• kayseri ve yöresine has, konuşma biçimi.

    bu ağzın kuralları ile bir takım örnekler vermek gerekirse:

    türkçe’de sözcüklerin başlarına gelen “k „ harfi bu güne kadar “g „ harfi gibi söylene gelmiştir. meselâ :

    kız - gız
    kamyon - gamyon
    kayseri - gayseri
    kalem - galem
    kara - gara
    kondansatör - gondansatör

    bazı "t"ler "d olmuştur":
    tabak - dabak

    bazen de r harfinin yerinede i harfi kullanmışlardır.

    rıza - ırıza
    rakı - irakı
    radıo - iradıyo
    raf - iraf

    gibi sözcüklerde olduğu gibi.

    bazende ikinci hecedeki "u", "ı" ya dönüşür:
    armut - armıt
    kavun - gavın
    karpuz - garpız

    yalınız unutmamak gerekir, konuşurken cümlede kullanılan sözcüklerdeki harflerin, söylenişlerinin değişik olması, o kelimenin manasının değişeceği anlamına gelmez. diğer taraftan kendine özğü bir konuşma biçimi olup anadolu’nun diğer bölgelerinde bilinen bu ağızın tanınan ve güldürü ustalarının tiyatro sanat eserlerine konu olan ayrı bir özelliğide vardır. birkaç örnek vermek gerekirse ;

    nörüyon .. ? - ne yapıyorsun ?
    nire gidiyon ..? - nereye gidiyorsun ?
    gadanı alıyım..
    abooo...!
    aaazını yidiğim...
  • gayserilinin mektubu:

    gardaşım hacı hasan,

    evelâ selam ider, gözlerinden öperim. iyisin inşallah. bizi sorarsan iyiyik.
    geçen bazar günü, sabahınan, bağın dabanında hassüyüngilinen otururken, aşşağı gonşu bağdan, bi lüllülüm goptu. goptuk vardık hacanımınan gelin, birbirine düşmüş; eğsik artık söylüyorlar birbirlerine. hacemmi, arada galmış yazık. gelin gaynanaya bağırıyor, gaynana da geline cüvap viriyor...”çişitsiniz, çişit!..” diyor.

    gelin, hacanıma, anası evinde öğrendiklerini sıralıyor:

    gaynanayı nitmeli
    medimandan yitmeli
    tangal mangal olurken
    geçip keyfine bakmalı.

    gaynanayı nitmeli
    gaynar gazana atmalı
    yandım gelin dedikçe
    altına odun atmalı.

    gaynanalar arsız olur
    eli yüzü nursuz olur
    hergün ağşam hırsız olur.
    gaynanan gazan garası
    görümce allah belası
    altı ayda bir gör
    iki gözünü kör gör

    gaynananın adı hörü
    kör ossun gözünün biri
    hotlak garı benden diri
    hayna hayna
    galk goca garı sen de oyna
    ilane başlım sen de oyna
    sarımsak dişlim den de oyna...

    gelin bööle çemkiriyor; idiş idiş idişiyor. gaynana da ona cüvap verdi:

    penceresi demir gelin
    ne buyundun emir gelin
    oğlanı ben doğurdum
    gel g.tümü kemir gelin...

    bunları duyunca ateşlerin hacemmiyinen vardık. gaynatayı aldık, geldik. hacanımı da gadınlar götürdüler. gızın babasına haber savıldı, o da geldi. “oğlan askerden gelene kadar bizde dursun.” didi. aldı gızını gitti.

    işin aslını aradık ki gelin, bebiyi severkenez:

    “bu ne soy, bu ne huy
    tay gibi anası, fidan gibi babası
    efendi efendi dayıları
    cici cici teyzeleri
    dingil gazık amıcaları
    yamru yumru ameleri
    ay yüzlü annennesi
    dümbek g.tlü babannesi.”

    diyesiymiş. gaynana da bunları duyunca, cini depesine toplanmış. zaten bu gelini ezelebet sevmezdi gaynana...

    bebiykenez geline şööle dirdi hacanım:

    “yarın büyünce kimin evini yikacağan aceba?”

    oğlan eskerden gelince ayrıldılar. hacanım temelli hacemmiye, şiveyi şiveyi söylüyerek, adamı doldurdu. hacemmi, oğlunun evine ipiyce zaman basmadı.

    bayramda oğlanı aldık, vardık. anası elini vermiyor. hacemmi, bi şey dimedi, elini öptürdü. aşağıdan hacanım muhal muhal geldi. zorunan, oğlana elini virdi, tekrar aşağı indi. aşağıdan hacanımın sesi geldi:

    garşıdan gelir güveem
    gıf gıf eder eğem
    elli dene oğlum olsa
    ille güveem ille güveem

    oğlan gızdı, kalkdı: “biz gidek ağa, güvesi olanın oğlu olmazmış!” didi, gitti.

    oğlan tüken açacak, parası yok; hacemmiye vardım: “ıcık gidor vir; oğlanın durumu malum” didik. hacemmi daha ben dimeden: “o, yileğenin yingesi geline, bir şey virmem” didi. “ilalem ne dir?” dirkene, hacemmi: “viriyim ama, hacanım duymasın!” didi. neyse, işi biçimine dıhdık, oğlan hırıdını çevirmeye başladı.

    zaten hep bööle olur. oktada var yayda da. düzelir baağh!..

    işte bööle gardaşım. tekrar selam eder gözlerinden öperim.

    gardaşın şavkı

    * bu metin, kayseri büyükşehir belediyesi kültür yayınları arasında çıkan “kayseri ağzı lll – kâzım yedekçioğlu” isimli eserin “erkeklerin kayseri ağzına örnekler” başlıklı kısmından (sayfa 163 – 164) iktibas edilmiştir.
  • -dölek dur gız!

    bi de

    -bi işi sepli yapsan noolur..

    bu cümlelerde dölek ve sepli kelimeleri "doğru, düzgün" anlamına gelmektedir.
  • üstünde dudak, altında çene bulunduran kayserili organıdır. en basitinden ses çıkarmaya, en kapsamlısından tartışma yaratacak sözler söylemeye muktedir olan bir organdır. genelde pastırma girer içeri bir de mantı.. evettir.