şükela:  tümü | bugün
  • yeşilçam'da gayrimüslimlerin yıllar boyunca neler yaşadığına odaklanan, ülkedeki ötekilere karşı klasik tutumda, sinema sektöründe rum, ermeni ve yahudi beyaz perde emekçilerinin yaşadıklarını ortaya koyan kitap. başlangıcından 1980'lere türkiye sinemasında gayrimüslim temsilleri, yeşilçam'da öteki olmak kolektif kitap'tan çıkıyor. akademisyen dilara balcı hazırlamış.
  • kitaptaki ilginç notlardan birinin kahramanı ise nubar terziyan ve ayhan ışık. terziyan, ayhan ışık öldükten sonra bir gazeteye;

    “oğlum ayhan. dünya fanidir ölüm herkese nasip ama, sen ölmedin zira geride bıraktığın bizlerin ve milyonların kalbinde yaşıyorsun. ne mutlu sana (...) amcan: nubar terziyan” şeklinde bir ilan verir.

    bu ilanın yayımlanmasının ardından ayhan ışık’ın gayrimüslim olarak algılanmasından endişe duyan ailesi şöyle bir ilan verir:

    “önemli bir düzeltme. ‘amcan nubar terziyan’ imzasıyla çıkan ilanla sevgili varlığımız ayhan ışık’ın hiçbir ilişkisi yoktur. (...) görülen lüzum üzerine üzüntüyle duyururuz. ailesi.”

    ilandan da anlaşılabildiği gibi ışık’ın ailesi, ünlü oyuncunun ‘ermeni’ olarak anılabileceğinden büyük endişe duymuştur...
  • çok güzel bir çalışma. her sayfasında türk sineması meraklıları nostalji yaşayacak. zaten pek yeterli olmayan türk sinema araştırmacılığının umut veren eserlerinden biri. ama yeterince bilinmiyor. yeterince merak edilmiyor. belki de yazarın yeni kitabı çıktığında yazarla iki sayfa röportaj yapacak gazeteci arkadaşı yok.

    1980 yılından sonraki filmleri kapsama almamasına çok üzüldüm. bu durum bir kırık bebek filmi gibi konuya çok uygun bazı filmlerin incelenmemesine yol açmış. hatta devekuşu kabare'deki tiplemeler de incelenebilir.

    umut dünyası filmini izlerken de dikkat etmiştim ama yazar madam esther karakterini çok iyi yakalamış. üç arkadaş filmindeki yahudi tefeci salomon (solomon da olabilir) de iyi incelenmiş.

    kitap, özel adları (bilhassa film karakterlerini) içeren bir dizine ihtiyaç duyuyor.

    ayrıca kitaptaki görseller daha büyük ve renkli, aralarda kullanılacak kuşe kağıda basılsaydı kitap arşivlik bir kitap olurdu.
  • ciddi emeklerle hazırlanmış, "öteki" kavramını genişçe tanımlayan, yeşilçam sinemasına "öteki" taraftan bakan, araştırmaya konu edilmiş filmleri bana tek tek izleten ve kocaman bir alkışı hak eden dilara balcı kitabı.

    2013 yılında çıkar çıkmaz büyük heyecanla okuduğum, zaman zaman kendi çalışmalarım için de alıntı yaptığım ve 5 yıl sonra dün tekrar baştan daha da dikkatle okumaya başladığım kitap.

    tanıtım bülteninden;

    --- spoiler ---

    sinema, osmanlı devletine yabancı uyruklular ve azınlıklar sayesinde girmiş ve yaygınlık kazanmış bir sanat. gayrimüslimlerin sinema sektörü üzerindeki emekleriyse tartışılmaz. osmanlı devleti'nin son yıllarından 1960'lara dek gayrimüslimler, yapımcılıktan işletmeciliğe, oyunculuktan görüntü yönetmenliğine, yönetmenlikten kurguculuğa kadar hemen her alanda çalışmış ve pek çok ilke imza atmışlardır.

    ne var ki, gayrimüslimler anadolu topraklarında "öteki" olmaktan kurtulamamış ve başlangıcından günümüze sinemada, yakıştırılan kişiliklerin ve kalıplaşan modellerin dışına çıkamamışlardır. gayrimüslimlere dair toplumsal yapıda nasıl bir algı yaratıldığını, sadece sinemayı değil, aynı zamanda geleneksel gösteri sanatlarını da inceleyerek ortaya koyan yeşilçam'da öteki olmak, osmanlı'nın son zamanlarından 1980'lere kadar türkiye'nin sosyolojik ve siyasi bir panoramasını da sunuyor.

    "sinemada rum, ermeni ve yahudilere dair içeriden ve gerçekçi bir bakış açısıyla karşılaşmak mümkün değildir. gayrimüslimler iki boyutlu tiplemelerdir; geçmişleri, aile yaşantıları, ibadetleri ve kültürleri hiçbir zaman gözler önüne serilmemiştir."

    --- spoiler ---