burakowski

  • 1420
  • 4
  • 0
  • 0
  • 3 hafta önce

merkür'ün yörüngesi

elips yerine sarmal şeklinde bir örüntü oluşturan yörünge.
şu şekilde.
bunun ayrı bir yeri var bende. bu konularla ilgili okuduğum ilk kitabın ilk sayfalarında, einstein’ın görelilik kuramını kullanarak merkür’ün yörüngesini hesapladığı yazıyordu.
hatta krauss‘ un kitabında şu şekilde bir kısım geçer:

“einstein'ın biyografisini kaleme alanlardan abraham pais'nin betimlediği üzere: "inanıyorum ki bu keşif, einstein'ın bilimsel hayatında, belki de bütün hayatında yaşadığı, duygusal bakımdan en güçlü deneyimdi." einstein sanki "içinde bir şey patlamışcasına" kalp çarpıntıları yaşadığını söylüyordu. bundan bir ay sonra bir dostuna kuramını "benzersiz güzellikte bir kuram" diye betimlediğinde, kuramının matematiksel biçiminden duyduğu memnuniyet gözle görülebiliyordu.”

hiç yoktan bir evren
lawrence m. krauss

yani newton mekaniğine zıt bir grafik çizen merkür yörüngesindeki bu sapma (yüzyılda 43 ark saniye -bir derecenin yüzde 1’i-) sayesinde oluşan sarmal ve kompleks yörünge, einstein’ın genel görelilik kuramı sayesinde açıklığa kavuşmuştur. einstein için en büyük tecrübe ve duygusal yoğunluğu yüksek olan bir deneyim olmuştur.

sapma olayı tamam, fakat neden güneş sistemindeki en hızlı yörünge hızına sahip gezegendir merkür?
merkür ile güneş arasındaki mesafeye “r” diyelim. bilmemiz gereken 2 şey var, merkezcil kuvvet ve yerçekimi kuvveti.
merkezcil kuvvetin hesaplanması: merkür’ün kütlesi x merkür’ün hızının karesi bölü r şeklindedir.

güneş ile merkür arasındaki yerçekimi kuvveti ise yerçekimi sabiti (g) x merkür’ün kütlesi x güneş’in kütlesi bölü r² olarak hesaplanır.

ya da durun, ben şuraya çizdim.

şimdi, bu iki işlemi eşitleyelim. görüldüğü üzere merkür’ün kütlesi (m) bu eşitlikte sadeleşir, ve bu demektir ki gezegenin kütlesi, gezegenin yörünge hızını etkilemiyor. peki hızı etkileyen şey nedir diye soracak olursanız, yukarıda bahsi geçen formüllerden de yola çıkarak, hız eşittir kök yerçekimi sabiti x güneş’in kütlesi bölü mesafe. bu eşitlikte mesafeyi ne kadar azaltırsanız hız o kadar artar. yani buradan çok rahat bir şekilde anlaşılıyor ki güneşin yörüngesinde olan bir gezegenin yörüngedeki hızını belirleyen en büyük etmen, güneş’e olan uzaklığıdır. merkür’ün en hızlı yörünge hızına sahip olmasının sebebi ise güneş’e en yakın gezegen olmasıdır.

edit: ufak bir ekleme.

devamını okuyayım »