şükela:  tümü | bugün
  • küçük bir duvar piyanosu biçiminde olan vurma çalgısı. ses kapsamı 4 - 5 oktavdır. klavyesi, pedalı ve susturucu mekanizması vardır. tuşların harekete geçirdiği çekiçler, çelik ve bakır lamalara vurur. billurumsu bir ses çıkarır.
  • konsol piyanoya benzeyen vurmalı orkestra çalgısı. patenti 1886 yılında parisli auguste mustel tarafından alınmıştır. alet klavyeli ve basitleştirilmiş piyano mekanizmalı bir dizi metal çubukçuktan oluşur; dolayısıyla metalofon sınıfında mücadele etmektedir. küçük keçe çekiçler çubuklara vurur. her çubuk ahşap bir kutu ya da benzeri bir bölmeyle tınılanır. bu bölme çubuğun temel armonisini güçlendirmek üzere akort edilmiştir. keçe yastıklı surdin ise bir pedalla çubuklardan kaldırılarak notaların uzun ya da kısa çalınabilmesini sağlar. aletin normal ses alanı orta do dan 4 oktav yukarı çıkar.
    çubuk yerine kademelendirilmiş çelik diyapozonların bulunduğu daha yumuşak sesli benzer bir çalgı olan tipofon bazen çelesta diye adlandırılırki bu yanlıştır..
  • çaykovski'nin bir yolculuğu esnasında paris'te tanıştığı ve o ana kadar hiç istemeden bestelediği findıkkıran balesine feyz kaynağı olmuş enstrüman. özellikle şeker perilerinin dansı ve noel müziklerinin temelindeki sestir.
  • öncesinde benzer çalgılar yapılmış ve denenmiş olmakla birlikte günümüzde kullanılan şekliyle çelesta 1886'da parisli piyano ve armonyum yapımcısı auguste mustel tarafından icat edilmiştir. glockenspiel ile piyano mekanizmasının bir sentezi olarak metalofon çalgılar sınıfına girer. piyanoda olduğu gibi, klavye ile hareket ettirilen çekiçlerin kromatik düzende yerleştirilmiş metal plakalara vurmasıyla ses üretilir. hemen ardından ses ahşap rezonans kutularına ulaşır, zenginleşerek ve hacim kazanarak dışarı çıkar. glockenspiel iki oktav yukarıdan ses verirken çelesta silofonda olduğu gibi bir oktav yukarıdan ses verir. çalgının yumuşak ve büyüleyici ses tonuna gönderme yapan ismi fransızca semavi, cennetsel, ilahi anlamlarına gelen "céleste" kelimesinden gelir.

    çaykovski çelesta ile 1891 yılında paris'te karşılaşmış ve hemen rusya'ya bir tane gönderterek orkestra eserlerinde kullanmaya başlamıştır. çelestanın dünya çapında tanınmasını sağlayan meşhur eserini de bir yıl sonra yazar: fındıkkıran. ardından birçok besteci çalgıyı benimser ve eserlerinde kullanır. çelesta, kendine ait solo repertuvarı olmamasına karşın orkestra yapıtlarında oldukça sağlam bir yer edinir.

    zaman içinde piyano mekanizmasında yapılan yeniliklere paralel olarak çelesta da geliştirilmiş, boyutları genişlemiş, yapımında kullanılan malzeme ve alaşımları değiştirilmiş, önceden küçük olan tuşları da büyütülerek standart piyano tuşları kullanılmaya başlanmıştır. 1990'larda kuyruklu piyanolardaki klavye ve çekiç mekanizmasının eklenmesi çelestanın evrimindeki en büyük adımlardan biridir. geçmişte farklı çelesta yapımcıları da bulunmasına karşın günümüzde sadece yamaha ve schiedmayer çelesta üretimi yapmaktadır.