şükela:  tümü | bugün
  • 1446’da edirne’de buçuktepe eylemiyle ıı.mehmed’ manisa’ya gönderip babası ıı.murat’ı 2.kez tahta oturtan yeniçerilerin son ayaklanma girişimleri 1826’daydı ve ocaklarının söndürülmesi, kendilerinin de imhasıyla sonuçlandı.

    4 mayıs 1481 – başlar mızrakta

    fatih’in ölümünü gizleyerek cem’in tahta geçmesini amaçlayan vezir-i azam karamani mehmed paşa’yı katleden yeniçeriler başını mızrağa geçirip istanbul’da dolaştılar.

    24 nisan 1512 – yavuz’un cülusu

    ıı.bayezid'in şehzadeleri arasındaki taht mücadelesinde yavuz selim'i desteklediler; ıı. bayezid'i tahttan çekilmeye zorladılar, yavuz padişah oldu.

    2 nisan 1589 – ulufe isyanı

    sipahiler, düşük ayarlı ulufe akçesi yüzünden divan-ı hümayun’u bastılar. beylerbeyi mehmed paşa ile defterdar mahmud efendi ııı.murat’ın fermanıyla idam edildi.

    1 nisan 1600 – sipahi terörü

    düşük ayarlı akçe yüzünden eyleme geçen sipahiler, sarayın rüşvet işlerini çevirdiği iddia edilen yahudi kadın ester kira’yı parçaladılar. oğulları da idam edildi.

    6 ocak 1603 – celali bahanesi

    anadolu’daki celali isyanı nedeniyle eyleme geçen kapıkulları, kimi vezirlerin azlini, yeterli görmeyerek ııı.mehmed’i ayak divanına çıkarttılar. saray ağaları öldürüldü.

    6 şubat 1603 – sokak savaşı

    sipahilerle yeniçeriler, sadrazam değişikliği yüzünden üç gün boyunca istanbul sokaklarında muharebe ettiler.

    18 mayıs 1622 – büyük katliam

    osmanlı tarihinin en korkunç ayaklanması gerçekleşti. vezirler, ağalar öldürüldü. ı.mustafa ikinci kez tahta oturtuldu; ıı. osman öldürüldü.

    7 şubat 1632 – saraya yürüyüş

    kapıkulu ortaları topkapı sarayına yürüdü. babıhümayunu aşıp ortakapı’nın önüne geldiler. ıv. murad’ı tehdit ettiler. hafız paşa’yı parçaladılar.

    2 mart 1632 – ayak divanı

    bir kez daha saraya yürüyüp ıv.murad’ı ayak divanına çıkarttılar. yeniçeri ağasının, defterdarın konaklarını yağmaladılar. kapıkulu terörü haziran ayına kadar sürdü.

    8 ağustos 1648 – ibrahim boğuldu

    ocak ağaları ve ulema aralarında anlaşarak sultan ibrahim’in tahtan indirilmesini kararlaştırdılar. 7 yaşındaki ıv.mehmed tahta oturtuldu; sultan ibrahim 10 gün sonra boğduruldu.

    13 haziran 1651 – günlerce yağma

    ulufeleri geciken sipahiler ağalarını taşlayıp isyan başlattılar. eylemler, yağmalar, öldürmeler günlerce sürdü. çocuk padişah ıv.mehmed ayak divanına çıktı.

    2-10 eylül 1651 – kösem sultan olayı

    saray hareminde, içoğlanları ve baltacılar büyük valide kösem sultanı boğdular. sancak –ı şerif çıkartılarak halk ve esnaf eyleme çağrıldı. kapıkulu ağları oligarşisi sona erdi.

    28 şubat 1656 – vaka-i vakvakiye

    acemioğlanları, sipahiler veyeniçeriler ayaklandı. çok kimse öldürüldü. cesetler ağaç dallarına baş aşağı asıldı. olaylar ”vak’a-i vakvakiye” diye adlandırıldı.

    5 eylül 1687 – kapıkulu ayaklandı

    batı cephesinde bozguna uğrayan ordu, istanbul’a dönerken ayaklanan kapıkulları ıv.mehmed’in tahttan çekilmesini istediler. kelleler kesildi ve padişah tahtan çekildi.

    15 temmuz 1703 – müftü vakası

    istanbul’da başlayıp edirne’de sona eren ve müftü vak’ası (edirne vak’ası) denilen ayaklanmaya cebeciler öncülük etti. ıı.mustafa tahttan çekildi.

    28-29 eylül 1730 – patrona halil

    patrona halil’in yönettiği kanlı ayaklanmada, sadrazam nevşehirli damat ibrahim paşa ve kimi vezirler boğdurulup cesetleri sürüklendi. ııı.ahmet tahttan çekildi. ı.mahmud cülus etti.

    25 mayıs 1807 – kabakçı mustafa

    nizam-ı cedid yeniliğine karşı başlatılan eylemlerde, ayaklanmacıların başı kabakçı mustafa’nın terörü sonucunda ııı.selim tahttan çekildi. ıv.mustafa cülus etti.

    16 kasım 1808 – orduya karşı

    sekban-ı cedid adıyla modern bir ordu kurulmasına karşı çıkan ve alemdar mustafa paşa’yı alaşağı etmek isteyen yeniçeriler ayaklandı.

    28 şubat 1821 – sona doğru

    ulufe divanı için ayaklanan ve türlü rezaletler sergileyerek saraya yönelen yeniçeriler, halktan suçsuz insanları öldürmekten çekinmediler.

    16 haziran 1826 – vaka-i hayriye

    tüfekle talimi kabul etmeyip kazan kaldıran yeniçerilere karşı sancak-ı şerif çıkarılıp, halk kutsal bayrak altına çağrıldı. boğazlar muhafızı hüseyin paşa, topçu karacehennem ibrahim ağa, yeniodalar’ı topa tuttular. yeniçerilerin çoğu öldürüldü, kaçanlar yakalandı. ıı.mahmud yeniçeriliğin kökünün kazınmasını buyurdu. vaka-i hayriye denen olayla yeniçerilik son buldu.

    kaynak