requiem

  • 2996
  • 1
  • 0
  • 0
  • 4 hafta önce

tragedy of the commons

ortak kaynaklari, yani otlaklari (hava, denizler, nehirler, yeraltindaki su kaynaklari, ormanlar, toprak, radyo frekanslari, enerji kaynaklari, hayvanlar) kullananlarin, kendileri disindakilere verdikleri zararin maliyetini karsilamamalarindan dolayi ortaya cikmis bir negatif dissalliktir. bedavaciligin (otlakcilik) tesvik ettigi asiri kullanim kaynaklari tuketir veya kullanilmaz hale getirir. asiri avlanma sonucu balik turlerinin azalmasi, asiri agac kesimi nedeniyle ormanlarin hizla dejenere olmasi, asiri sulama sonucu su kaynaklarinin tukenmesi bu trajediye ornek olustururlar. asiri nufus artisini aciklamak icin de benzer nedenler ileri surulebilir.

edit: bu olguyu (ve otlakcilik sorununu) aciklamak, ongormek icin kapitalist sistemi butunuyle varsaymak gerekmez. ortak mali kullanan kisilerin (veya tuzel kisiliklerin), toplumsal faydadan daha cok kendi bireysel cikarlarini gozettikleri, karar verirken az cok kendi rasyonel fayda/maliyet analizlerini yaptiklari gibi basit bir varsayim yeterlidir. ayni varsayim, modern kapitalist sistemin olumsuz bazi yonlerini, negatif dissalliklardan kaynaklanan piyasa basarisizliklarini* da aciklamaya yardimci olur. (tabii bu varsayimla da sorunu olanlar eminim vardir, benim yok.)

kendi ozel mulkiyetlerindeki tasitlarini kullanan suruculer de bir cesit otlakcilik yaparlar [1]. tasitlarinin saldiklari artik gazlarla havayi kirletirler, kamuya ait yollari tikarlar, kazalara sebep olurlar; ama bu otlakciligin toplumsal maliyetinin ne kadarini oderler? azini oderlerse bu onlari asiri araba kullanmaya, asiri benzin tuketmeye tesvik etmez mi, etmiyor mu?

[1]: stephen j. dunber ve steven d. levitt, "not-so-free-ride," the new york times, 20 haziran 2008
http://www.nytimes.com/…cs-t.html?_r=1&pagewanted=1

devamını okuyayım »
08.11.2004 09:01