şükela:  tümü | bugün soru sor
  • yün iplikçiliğine uzun elyaf iplikçiliği de denir. pamuk iplikçiliğinden daha uzun elyafların kullanıldığı yün iplikçiliğinde liflerin işlenmesi de farklıdır. yün lifi koyundan elde edilir ve koyun tüyü veya kılı yerine “yün” adı kullanılır. bununla birlikte diğer hayvanlardan elde edilen lifler hayvanın adıyla beraber alınır.
    yün koyundan kırkım yoluyla elde edilir. hayvandan kırkım yoluyla bir bütün haliyle çıkarılan lif topluluğuna tulup denir. koyunun sırt ve omuz bölgesindeki lifler daha uzun temiz ve kalitelidir, koyunun bacaklarındaki lifler ise kısa kirli ve bol yabancı madde içeren liflerdir. değerli lif olan yün pahalı bir liftir.

    hammadde: sadece doğal lif değil, pes, akrilik, naylon, viskon bu iplikçilik yönteminde kullanılabilir. yünde lif uzadıkça kalınlaşır. bu yüzden uzun ama ince lif bulunması önemlidir. kamgarnda uzun hammadde kullanılmaktadır. kamgarnda 80-120 mm arasında yün lifleri kullanılır. yarı kamgarnda ise 70-120 mm arasında yün lifleri kullanılabilir. kamgarnda iplik no nm 20-120 dir. yarı kamgarnda üretilen iplik kamgarna göre biraz daha kalitesizdir, iplik nosu daha kalındır. yarı kamgarnda iplik no nm 3-40 dır. strayhgarnda ise kamgarnda ve yarı kamgarnda kullanılmayan lifler kullanılabilir, lif boyu 70 mm ye kadar olan her türlü lif (keten, pamuk, yün) kullanılabilir. strayhgarnda iplik no 1-20 arasındadır.
    açma: yıkama işleminin etkinliğini arttırmak için yapılan işlemdir. liflere zarar vermeden lif topakları küçültülür. burada bir miktar temizleme işlemi de yapılır.
    yıkama: amaç yün yağını uzaklaştırmaktır. yün yağı ancak 40 santigrat derecenin üzerindeki sıcaklarda ve bazik ortamda uzaklaştırılabilir ama yünde bu ortamlarda zarar görür. bu yüzden yün lifinin zarar görmemesi için yıkama işlemi olabildiğince kısa ve mekanik etki çok az kullanarak yapılır. yün lifini yıkamada ideal şartlar; max. 50 santigrat sıcaklık, ph 9,5-10,5 ve 10 dakika dır. yün yağına lonolin denir. değerli bir maddedir ve kozmetik sanayinde kullanılır.
    kurutma: kurutma işlemi çok fazla uygulanmamalıdır. yün çok kuru olursa, rengi sararır, elastikiyeti düşer ve kırılgan olur. kurutma işlemi sonunda yünün üzerindeki nem miktarı %20 olmalıdır. bu şekilde yün özelliklerini koruyabilir. yünün ticari nem miktarı %18 dir. yün en higroskobik liftir. bünyesinde %80 e kadar nem içerebilir ve ıslaklık hissedilmez.
    yağlama: daha kolay taraklama için, statik elektriklenmeyi önlemek için ve yün lifini korumak için yapılır. yün lifi, harman yağı ile , sentetik lifler; avivaj maddesi ile yağlanır.yağlama harman-hallaç makinesinin bünyesinde yapılır

    yün iplikçiliğinde kullanılan makineler
    açma makinesi: koyundan kırkılmış vaziyetteki yünler besleme silindirleriyle beslenir. besleme silindirleri sayesinde lifler çivi dişli tamburlara sevk edilir ve burada açma işlemi gerçekleşir, aynı zamanda kaba pislikler de tamburların altındaki ızgaralardan aşağı düşerek liften uzaklaşır. besleme silindirlerinin yüzeyi yivlidir ve üzerinde yay baskısı vardır. bunların görevi liflerle birlikte beslenen sert cisimlerin silindirlere zarar vermesini önlemektir. tamburlar üzerindeki dişler birbiriyle 90 derecelik açı yapmış 4 sıradır. ilk açma bu dişlerle ızgaradaki dişler arasında olur.

    hallaç makinesi: hasır üzerine beslenecek olan materyal önce balya şeklinde hazırlanmalıdır. yağlama işlemi de hallaç makinesinde yapılır. bunun için kat kat lifler serilirken arasına harman yağı-su karışımı emülsiyon serpilmelidir. üst üste yapılan balyadan liflerin karışmasını da sağlamak için dikey şekilde lifler alınıp beslenmelidir. harman-hallacın diğer görevleri; açma, temizleme ve karıştırmaktır.harman-hallaç strayhgarnda olmazsa olmazdır ama kamgarn ve yarı kamgarn iplikçiliğinde kullanılmayabilir. burada açılan, temizlenen, yağlanan ve karıştırılan yün lifleri bekleme odasında bekletilir.

    tarak makinesi: görevleri;
    açmak
    temizlemek
    paralelleştirmek
    kısa lifleri ve nepsleri uzaklaştırmak
    fitil veya bant oluşturmaktır

    strayhgarn tarağının çıkışı fitil formundadır. kamgarn ve yarı kamgarn tarağının çıkışı bant formundadır.
    taraklama işlemi; tambur ile çalışıcı silindir arasında ve bir miktar da alıcı ve çalışıcı arasındadır. alma işlemi; tambur-alıcı, tambur-penyör arasında olur. fırçalama işlemi; tambur-volant silindiri arasında olur.
    çalışma prensibi; önce yatay hasıra lifler beslenir, sonra çivili dikey hasır sayesinde lifler yukarı doğru taşınır ama tarayıcı fazla lifleri geri düşürür. diğer tarafta sıyırıcı denilen metal parça ile lifler terazinin içine düşürülür. terazi kesikli çalışır, ayarlanan kadar lif birikir ve tarağın besleme hasırına düşer. buradan sonra lifler giriş silindirlerinden geçerek pıtrak temizleme silindirlerine gelirler ve burada lifler üzerindeki pıtrak denilen bitkisel yabancı maddeler uzaklaştırılır. daha sonra lifler ön tarak grubuna sevk edilir. taraklama burada başlar ve devam eder. sonra lifler volant silindirleri sayesinde uçları kaldırılarak penyör tarafından tutulması sağlanır ve penyör tülbent oluşturur. oluşan tülbent hızarın titreşim hareketi sayesinde penyör üzerinden alınır ve bant formunda çıkması sağlanır.
    strayhgarn taraklarında ek olarak, çıkışta tülbent bölücü sistemler vardır. bunlar;
    1-tülbent bölücüler; aradaki bıçaklar tülbent parçalar ve kayış şerit taşır.
    2-ovalama hortumları; şeritlerin kopmaması için yalancı büküm ile mukavemet kazandırır.
    3-yumak sarım tertibatı; yumak formunda çubuk üzerine sarılır.

    cer makineleri: çekme makinesidir. esas görevi çekerek inceltmektir. dublaj yaparak karışım ve tesadüfi düzgünleştirme yapar. yünde çekim bölgesinde tarak grupları vardır. tarakların görevi düzgün iletimi sağlamaktır. yün iplikçiliğinde en çok; sonsuz vidalı ve sonsuz zincirli tarak grupları vardır.
    ölçüm diskleri kütlede meydana gelen değişiklikleri tespit eder. fazla bant kütlesinin çekim sistemine girmesine izin vermez. tops cerinde sonsuz vidalı sistem vardır. hızı düşüktür. taraklar dikdörtgen hareketi yapar. bant formunda çıkar, yumak şeklinde silindirlere sarılır. topslar taşıma kolaylığı ve yerden kolaylık sağlar. regüleli ceri göstergesinden anlayabiliriz.
    tarama makinesi: sadece kamgarn ipliğinde kullanılır. tarama mak. pamuktaki penye mak. görevini yapar. kısa lifleri uzaklaştırarak homojenliği ve kaliteli iplik üretimini sağlar. bant formunda beslenir, alt çene ve üst çene tarafından tutulan lifler yuvarlak tarak ile taranarak kısa lifler uzaklaştırılır. sonra itici plaka yardımıyla hortuma sevk edilir ve bant formunda çıkış sağlanır.

    finisör: yün iplikçiliğinde kullanılan fitil makinesinin adıdır. yaygın şekilde kullanılır. üretim hızı yüksektir. burada amaç ovalama hortumları sayesinde yalancı büküm vererek mukavemeti arttırmaktır. 80 kova beslenir, 20 fitil bobini ve 40 uçlu fitil elde edilir. giriş silindirlerinden aprona kadar ön çekim, iğneli silindir bandı iletir, esas çekim apronlarda olur. ovalama hortumları sağa-sola hareket ederek s ve z yalancı bükümü verir.

    ring iplik makinesi: yünde kullanılan ring iplik makinesi pamuk ipliğimdeki gibidir ama silindir boyutları biraz daha büyüktür. çift apronlu, 3 silindirli çekim bölgesi vardır. ring iplik makinesi fitil formunda beslenir, klavuz sayesinde besleme silindirlerine iletilir. alttaki silindirler metal üstteki silindirler kauçuk kaplıdır. üst silindirlere manşon denir. çekim apronlar arasında gerçekleşir. kondenser liflerin yayılmasını engelleyerek kopuşları önler ve daha düzgün iplik üretimini sağlar. domuz kuyruğundan geçen liflere iğ ve kopça sayesinde büküm verilir ve masuraların üzerine sarılır. planga yukarı doğru yavaş, aşağı doğru hızlı hareket eder. bunun nedeni; ipliğin masuraya paralel halde sarılması ne bunun üzerine çapraz sarım yapılarak bunun korunmasıdır..
  • gördüğüm en başarılı girdilerden biri girilmiş başlık. üstteki yazara 12 sene sonra teşekkürlerimi iletiyorum.