yazilarbanaaittir

  • 476
  • 50
  • 12
  • 0
  • dün

savunma sanayisinde yerli ve milli oranı yüzde 70

savunma harcamalarının fiyat olarak ne kadarının yerli imkanlarla karşılandığına dair orandır.2002 yılında %20 civarında idi. güney kore, ispanya, israil'de bu oran o zaman için %80 idi. bu ülkelerle aynı orana ulaşılabileceği öngörülerek hedef konuldu ve yavaş yavaş arttı. bugün %70 seviyesine gelmiş olabilir.

türkiye bu konu üzerinde kıbrıs barış harekatından sonra konulan ambargo ile özellikle eğilmeye başladı. aselsan, taı, teı, roketsan havelsan, tübitak enstitüleri, mke gibi kamuya ait kurumların yanında özel sektör şirketleri de kuruldu. 1980lerde offset mantığı işin içine sokuldu (ithal ettiğimiz projede yerli katkının zorunlu olması.) yani 1 milyar usd'lik bir sistem alacaksak bunun atıyorum 150 milyon usd'lik kısmının türkiye'den alınması şartı konuldu. ssm üzerinden arge faaliyetleri yönetildi, yerli firmaların yapabilecekleri ürünler onlara yönlendirildi. ya da bir sistem alınacaksa ana yüklenici türk firmaları yapılırken yurtışından sadece zorunlu ihtiyaç olan bölümü satın alındı. zorunlu ihtiyaçlar için de arge projeleri başlatıldı. bu sayede yerli üretim arttı, yerli firmalar gelişti ihracat imkanları arttı.
bugün ihracatta da önemli bir konuma gelindi. ihracat miktarı 2 milyar usd.(ihracatın bir kısmı offset anlaşması nedeniyle ithal edilecek üründe kullanılacak bileşen ihracı var diye biliyorum) her ne kadar önemli bileşenleri ithal olsa bile operatif olan yani sadece masada değil sahada çalışan helikopter, gemi, iha, füze,uydu yapılıyor. komuta kontrol sistemi gibi yazılım ürünlerinde oldukça iyi durumdayız. hatta bazı alanlarda fiyat avantajı nedeniyle dünyada tercih edilen ürünler bile var. (örnek roketsan cirit füzesi)

mesela aselsan kısa menzilli hava savunma sistemi geliştiriyor. stinger füzelerini abd lisansı ile üretiyoruz, belki radarını da satın alıyorlardır. bunları da bir kara platformuna entegre ediyorlar. burada bileşenlerin bazıları ithal bile olsa bu sistemi geliştirmek de çok önemli. sanırım adı kms idi. avrupa ülkelerinden birine bile ihraç edildi.

burada şunu kaçırmamamız lazım geliştirilen sistemlerin önemli bileşenleri (motor, radar vb) ithal ediliyor olabilir. bunlar için de arge çalışmaları devam edenler vardır. %100 yerli değiliz. belki ekonomik nedenlerle %100 yerli olması gibi bir durum da olmayacak. ithal ettiğimiz bileşenlerin büyük bir kısmını batılı ülkelerden alıyoruz. hemen ülkemiz silah teknolojisinde süper oldu herkesle savaşırız mantığı doğru değil. eğer kritik ülkelerden ambargo yersek sıkıntı yaşarız. ayrıca bizim geliştirdiğimiz her sistem özellikle gelişmiş ülkelerinkinden daha iyi olmayabilir. ya da bazı sistemler bizde hiç yoktur (mesela uçak gemisi) o yüzden ithal edilmediğinden bu orana yansımıyordur.

bir de bu gelişmeleri siyasetten bağımsız düşünmeliyiz. her ne kadar şu anda üretiyor olsak da belki ilk proje 90'larda başlamıştır. ya da offset mantığı 80'lerde başladı. kritik kurumlar da 70'lerde 80'lerde kuruldu. yani herkesin katkısı var şu anki durumda.
bir başka konu gelişmeler iyi ancak güney kore uçak işine bizden sonra başlamasına rağmen bizi geçmiş durumda. şu anda kendi savaş uçağını yaptı. tank, gemi, denizaltı, eğitim uçağı konusunda da benzer şekilde. biz bazen odağımızı kaybedebiliyoruz. sağa sola sapabiliyoruz. ya da düzenli kaynak aktaramıyoruz.

özetle önemli gelişmeler var. savunma harcamalarımızın %70 ini yerli imkanlarla karşılıyor olmamız normaldir. siyasetten bağımsız olarak desteğin devam etmesi lazım.

edit: ilk yazıyı yazan arkadaş geliştirilmekte ise demiş. yazıda da belirttiğim gibi operatif olarak kullanılan helikopter, iha, top, çnra, zırhlı personel taşıcı ve versiyonları, gemi, komuta kontrol sistemleri, güdümlü füzeler, roketler, mühimmatlar üretiliyor. bu sistemler aktif olarak kullanılıyor. bundan 5-6 sene önce %55 seviyesindeydi %70 seviyesine gelmesi normal. bir de istatistik pek çok şey söyler ancak uygun bir şekilde yorumlamak lazım. mesela 2018 yılında satın alınan savunma sistemlerinin %70 yerlilik payı var diyelim. örnek olarak da yıllık 10 milyar usd'lik savunma tedariki olsun. bunun 7 milyarı ülke içinden 3 milyarı ülke dışından alınsın. diyelim ki 2019'da s400 sistemleri satın aldık. 2 milyar usd ödedik. ancak yerli üretimimiz de 8 milyar usd oldu. diğer savunma tedariki de toplam 10 milyar usd. şimdi oranı hesaplayalım. toplamda 12 milyar usd satın alma yapılmış. 8 milyar usd'si yerli. yerlilik oranı ne oldu %66. düştü. ancak yerli üretim 7'den 8 milyar usd ye çıktı. f35'de alsaydık bu oran daha da düşecekti. ancak 2019'da s-400 almasaydık örnekteki oran %80 olacaktı. yani daha iyi yorumlamak için içeriğine de bakmak lazım.

devamını okuyayım »