loknar

  • 2011
  • 2
  • 1
  • 0
  • 4 gün önce

bursa

icinde doganlara garip bir karakter bicen, bunu bir $ekilde, havasi ile, suyu ile onlarin ruhuna i$leyen, enteresan $ehir. bu tilsimi neresinden gelir, bu mesaj kaygisi nasil olur anla$ilmasi imkansizdir. insani cok ce$it ce$ittir. genellikle rastlanan aile yapisi mali duruma gore fark gosterir;

eskiden beri zengin olanlara bu $ehirin durgun, neredeyse tasavvufsuslu havasi yogun $ekilde i$lemi$tir. eski ihti$amli hayatlari hala devam etmese de, koklu bursali ve de aydin ailelerin bir cogu hala yasayan bursa, cekirge gibi samdanvari gazetelere cikmadan hayatlarini surdurmekte, her nesilde $ehire mutlaka onemli bir katki saglamaktadir. eski ugra$lari genelde tarim olan bu ailelerin cogunlugu, nispeten ba$arili bir bicimde sanayi devrimine ayak uydurmu$tur. koklu zenginlerin bir cogu eskiden oldukca tutucu aileler olmu$salar dahi, cumhuriyetin ilanindan sonra gelen nesillerin akli ba$ina gelen kismi bu aptalliklari birakmi$, az biraz modern olmaktan hicbir zarar gelmeyecegini anlami$tir. ha akli ba$ina gelmeyen kismi ise zaten pek barindirilmami$tir bursa sanayi loncasinda, barinanlar da hizaya oldukca sokulmu$tur.

sonradan gorme zenginleri bamba$kadir bursa'nin. turkiye'de e$i benzeri zor gorulur bir zenginle$me olmu$tur bursa'da tekstil sanayisinin patladigi donemlerde. bu zenginlikle akli ba$ina gelen ve sonradan gormelikten sakinan aileler olmu$tur, fakat sonradan gorme kesimin cirkefliginden tum kentin etkilenmesi yine de engellenememi$tir.almira, uludag oteller bolgesi, kur$unlu yazlik mimarisi(bkz: grotesque art) gibi ogeler, bursanin bu karanlik caginin birer gostergesi, bir nevi "anit"idir. bu sonradan gormeyi pohpohlayanlarin buyuk bir kesimi zaten yolsuzluk zengini oldugu icin son zamanlarda teker teker avlanmi$tir, avlanmasalar da hazir paralari bittigi ve voliyi vuracak ba$ka bir kaynaklari olmadigi icin iyice cirkefle$mi$, eski duzenin yoklugundan $ikayetci olur olmu$lardir. oyle ki kizlarini zengin koca adaylarina saklayan ve bir yatirim olarak goren, tum bunlara ragmen kendisine "biz moderniz, bakin ba$imiz* acik" gibi yakla$imlarda bulunabilen korkunc aile duzenlerine bile rastlanabilir.

bursa, balkanlar'dan cok buyuk goc almi$ bir $ehirdir. $ehir nufusu bu gocler sonucunda katlanmi$tir denilebilir. bu gocmenlerin bir kismi izbe mahallelerde kaybolup giderken, azimsanmayacak bir kismi kendini egitmi$, sadece kente degil, tum ulkeye yarayacak teknoloji ve sanayi atilimlarinda bulunmu$lardir. bu ailelerin zengin kisminin olu$turdugu kesimin $u durumda ne halt ettigi muallakta olsa da, orta halli kesiminin genel olarak tam gaz ileriye donuk, aydin insanlardan olu$tugu ku$kusuz ki gercektir, her gecen gun bu daha da hissedilmektedir. gocmen ailelerin fakir kesimi ise neredeyse varo$la$ma ile yuz yuzedir, onun di$inda populist politikalara ve medyanin beyin yikamasina pek merakli, pek inanclidir, bu aileler de oldukca muallakta olan bir kesimdir.

yerle$ik bursa'li orta halli kesim ise, ayni turkiye'nin genelinde oldugu gibi, ekonomik zorluklar nedeni ile yok olmaktadir. genel olarak yolunu bulan agresif bir bicimde zenginle$meye cali$makta, bulamayan ise tutunmak icin gunden gune cabalamaktadir.

genclige gelince, bursa'da da durum turkiye genelinden cok farkli degildir. korkunc bir genelleme yapmak gerekirse, zengin ailelerin cocuklari mukemmel "tiki"ler, orta hallilerinkiler mukemmel "alternatif genclik" ve fakir ailelerinkiler de tiki ozentisi ya da metalci genclik modunda seyretmektedir.
genellemenin di$inda, tum turkiye'de oldugu gibi akli ba$inda, i$ine bakan, icip sicmadan eglenmeyi bilen, magazine konu olma gereksinimi gormeyen gencligi de vardir. zengin-fakir ili$kisi acisindan bakilirsa, i$ler degi$mek, devran donmek, kartlar degi$ilmek uzere, guc dengeleri tum yurtta oldugu gibi hirsli insanlar tarafindan alt-ust edilmek uzeredir.

insanlari "tutucu" degil, "cekingen"dir bu $ehrin. bunun nedeni ise ne ufak bir $ehir ne de gercekten bir "buyuk$ehir" olmamasinda yatar. gelir kesimlerine ayirildiginda, herkes birbirini nispeten tanir, ve her yerde oldugu gibi yalakalik, kincilik, hirs ve bu gibi be$eri ozellikler, boyle bir ortamda harika geli$ir, dallanir budaklanir, olaylar geli$ir..

bu $ehir her zaman uludagin o beyaz cubbesi ile ovunecektir, ama uludag ve beyaz pelerini, bir gun gelir de bu $ehirin yerinde yeller eserse, yine o u$utmeyen ortusu ile kalintilarinin uzerini ortecektir, yillar boyunca ve tum eziyetlerine inat yaptigi gibi.

devamını okuyayım »
10.03.2005 08:16