şükela:  tümü | bugün
  • bir de bilimum saatte kullanılan quartz kristalleri vardır.
  • şirinler'in hikayelerinin iyiden iyiye rutine bağlayan konular etrafında dönmeye başlamasından sonra kanımca seride yapılan en önemli değişikliktir. bildiğim kadarıyla sadece televizyon dizilerinde olup çizgi romanlarda yoktur.

    tam olarak hatırlamamakla beraber, şirin köyünde bir evin altında (muhtemelen şirin baba'nın evi) bulunan kristaller ile şirine ve şirin baba dahil 10'a yakın şirin (en çok rol alan şirinler,gözlüklü,usta,güçlü,aşçı....) zaman ve mekan kavramını aşarak geçmişe (belki de geleceğe) giderler, gittikleri yerde zaman kristalleri dağılır ve bölüm boyunca türlü maceralar yaşarken bir taraftan zaman kristallerini toplamaya çalışırlar.

    esas amaçları tabi ki şirin köyüne geri dönebilmektir, farklı yerlere yaptıkları seyahatler esnasında mısıra, eski roma'ya ve bir çok tarihi yer ile olaya tanıklık ettiklerini görürüz, yeni bir yere gittikleri zaman, o yere ve zamana uygun kıyafetlerin üzerlerinde ortaya çıkması hoş ve enteresan (esasında saçma) bir ayrıntıdır.
  • (bkz: time crystals)
  • bilim. org

    bilim insanları maddenin yeni halini buldu: zaman kristalleri

    aylardır, araştırmacıların en sonunda zaman kristallerini yarattığı yönünde bir spekülasyon devam etmekte.bunlar; sadece uzayda değil, zamanda da tekrar eden atomik yapıda ve enerji olmaksızın sonsuz hareketlilik halinde olan gizemli kristaller.

    araştırmacılar bu kez detaylı bir şekilde bu garip kristallerin nasıl yapıldığını ve ölçümlendiğini açıkladılar. iki ayrı araştırma ekibi, laboratuvar ortamında zaman kristalleri yarattıklarını, yani maddenin tamamen yeni bir formunun varlığını kanıtladıklarını iddia ediyor.

    keşif, şu anda kulağa soyut gelse de fizik dünyasında yeni bir çağ başlatıyor; zira on yıllarca, metaller ve yalıtkanlar örnekleri gibi, maddenin “kararlı” üzerinde çalıştık. ancak, öngörüldüğü üzere evrende maddenin “kararsız” pek çok garip hali bulunmakta, zaman kristalleri de bunlara dahil. işte şimdi, bunun gerçek olduğunu biliyoruz. ilk kez elde ettiğimiz kararsız madde ile dünyayı algılayışımız değişecek, tabii beraberinde kuantum hesaplamaları gibi yeni teknolojiler de değiştirecek.

    kaliforniya berkeley üniversitesi’nden araştırmacı norman yao “bu maddenin yeni bir fazı, ancak aynı zamanda kararsız maddenin ilk örneklerinden biri; geçtiğimiz yüzyılın yarısı boyunca kararlı maddeleri inceledik, artık kararsız maddelerin dünyasını keşfedeceğiz” diyor.

    zaman kristalleri kavramı birkaç yıldır konuşulmakta. ilk kez nobel ödüllü teorik fizikçi frank wilczek tarafından “zaman kristalleri en düşük enerji seviyesinde, ‘temel durumda’ bile hareket etmeye devam ettiği görülen yapılardır” ifadesiyle 2012’de ortaya atıldı:.

    genellikle bir maddenin, sistemin “sıfır nokta enerjisi” diye de bilinen temel durumundayken hareket etmesi teorik olarak imkansızdır. ancak wilczek bu durumun zaman kristalleri için geçerli olmadığını öngördü. normal kristallerin uzayda tekrar eden bir atomik yapısı var, elmastaki karbon kafes gibi ve bunlar temel halde oldukları için hareketsizler. ancak zaman kristallerinin yapısı zamanda tekrar etmekte, sadece uzayda değil ve temel durumda da salınmaya devam etmekteler.

    bunu dokunduğunuzda sallanmaya devam eden jöle gibi hayal edin. zaman kristalleri de bu şekilde, tek fark hareketin herhangi bir enerji olmadan ortaya çıkması, yani dokunmadan! bir zaman kristalini, maddenin yepyeni formu olan “kararsız madde” yapan şey, kendi doğal, temel halinde devamlı salınan jöle gibi olması, sabit duramıyor olması. esas önemli nokta ise, artık bunu öngörmenin ötesinde, zaman kristalini yapılmış olması.

    yao ve ekibi, tam olarak bir zaman kristali yapmak ve onun özelliklerini ölçümlemek üzere ayrıntılı bir projeyi ortaya koyarken, zaman kristallerini çevreleyen çeşitli fazların nasıl olması gerektiğini de tahminliyorlar. bu, maddenin yeni halinin katı, sıvı, gaz fazlarını detaylarıyla göstermek demek.

    yao’nun ifadesiyle, “teorik fikirle deneysel uygulamanın köprüsü” nitelikteki dergi physical review letters’da çalışma yayımlandı. maryland üniversitesi ve harvard’dan iki bağımsız çalışma grubu da kendi zaman kristallerini yaratmak için projeyi detaylarıyla uyarlamaktalar. tüm bu gelişmeler geçtiğimiz yılın sonunda arxiv.org’ta yayımlandı, ayrıca hakemli dergilerde yayımlanmak üzere başvuruları yapıldı.

    maryland üniversitesi, zaman kristallerini, her birinin elekron spinleri dolanmış haldeki 10 itterbiyum iyonundan oluşan bir dizilimle yaratmış. bu dizilimi zaman kristaline çevirmenin yolu iyonları kararsız halde tutmak, bunun için de araştırmacılar onları iki lazerle vurmuş; ilk lazer manyetik alanı yaratmak için, ikinci atomların dönüşünü saptırmak için. tüm atomların spinleri dolanmış halde olduğu için, atomlar kristali oluşturan stabil, tekrar eden yapıda bir döngüye geçmişler. buraya kadar yeterince normal olsa da, bir zaman kristaline dönüşmek için sistemin zaman simetrisini yıkması gerekiyor. araştırmacılar da itterbiyum atom dizilimini incelediklerinde onun garip bir şey yaptığını fark etmişler. periyodik olarak atomları vuran iki lazer sistemde normalde görülmeyecek, vuruş periyodunun iki katı süren bir tekrar yaratmış. yao bu konuda şöyle diyor, “jöleyi dürttüğünüzde ve bir süre sonra size bir şekilde tepki verse bu çok garip olmaz mıydı? işte bu, zaman kristalinin esas niteliği. periyodu ‘t’ olan bir periyodik yürütücümüz var, diyelim, ancak sistem bir şekilde senkronize oluyor ve ölçümlediğinde ‘t’den daha geniş bir periyotta salınıyor.”

    farklı manyetik alanlarda ve lazer titreşiminde kristal faz değiştirebilir tabii, bir buz küpünün erimesi gibi. harvard zaman kristalini yaparken, araştırmacılar onu elmaslardaki azot boşluk merkezlerinin yoğun paketlemesiyle hazırladıklarında aynı sonuca ulaştılar.

    ındiana üniversitesi’nden bu çalışmalara dahil olmayıp makaleye katılan phil richerme; zaman kristallerinin maddenin yeni bir hali olduğunun altını çizerek, birbiriyle asla kıyaslanamaz sistemlerde benzer sonuçların ortaya çıkmasının; konunun, sadece küçük, spesifik sistemlere indirgenecek basit bir merak olamayacağını açıklıyor.

    proje detayları physical review letters’de yayımlandı, harvard’ın konu hakkındaki makalesine buradan, maryland üniversitesi’ninkine ise buradan ulaşabilirsiniz.

    kaynak: sciencealert.com

    - elif süzmeçelik
  • bilim kurgu kitaplarından fırlamış gibi duran kavram .
    insan varlığını hayal etmekte zorlansa da üretildiği yönünde haberler var.
    adventure time in bir bölümünü izler gibi takip ediyorum haberleri .
    dört boyutlu madde grubunda yer alan bu kristaller , normal madde atomlarının tek yönde dizilmesiyle elde ediliyor . atomlar belirli bir yönde salınım yaptığı için sonsuz uzunlukta olan bir newton sarkacı gibi bir hareket hayal ediyorum ancak . bu hareket hali maddenin temel enerji düzeyinde gerçekleştiği için enerjiye gerek duymadan gerçekleşiyor.
  • dört boyutlu madde grubunda yer alan kristallerdir.

    normal madde atomlarının tek yönde dizilmesiyle elde edilir. böylece kristalin atomları belli bir yönde salınım yaptığı için hareketleri son derece dakik bir saatin işlemesi gibi oluyor. diğer bir deyişle dördüncü boyut olan zaman içinde fazladan enerji harcamalarına gerek kalmadan hareket edebiliyorlar.

    zaman kristalleri, maddenin yeni ve tuhaf bir hali. atomları tek sıra halinde dizildiği için normal kristaller gibi var olan desenlerini tekrar ettiklerinde bu tekrarı zamanda gerçekleştirmiş oluyorlar.

    popular science-mayıs 2017
  • akillara 4 boyutlu geometrik nesneleri getirmistir, (bkz: tesseract)

    tesseract
  • neredeyse bir-bir buçuk yıldır hakkında yeni bir türkçe makaleyle karşılaşmadığım enteresan ve endişe verici konu. endişeliyim çünkü doğal değil, biz üretmişiz. niçin kullanılacak kim bilir...