: https://www.youtube.com/watch?v=jp9pwvmukpy

    rv420: https://www.youtube.com/watch?v=x_ogspzk4qu

    bir tane daha çok sevdiğim bir konçertosu vardı, onun adını hatırlayamadım, kendisini bulamadım da, hatırlarsam yine bir düzeltme yapacağım.