uzumun sapi

  • 55
  • 2
  • 1
  • 0
  • 5 gün önce

emre itaatsizlikte ısrar

askeri birliklerde disiplini sağlamak ve devam ettirmek için emir komuta zinciri içerisinde üst rütbeli bir askerin astına tebliğ ettiği yazılı veya sözlü iş, direktif, hareket, yasaklama v.b uygulamalara askeri literatürde ''emir'' denmektedir.

bir komutanın verdiği yazılı veya sözlü emre riayet etmeyen kişiler emre itaatsizlik etmiş olurlar. bu kavramı incelediğimizde çeşitli varyasyonlar ve bu varyasyonlara bağlı olarak yaptırımlar karşımıza çıkmaktadır.

bir komutan astına sözlü veya yazılı olarak yapmasını istediği emri tebliğ ettiğinde ve emri alan kişi bu emre karşı gelerek riayet etmediğinde; emri alan ast ''emre itaatsizlik'' suçunu işlemiş olmaktadır. bu suç askeri suç değil, disiplin suçudur. dolayısıyla askeri mahkemede değil disiplin mahkemesinde yargılamayı gerektirir. suçu işleyen hakkında tutanak tutulur ve disiplin soruşturması başlatılarak ifadesi alınır. ifadesiyle birlikte diğer evraklar hazırlanarak suç dosyası haline getirilir ve savunma yapması için ilgili birliğin disiplin mahkemesine sevk edilir. ifade neticesinde kişinin suçu sabit görüldüğü taktirde; kast veya ihmal ile hizmete ilişkin emri tam yapmamak, değiştirmek veya sınırını aşmak suretiyle “emre itaatsizlik” fiilini düzenleyen disiplin mahkemeleri kanunun 48. maddesine istinaden; disiplin koğuşunda (disko) en az 7 gün olmak kaydıyla 20 güne kadar cezasını çeker. bu ceza eğer er ve erbaş için uygulanıyorsa hizmet süresini uzatır (askerliğin uzaması). bu cezanın rütbeli askerlere uygulanması durumunda aldığı ceza siciline işlenerek özlük dosyasında muhafaza edilir.

emri veren komutan emrinde ısrar ettiği halde astının bu emri uygulamaktan kaçınması veya uygulamaması durumunda; suçun unsuru emre itaatsizlik değil ''emre itaatsizlikte ısrar'' halini almış olur. yani burada oluşan suç ''emre itaatsizlik'' suçu değil ''emre itaatsizlikte ısrar'' suçunu teşkil etmektedir. böyle bir durum yaşandığı takdirde suçu işleyen hakkında yine tutanak tutularak birlik içerisinde komutanı tarafından ifadesi alınır ve gerekli evraklar hazırlanarak; ilgili birliğin bağlı olduğu askeri savcılığa gönderilir. savcılık suç unsurunu belirlemek için sanık ve tanıkları ifade vermek üzere makamına müzekkere yolu ile çağırarak yazılı beyanatlarını alabilir veya dosyadaki delilleri yeterli görerek hazırladığı iddianameyi mahkemeye sevk edebilir. savcılık dosya içeriğinde herhangi bir suç unsuru görmediği taktirde ''kovuşturmaya yer olmadığı'' kararı vererek dosyayı kapatır veya birliğinde gerekli işlemlerinin yapılması için geri gönderir.

yukarıda bahsi geçen işlemlerin vuku bulması için suçun teşekkülünde aranan unsur kasıttır. astın verilen hizmete ilişkin emirden ve amirin amirlik sıfatından haberdar olması gereklidir. yani, suçu işleyen astın bu fiili ile amirin bir şeyi yapmak veya yasak etme emrinden astın malumatı olması ve yaptığı hareketle bu emre karşı geldiğini bilmesi gereklidir. emrin bilahare yapılması suçu ve cezayı ortadan kaldırmaz.

emre itaatsizlikte ısrar suçu askeri makamları ilgilendiren görev alanına giren askeri bir suç sayıldığı için yargılaması askeri mahkemede yapılır. dolayısıyla bu yargılama askeri ceza kanunun 87/1 maddesi göz önünde bulundurularak gerçekleştirilir. askeri ceza kanunun bu maddesiyle ilgili #11599142 entry gerekli ceza miktarlarını belirtmiştir. emre itaatsizlikte ısrar suçları askeriye içerisinde ciddi yaptırımları olan suçlardır ve askeri yargıtaya temyiz için gönderilen veya denetlenen bu dosyalar genelde ifade tutanağında geçen ikrarları geçerli saymak suretiyle usule aykırılık olsa bile karar onaylanmaktadır.

her er ve erbaşa birliğine katıldığı ilk gün "emniyet ve kaza önleme talimatı (tek er için)" adı altında bir belge imzalatılır. emniyet ve kaza önleme talimatı çeşitli ilginç maddelerden oluşmakla birlikte; bu kurallar askerlerin durumları göz önüne alınarak çıkartılmış ve %100 yaşanmış olaylara dayanarak hazırlanmıştır. er veya erbaş bu belgeyi imzaladığında tebliğ edilen emirleri tebellüğ etmiş ve bu belgede belirtilen emirlerden herhangi bir tanesini yaptığı taktirde ''emre itaatsizlikte ısrar'' suçunu işlemiş sayılır. bahsi geçen emniyet ve kaza önleme talimatı'na istinaden işlenmiş ''emre itaatsizlikte ısrar'' suçu askeri mahkeme tarafından genel olarak alt sınır olan 25 gün ile cezalandırılıp; türk ceza kanununun 647 meddesinde belirtilen cezaların infazı ile ilgili hükümler uygulanır ve cezayı alan erat 19 gün askeri cezaevinde cezasını çekerek askerliğinin geri kalan kısmını bitirmesi için birliğine geri gönderilir. bu suçtan dolayı ceza almış er ve erbaşın askerlik süresi aldığı ceza oranında uzayacaktır.

yukarıda bahsi geçen bu konuyla ilgili yaşanmış bir olayı örnek vererek yazımı tamamlayayım.

hafta sonu birliğinden çarşı iznine çıkan iki arkadaş gençliklerinin verdiği toyluk ve delikanlılığın getirdiği enerjiyle içki almaya karar verirler. ancak çarşı izninde içki içerken inzibata yakalanarak ceza alma riskini göze alamadıkları için aldıkları bu içkileri içmek için uygun bir yer arayışına girerler. sonunda içki içilebilecek en uygun ve güvenli yerin askerlik yaptıkları birliğin içi olacağına karar verirler. ancak burada daha ciddi bir sorun vardır. ellerindeki bu içkileri sıkı denetimi olan nizamiyeden sokamayacaklar ve içeride içme şansları kalmayacaktır. bu soruna çözüm olarak birlik dışında tenha bir yerden içkileri tellerden içeri atarak birliğe girdikleri zaman attıkları yerden içkileri almaya karar verirler ve bu işi gerçekleştirirler. bu arkadaşlar nizamiyeden sorunsuz olarak girdikten sonra bölüklerine giderek üzerlerini değiştirirler. bölükte samimi oldukları birkaç arkadaşı da yanlarına alarak içkileri attıkları tellerin oraya giderler. bu güzel nisan gününde bu arkadaşlar tellerin kenarında içkilerini içerler. bu içki alemi sırasında arkadaşlardan birisi yanında fotoğraf makinesi getirmiştir ve bu anı ölümsüzleştirmek ister. diğer arkadaşları da bu isteği kırmayarak resim çekilmeye başlarlar. içki ve fotoğraf faslının bitmesini müteakip herkes bölüğüne döner. sonraki günlerde fotoğraf makinesinin sahibi makine içerisindekileri nizamiyeden çıkartarak bir fotoğrafçıda bastırır ve geri birliğe sokarak sivil çantasının içerisine yerleştirir. bu olaylardan yaklaşık 3 ay sonra yani temmuz ayında komutanlar tarafından birlik içerisinde bir nedenden dolayı genel bir arama başlatılır. bu aramalar askerlerin sivil çantalarını da içermektedir ve fotoğrafları bastırıp sivil çantasına yerleştiren arkadaşın çantası arandığında bu resimler de ortaya çıkar. resimlerin ortaya çıkmasıyla ivedi olarak içkiyi içen arkadaşlar belirlenir ve haklarında tutanak tutulur. ertesi gün ise birlik komutanları tarafından fotoğraflar bu askerlere gösterilerek ve gerekli sorular sorularak yazılı ifadeleri alınır. gerekli evrak işleri yapılarak suç dosyaları oluşturulur. ancak bu dosyayı asıl ilginç yapan unsur dosyanın içeriğidir. yukarıda bahsettiğim gibi olay nisan ayında gerçekleşmiş ve bu arkadaşlara herhangi bir şekilde suç üstü unsuru gerçekleşmemiştir. dolayısıyla suçun ispatının tek delili fotoğraflardır. çekilen fotoğraflara gelecek olursak; bir örnekle anlatalım. 2 arkadaş yan yana ve birbirlerinin omzuna ellerini atmış. arkadaşın bir tanesinin palaskası nda 2 tane bira ve elinde kulağına götürülmüş bir cep telefonu; diğer arkadaşın ise elinde içki şişesi ve cebine yerleştirilmiş şişeler bulunmaktaydı.

yukarıda bahsi geçen pozlara benzer bir sürü fotoğraf a4 kağıdına alt alta yapıştırılarak dava dosyasının içerisine delil olarak yerleştirilir. genel olarak emre itaatsizlikte ısrar suçunun dava dosyasında sanık hakkında tutulan tutanak, askerin kimliği, asker tarafından imzalanmış emniyet ve kaza önleme talimatı ve varsa tanıkların ifadesi bulunmaktadır. dolayısıyla emre itaatsizlikte ısrar suçu için hazırlanan dosya bayağı ince olmaktadır. ancak bahsi geçen dosya gerçekleşen eylemden aylar sonra hazırlandığı ve suç delilleri fotoğraf olduğu için dosya biraz kabarık ve kalın olur.

dosyanın hazırlanmasını müteakip işleme alınmak üzere birliğin bağlı olduğu askeri savcılığa gönderilir. savcılık dosyayı inceleyerek olayın geçtiği birliğe müzekkere yazısı yollar ve artık sanık olarak anılan bu arkadaşları ifade vermek üzere savcılığa çağırır. savcılığa bir astsubay eşliğinde giden bu arkadaşların ifadeleri alınır ve birliklerine geri yollanır. savcılık makamı ise suç unsurunu kabul ederek iddianame hazırlar ve arkadaşları mahkemeye sevk eder. suçları sabit olduğu için alacakları ceza bellidir. ancak bu arkadaşlardan bir tanesi avukat tutarak ceza almamaya çalışmış ve normal şartlarda 45 dakika civarı sürecek duruşma 1,5 saat sürmüş ve bu arkadaşlar emniyet ve kaza önleme talimatının maddeleri arasından bulunan 'birlik içerisinde içki içmeyeceğim'' ve ''birlik içerisinde cep telefonu bulundurmayacağım'' emirlerine karşı gelerek ''emre itaatsizlikte ısrar'' suçundan ceza almışlar ve cezalarını çekecekleri askeri cezaevine gönderilmişlerdir.

devamını okuyayım »
05.03.2018 14:20