şükela:  tümü | bugün soru sor
  • 1 şubat 1884 tambov vilayeti'nin lebedyan ilçesinde bir rahibin oğlu olarak doğdu. 1902'de takdirname ile bitirdiği voronej lisesi'nin ardından 1908 yılında petersburg (leningrad) gemi mühendisliği enstitüsü'nden mezun oldu. öğrencilik yıllarında, birinci rus devrimi zamanlarında devrim hareketlerinde yer aldı. 1906 - 1911 yılları arasında kanun kaçağı olarak yaşadı. potemkin isyanı olduğu sıralarda odessa’da bulundu.
    ilk hikayesi “yalnız” 1908 yılında eğitim dergisinde yayınlandı. ilk büyük edebi başarısını 1911 yılında yayınlanan “uyezdnoye” (gezisel, gezi hikâyeleri) ile kazandı. 1914 yılında yayınlanan savaş karşıtı hikâyesi “na kuliçkah” (çok uzaklarda) nedeniyle kovuşturmaya uğradı, tutuklandı ve yargılandı, eserin basıldığı derginin ilgili sayısı toplatıldı. bu iki eser de dönemdaşı ünlü rus yazar maksim gorki’den de iltifatlar almıştır.
    1916-1917 yıllarında ingiltere’de rus buz kırıcı gemilerinde çalışırken izlenim sahibi olduğu ingiliz hayatı hakkında “ostrovityane – adalılar” adlı eseri yayınlandı. 1917 sonbaharında rusya’ya döndü. maksim gorki tarafından davet edildiği dünya edebiyatı topluluğu’nda, ingiliz ve amerikan edebiyatından sorumlu yayın kurulu üyesi olarak görev aldı. aynı yıllarda esas mesleğinde de başarılı çalışmalarda bulundu ermak, krasin gibi buz kırıcı gemilerinin ve diğer muhtelif gemi yapım işlerinde görev aldı.
    1920’lerde “serapionlar kardeşliği” yazın topluluğunun üyesi oldu. “mağara”, “rus” ve “en önemli hakkında” bu dönem eserlerindendir. aynı yıllarda “bit” ve “atilla” piyeslerini yazdı. 1920 yılında en çok ses getiren ve batı edebiyatında ilk ütopya karşıtı roman olarak nitelendirilen biz adlı romanını yazdı. roman ilk olarak 1924 yılında ingiltere’de yayınlandı. 1929 yılı sonrasında, 1988’de “biz” kendi dilinde yayımlanana kadar zamyatin’in eserleri sovyetler birliğinde hiç yayımlanmadı. george orwell’in ünlü eseri 1984’ü yazarken “biz” den etkilendiği yorumları yapılmıştır.
    1931 yılında kendi isteği üzerine stalin tarafından verilen sovyetler birliği dışına çıkış izni ile paris’e yerleşti. ölümüne kadar bir göçmen olarak sovyet vatandaşlığından çıkmadan orada yaşadı. zamyatin ağır bir hastalık geçirerek 1937 yılında paris’te öldü. son eseri “tanrı’nın sopası” ölümünden sonra 1938 yılında yayınlanmıştır.
  • sözlüğün aydınlarınca hakkında henüz bir entry girilmiş yazar. biz isimli yasaklı kitabıyla cesur yeni dünya ve 1984 gibi kitaplara öncülük etmiştir.
  • "(...) tarihe bir son, gelişmeye bir nihai hedef koyan düşünce tarzı, devrim sonrasını bir evrensel durağanlık hali olarak algılayacaktır. hedefe varılmış, devrim bitmiştir. artık sorun dönüştürmek değil, zaten dönüşmüş olanı fedakarca çalışarak güçlendirmek, takviye etmektir. ya da böyle demektedir yeni iktidar sahipleri. platon'dan wells'e kadar tüm geleneksel ütopyacıların temel hatasıdır bu. ütopya (ister hayal edilerek isterse de 'bilimsel çıkarsamalarla' kurulsun) hep böyle tasarlanageldi: tarihin, gelişmenin sonu, insanlığın varabileceği en mükemmel toplum biçimi. ütopyanın kendisinin de gelişmeye açık olması gerektiğine ilk işaret eden wells oldu, ancak bu fikri geliştirip bir sanat yapıtının temeli haline getiren ilk kişi de wells'ten büyük ölçüde etkilenmiş olan zamyatin'dir." (s. 8)

    (bkz: biz)