şükela:  tümü | bugün
  • iii. selim* islahatlarina karşi cikan devlet adamlarinin yeniçerileri tahriki ve sonrasinda kabakci mustafa'nin sevk ve idaresiyle başlamiş, iii. selim'in tahttan indirilmesi ve şehzade mustafa'nin padişah ilan edilmesiyle son bulmuş gerici ayaklanmadir.
  • bu isyan esnasında askerlerden kaçmakta olan şair nedim damdan düşüp ölmüştür.
  • 1807 yılında gerçekleşen isyan.
  • bu isyan çıktığında şair nedim öleli 77 yıl olduğundan tekrar düşüp ölmesi zor gibi.

    nedim'in damdan düşüp öldüğü isyan: (bkz: patrona halil isyanı)
  • dönemin sadaret kaymakamı köse musa paşa ve şeyhülislam ataullah efendi tarafından desteklenen ve yenilikçi padişah iii.selim'in tahttan indirilip yerine amcâzadesi iv.mustafa'nın geçirilmesiyle sonuçlanan isyandır. isyan sırasında nizam-ı cedit taraftarı devlet adamları katledilmiş, kaçabilenler ise rusçuk ayanı alemdar mustafa paşa'nın yanına sığınmıştır. isyana ismini veren kabakçı mustafa'nın sonunu getirecek olan da alemdar mustafa paşa ve ordusu olacaktır.
  • siyasal islamın ataları olan köse musa ve topal ata'nın körüklediği isyandır. şeyhülislam topal ata 3.selim in yaptığı reformların kendi gücünü azaltacağını görüp yeniçerileri ve halkı galeyana getirmiştir.
    yeniçerileri nizamı cedit ordusuna karşı doldurmuş; halkı da hristiyan adetleri gelecek,dinimiz imanımız elimizden gidecek diyerek isyanın altyapısını sağlamlaştırmıştır. isyan sonucunda 3.selim öldürülmüştür. elebaşı kabakçı mustafa da öldürülmüştür. köse musa öldürülmüştür. topal ata şeyhülislam olarak göreve devam etmiştir.
    benim ekleyeceğim şu: 3.selimin yerine gelen 4.mustafa şeyhülislamın topal ata nın çıkardığı genel affı imzalamıştır. sureti şudur:
    “bazı uzak görüşlü olmayanların, yüce devlet hizmetlerinde ‘nizam-ı cedit’ tabiriyle benzeri görülmemiş ve ‘büyük yenilikler’ ve ‘yeni gelirler’ namıyla büyük mezalim meydana getirdikleri ve ancak menfaat kazanmak ve kötülükler işlemek amacıyla, her biri binalarını, elbiselerini ve bütün işlerini kâfirlere benzetmeye çalışmaktan başka yüce devleti dahi hıristiyan devletlerin kanunlarına döndürdükleri ve o doğrultuda bütün halka zarar verdikleri ''beyan ediliyordu.

    ve devamında '' ocağı amire ağaları ve neferlerinin dünyayı düzeltmek halis niyetiyle kıyam ettikleri ve bütün ulema,yüksek devlet ricalinde diğer sadık erkanın yetimlerin elinden tutmak ve şeriat ve kanun icabı üzere adı geçen eski padişah hazretlerinden bağı kopardıkları anlaşılıyordu '' deniyor.
    yani topal ata bu eşkıyaları affetmekle kalmayıp,yaptıklarını mazur ve haklı gösteriyordu.
  • bu isyan ve ardından gelişen olaylar iyi birer senarist ve yönetmenin elinde şahane bir filme dönüştürülebilir. isyanın çıkışı, mustafa'nın tahta oturması, alemdar'ın şehre yürümesi, selim'in öldürülmesi, mahmut, mustafa ve alemdar'ın topkapı sarayı'nda, has oda avlusunda karşılaşmaları ve arada geçen diyaloglar, alemdar'ın babıali'de geceden sabaha mücadele edip sonunda cephaneliği kendisi ve onlarca yeniçeri ile havaya uçurması... cevdet paşa tarihi'nde senaristler için çok cevherler var :)
  • yabancı tarihçiler olayı 1808 osmanlı darbesi diye adlandırırken, bizim tarihimizde kabakçı mustafa isyanı diye geçer.

    kabakçı mustafa çavuşmuş. askeri bir kimliği var. asker yönetime el koymuş aslında. dolayısıyla bu bir isyan değil, darbedir.