şükela:  tümü | bugün
  • henüz hiç gitmediğim ama yakında kısa süreligine de olsa gideceğim için araştırmıs olduğum ülke. gidince orada öğrendiklerim doğrultusunda bir editleme yapacağım.

    bir zamanlar atalarimizın yasadığı topraklar olan moğolistan toprakları büyük oranda steplerden ve bir miktar çölden oluşuyor*(şimdi baktım %7 oraninda orman var diyor cia'ın sitesi). 3 milyon insan, türkiyenin yaklaşık iki kati büyüklügünde bir alanda yaşıyor. ülkenin %50'si kadarı budist, %38 kadarı dinsiz, %3 muslim, %2.9 samanist ve %2.2 hristiyan. ülkenin yemek kültürü et ağırlıklı; at eti, keçi eti, domuz eti, ve pek çok çeşit etten oluşuyor. at ülkede çok önemli hem yoldaş olarak görüyorlarmış, özgürlügün ruhları olarak geçiyor. hatta ülkede komünist rejimde yıkılmayan tapinaklaran biri at tanrıçasınin* tapinagı.

    ülkenin en büyük sehri ve başkenti ulan batur. kızıl bahadır anlamı geliyormuş. nüfusun 1.3 milyonu ulan baturda yaşıyor, diğer yarısı göçebe kültürü sürdürüyor. cengiz han döneminde sehirden daha ziyade büyük bir kamp alanina benzeyen şehir, özellikle komünist rejime geçildikten sonra endüstrileşmeyle birlikte yerleşik hayata baslamıs. moğolistan rusyadan sonra komünist olan ilk ülke.
    bunlarin dısında ulan batur dünyanın en soğuk başkentlerinden biri olarak geçiyor. (bu konu hakkinda orada yasayan bir türk ankara ayazinin daha beter olduğunu söyledi. belirtmek istedim sadece, yani soğuk var ama kuru bir soğuk.) (ayrıca tüm şehir merkezi sistemle ısıtılıyormuş, kapalı alanlarda ısınma sorunu pek yok gibi duruyor.) (edit: agustos ayında kar montuyla üsüdüm, ankara ayazından özüt diliyorum.)
    ulan baturda pek çok çin, kore, japon, hint restoranı olduğu gibi bir bilgiye de rastladım, simdilik bu kadar. (edit2: kore, adım bası var digerleri de var ama en cok kore. zaten dışarıda yapilacak pek bir şey yok, iç mekanlara yoğunlasılmış. ulan batur güzel değil. alt yapısı da berbat, en ufak yağısta sokakta göl oluşuyor, muntazam.)
  • yaygın kanının aksine bir orta asya değil bir doğu asya ülkesidir ve türki halklarla ne genetik ne de kültürel bağları vardır.

    ayrıca çok sağlam içerler ve kızları kısmen geniş mezheplidir.

    not: moğolum.
  • halihazırda gerçekleştiremediğim tek hayalimin bir gün gitmek olduğu ülke. çocukluğumdan beri diğer hayallerim, hadi hedeflerim diyelim, bir ev, bir araba sahibi olmak, bir de hem akademik, hem de mesleki kariyer yapmaktı. hepsi kendimce idare edecek kadar oldu şimdi. bir tek moğolistan'a gitme hedefimi gerçekleştiremedim henüz. hedefti, ama şimdi hayal gibi. neden bilmiyorum. hayatta tek istediğim şey bu şu anda. yani lamba cini, peri, ak sakallı dede falan, 3 dileğini söyle dese, tek dileğim var benim derim. düşünüyorum da, moğolistan'a gidip geldikten sonra ölebilirim, yapmak istediğim başka bir şey yok çünkü. yani yapacak çok şey var elbet de, hayalim yok başka , ölsem aklım kalmaz yani öyle .
    neden bu kadar görmek istiyorum, nereden takıldı kaldı aklıma, niye tek hayalim şimdi, niye görüyorum sürekli rüyalarımda, niye gidip gördüğümde -mümkünse yalnız - böyle alabildiğine sarı, alabildiğine boş, belki alabildiğine sessiz , ya da böyle kuştu böcekti doğanın sesi ile dolu, öylece oturup bir kayanın üzerine, ama saatlerce, öylece oturup , hayatın sırrını çözecekmişim, ''tamam artık ben oldum'' diyecekmişim gibi geliyor, hiçbir fikrim yok.
    çok saçma geliyor kulağa ama, arada özlüyormuşum gibi bir tuhaf, içim sızlıyor bazen aklıma geldikçe. umarım görmeden ölmem.
  • moğolistan hakkında tek bildiğim şey en büyük devletinin ulanbatur olmasıdır (laaaayyyynn baturrr)
  • sanırım en çok şamanizm yüzünden ilgi duyulan ülke.

    sekizgen tümbürü ile yapılan bir seansta, kara şamanın ulak transı çok egzotik.

    not: kara şaman transı içerir.
    https://www.youtube.com/watch?v=voz1u8u6acw
  • neden bilmiyorum ama aşırı kore etkisi altındaki ülke. ulan baturun en meşhur caddesinin adı seul caddesi, adım başı kore restorantı, her yer karaoke bar*. her yer japon arabası*, çinden deli gibi ithalat var*, rusları da seviyorlar gerçi ama neden geliyor bu kadar kore sevdası anlamadim`:bütün ülke kendini kdramalata kaptirmamistir herhalde`. rus sevgisi derken türkiye rus krizinde türk elciliginin önünde eylem olmuş, öyle bir sevgi. japon arabalarından da bahsetmisken; trafik inanılmaz saçma. trafik soldan akıyor ama arabaların direksiyonlar hem solda hem sağda, kaza yapmamış araba da yok. arabaların moğolistana ne zaman girdiği araba alımında çok önemli, uzun süredir moğolistandaysa ona göre değeri düşüyor.
  • sonunda hayalimi gerçekleştirip bir kısmını gezdiğim ülke, ıssızlığın sözlük tanımı.

    gitmek isteyen olursa bilgi vereyim biraz.

    gitme kararı aldığımızda ilk iş vizeyi araştırmıştım. bizim pasaporta vize istemiyorlar. 30 güne kadar kalabilirsiniz. uçakta dolduracağınız küçük bir form ile kolayca halloluyor. moğolistan için ya aeroflot ya da thy tercih edeceksiniz. aeroflot moskova aktarmalı(moskova sonrası miat ile devam ediyorsunuz), thy ise bişkek aktarmalı. ikisi de yaklaşık 10 saat sürüyor. aktarmada geçireceğiniz süreye göre bu artabiliyor. biz aeroflot ile moskova aktarmalı gittik. genel anlamda memnun kaldık. ülkenin tek uluslararası havalimanı ulaanbaatar'da. küçük bir havalimanı burası. şehre yaklaşık 45 dakika uzaklıkta. genelde oteller ve hosteller havalimanı servisi veriyorlar.

    bizim turumuz 8 günlük orta moğolistan ve gobi çölü turuydu. orta moğolistan'da karakorum, orhun vadisi, orhun şelalesi, göktürk yazıtları ve semi-gobi dedikleri yer vardı. orhun vadisi ve orhun şelalesi doğası bakımından muazzam. biz 1 gece kaldık ancak 3-4 gece kalınabilecek kadar muhteşem bir yer. göktürk yazıtları, karakorum şehrine 1 saat uzaklıkta. yolunu tika asfaltlamış. müzesi var. orijinal yazıtlar müzenin içinde. yazıtların bulunduğu yerlere de replikaları yapılmış. müzede hem yazıtlar hem de yazıtların çevresinde bulunan küçük şeyler var.

    semi-gobi dedikleri yer ise küçük kum tepeciklerinin olduğu bir yer. manzarası ve doğasıyla değişik bir yer. bir yanda yemyeşil stepler, bir yanda kum tepecikleri.

    gobi çölünde ise bayanzag tepecikleri, khongoryn els kum tepesi ve yolyn kanyonu var. orhun vadisinden gobi çölüne geçiş için bir gece bir yerde kalmak şart. yol üzerinde ongii manastırı var. ancak bu manastır 1920li yıllardaki komunist devrim sırasında yıkılmış. şu an 2 bina ayakta sadece. biz burada konakladık bir gece. sonrasında gobi çölüne doğru devam ettik.

    gobi çölündeki bayanzag tepecikleri, hem renginden hem de güneşin vurma açısından dolayı kırmızı görünen tepecikler. zamanında burada büyük arkeolojik kazılar yapılmış. bir sürü dinozor fosili avrupa'ya kaçırılmış buradan. çölü ilk hissettiğiniz nokta buralar.

    khongoryn els kum tepesi, gobi çölündeki kum kısmının kuzeybatısında. rehberimiz 400m yükseklikte olduğunu söyledi. tepeye çıkması 1-1.5 saat sürüyor. çıkınca göreceğiniz manzara harika. gidecekler için söylüyorum. şort giymeyin, ayağınızdaki ayakkabıyı çıkarın. daha rahat edeceksiniz. gobi çölünün kum kısmı yine rehberin söylediğine göre yaklaşık 10 km genişlik ve 100 km uzunluğunda bir şerit şeklinde. kuzeyden gelirken bu şeridin bir kısmını göreceksiniz. burada bir çadırda kum tepecikleri manzaralı bir sabaha uyanmak harika bir şey.

    yolyn kanyonu ise gobi çölünün sınırında sık yamaçların arasında içinden su akan yaklaşık 1 km uzunluğunda bir kanyon. bitki örtüsü ve güneşin dağlara çarpıp yansımasıyla değişik renkler meydana çıkıyor.

    bunlara ek olarak terelj park ve white stupa dedikleri yerleri de gördük. terelj park, başkentin hemen doğusunda cengiz han'ın devasa heykeline çok yakın bir doğal park. başkente yakın olduğu için de biraz daha kalabalık diğer yerlere göre. moğolistan'daki çoğu yere göre daha fazla yeşil barındıran bir yer. burada turtle rock ya da praying lama rock dedikleri bir kaya var. aryaval meditasyon manastırı da yine bu parkın içinde.

    white stupa ise tam olarak kapadokya'nın henüz peri bacası olamamış hali diyebiliriz. budist manastırlarındaki bulunan stupa'lara benzerlikleri dolayısıyla white stupa adını vermişler.

    ve başkent ulaanbaatar. ülke nüfusunun 3'te 1'i başkentte yaşıyor. başkent çok geniş bir alana kurulmuş ancak başkentteki tüm olay tek bir cadde ve bunun çevresinde dönüyor. bu cadde peace avenue. türk büyükelçiliği de bu cadde üzerinde. baya uzun bir cadde. zaten bu caddeye paralel olan tourist street dedikleri yer harici bir yerleri yok.

    birkaç bilgi daha vermek gerekirse;

    - 1 tl yaklaşık 695 tugrik yapıyor. marketlerde 1500 tugrik'e bira bulabiliyorsunuz. mekanlarda ise 3000 tugrik civarında. içtiğimiz en pahalı bira hard rock cafe'deydi. o da 5000 tugrikti. yemek fiyatları ise gittiğiniz mekana göre değişiyor ancak 5000-6000 tugrik ile başlayıp 15000 tugrik'e kadar çıkıyor.

    - tur ayarlayacaksanız facebook, couchsurfing ve tripadvisor üzerinden araştırabilirsiniz. bu coğrafya için tur ayarlamak sizin isteklerinize bağlı. yani kişi başı 400 dolara da tur bulabilirsiniz, 2000 dolara da. tabi ne kadar kişi olursa tur fiyatı o kadar düşüyor. iyice konuşup anlaşmak lazım. tabi bazıları da önce oraya gidiyor, orada tur ayarlamaya çalışıyor. bu da bir yöntem. bunu da yukarıda bahsettiğim peace avenue'da bulabilirsiniz.

    - şehirde, ülkede ingilizce bilen sayısı çok az. basit bi moğol konuşma sözlüğü işe yarayabilir.

    - bol bol nemlendirici alın. özellikle güneyi çok kuru. alışık değilseniz teniniz de çöle dönüyor.

    - kırsala çıktığınızda tuvalet şartları pek iyi değil. tabi eğer lüks turist kamplarında kalırsanız bu dediğim geçerli değil. göçebelerin çadırlarında kalırsanız muhtemelen 2m derinlikteki bir kuyuda işinizi halletmeye çalışacaksınız.

    - genelde tur şirketleri su ihtiyacını karşılıyor ancak karşılamazsa tur şirketine yola çıkmadan önce markete uğramasını söyleyin. hem su stoğunuzu yapın hem de atıştırmalık alın.

    - mesafeler çok uzak ve yollar asfalt değil çoğu yerde. bunu göz önünde bulundurun. hangi arabaya binerseniz binin bu yollar sizi yoracak. araba kiralamanın iyi bir yöntem olduğunu düşünmüyorum. zira hiç tabela yok. moğol şoförler resmen içgüdüleri ile hareket ediyorlar. araba tamirinden anlamıyorsanız yine sıkıntı çıkabilir zira yollardan dolayı araçlar çok kolay bozuluyor.

    - moğollar geleneklerine çok bağlılar. özellikle göçebe çadırlarında rehberlerinizin direktiflerini uygulayın. insanların kutsallarına saygı göstermek gerekiyor.

    - ülkede deve, ren geyiği, koyun, keçi, at, inek ve yak hayvanları besleniyor. deve için ya semi-gobi ya da gobi çölü tarafına gitmeniz gerekecek. yak daha çok orta moğolistan'da var. koyun, keçi, at ve inek her yerde var. ren geyiği yetiştiren göçebe aileler ise ülkenin kuzeyinde.

    - şamanlar çok yaygın değil. moğolistan denince herkesin aklına şaman geliyor ancak şamanizm'e inanan sayısı ülkenin yüzde 3'ü. onlar da genel anlamda ülkenin kuzeyinde yaşıyor. ülkenin yüzde 90'ı budist. yüzde 5 ise müslüman. müslümanlar ülkenin batısında yaşayan kazaklar.

    - ülkeden alabileceğiniz en önemli hediye kaşmir. türkiye'de fiyatlar nasıl bilmiyorum ancak ortalama kalitede bir yerden bir bere, bir atkı 50 dolar civarında. keçe ve yak yününden yapılan kıyafetler de kaşmir ile birlikte satılıyor.

    - moğollar bulmacalara ve puzzle'lara çok meraklılar. bununla ilgili sattıkları küçük çaplı şeyler var. hatta bunun için başkentte müze bile var. müzenin küçük mağazasında puzzle ve bulmaca satın alabilirsiniz.

    - vejeteryanlar için biraz zor bir gezi olabilir. zira tüm mutfakları et üzerine kurulu. deli gibi et tüketiliyor. etleri de çok lezzetli. tur yaparsanız khorkhog yemeyi unutmayın.

    - kımız (airag), suutei tsai (sütlü tuzlu çay) için ev yapımı kurabiyelerden ve deve peynirinden tadın.

    özetle gezmesi zor ama çok zevkli bir asya ülkesi. gördüğünüz manzaralara değiyor. ufuk çizgisinden güneşin doğuşunu da batışını görebiliyorsunuz. alabildiğine düzlük, alabildiğine ıssız.

hesabın var mı? giriş yap