şükela:  tümü | bugün
  • 16 mart 1920’de istanbul’un işgal edilmesi üzerine ,kemalettin sami paşa anadolu’ya geçerken gemide bir hintli ile tanışır.bu adam mustafa sağır’dir. milli harekete yardım için hint müslümanlarını’nın kendisini gönderdiklerini söyler.böylelikle paşayı etkilemiştir.ankara’ya telgraf çeken sami paşa,mustafa sagir’e ilgi gösterilmesini ister.bir süre sonra sami paşa atatürk’e hintliyi anlatır ve görüşmesini rica eder.ertesi gün atatürk ,mustafa sagir’i kabul eder. bu görüşme uzun sürer.hintli gönderilir.iki paşa yalnız kalınca atatürk:
    “bana bak kemal bu adam casus!…” der .sami paşa:”aman paşam siz de çok şüphecisiniz” diyerek atatürk’e inanmaz. atatürk konuşmayı keserek yaveri hayati bey’i çağırır ve şu emri verir:

    -“bu hintli ingiliz casusu olacak..kendisini takip etsinler.mektuplarını da sansürde çok dikkatli okusunlar...”

    bundan sonra mektuplar o zamanlar kimya hocası olan avni refik bey’e verilir.bir iki tecrübeden sonra gizli yazılar bulunur.mustafa sagir yakalanarak suçu itiraf ettirilir ve idam edilir.
  • 24 mayıs 1921 yılında idam edilen hint asıllı, ingiliz casusu.

    osmanlı dönemi'nde, önemli kişilerle iyi ilişkiler kurdu. planlarını ve fikirlerini öğrendi. ve bunları mektup yoluyla ingilizlere rapor etti.

    ankara'da mehmet akif ile samimiyet kurdu. ankara'da akif'in taceddin mahallesindeki evine gidip gelmeye başladı. akif'in evini posta adresi olarak vermişti. mehmet akif, hindistan, mısır ve istanbul'dan gelmekte olan çok sayıda mektuba hayret ediyordu. bir gün bir mektubu yanlışlıkla yırttığında içinden boş bir kâğıt çıktığını gördü ve buna bir anlam veremedi. diğer mektuplar da incelendiğinde, hepsinde sadece biri iki satır yazı olduğu ve sayfanın geriye kalanının tamamen boş olduğu görüldü.

    günün şartlarında kimyager avni refik bey'in yaptığı laboratuvar incelemesi sonunda mektupların görünmez mürekkeple şifreli olarak yazıldığı anlaşıldı.

    kütahya milletvekili cevdet ızrap, elazığ milletvekili hüseyin bey, cebelibereket milletvekili ihsan bey ve gaziantep milletvekili kılıç ali bey'lerden oluşan istiklal mahkemesi heyeti tarafından casusluktan suçlu bulunarak idama mahkûm edildi.

    24 mayıs 1921 tarihinde, ankara karaoğlan meydanı'nda (bugünkü ulus meydanı), idam cezası uygulandı.
  • ingiliz casusu, safkan o... ç....

    aydınlık'ın bir haberinden aşağıya kopyalayım da, zaman ayırıp okursanız anlarsınız neden sövdüğümü.

    ***

    ingiliz gizli servisi, hint asıllı casusu mustafa sagir’i (44), aralık 1920’de ankara’ya gönderir. amaç ankara’daki faaliyetleri takip etmek, fırsatını bulursa da direnişin lideri mustafa kemal paşa’ya suikast düzenlemektir. hint hilafet komitesi adına istanbul’a geldiğini belirten sagir, burada bir de türk-hint uhuvvet-i islâmiye cemiyeti’ni kurar. halkı kazanmak için yoksullara ve göçmenlere para ve gıda yardımında bulunur. milli mücadele’ye destek vermek için geldiğini belirtir. millicilere ulaşır. karakol cemiyeti’ne de sızan sagir, burada direnişçi birçok ismi tespit ederek ingilizlere bildirir ve bunların tutuklanmasını sağlar. ayrıca saray mensuplarının direnişe destek verip vermediklerini de takip eder. asıl amacı ise ankara’ya gitmektir.

    ‘mükemmel bir casus’

    sagir, istanbul’da kaldığı süre içinde ingilizler tarafından düzmece şekilde tutuklanarak 17 gün hapiste kalır. bunu da milliciler içinde güven sağlamak için yapar. güveni sağladıktan sonra da karakol cemiyeti’nin yardımıyla ankara’ya ulaşmaya çalışır. ilk teşebbüsü akamete uğrar. karadeniz üzerinden gitmeye kalkarken iğneada yakınlarında yunan gemileri tarafından farkedilir ve tutuklanarak yunanistan’a götürülür. burada ingiliz gizli servisinin devreye girmesiyle serbest bırakılır. istanbul’a gelir. tekrar yola çıkarak inebolu- kastamonu üzerinden ankara’ya gelir. burada antep vekili kılıç ali bey ve kemalettin sami paşa tarafından karşılanır. tbmm reisi mustafa kemal paşa tarafından kabul edilir. yarım saat süren görüşmeden sonra kemal paşa, kılıç ali bey’e sagir’i gözünün tutmadığını belirterek, “dikkatli olmalı. mükemmel bir casustur!” sözleriyle uyarır ve takip edilmesini ister. sagir, içişleri bakanı adnan (adıvar) bey ile de görüşür. onun da gözü tutmaz. takip edilmesi emri verilir. sagir bu görüşmelerde hint halkının yardım ve destek isteğini bildirir. 3 milyon altın toplandığını ve bunu ankara’ya getirmeyi düşündüğünü iletir.

    kılıç ali’nin saptadıkları

    1 numaralı ankara istiklâl mahkemesi reisi kılıç ali bey, sagir hakkında duydukları kuşkular hakkında anılarında şunları belirtir: “hint hilafet cemiyeti murahhası olarak ankara’ya gelmiş olan bir adamın birçok ziyaretler kabul ettiği ve birtakım insanlarla görüştüğü halde, sıkı teması ve münasebet tesis etmesi lazım gelen hükümetten uzak bulunmayı tercih etmesi ve yaptığı temaslarda ingilizler’den bahsetmeyerek; daima rusların aleyhinde bulunması nazarı dikkati celbetmiş ve şüpheyi artırmıştı.”

    kılıç ali bey, sagir’in casusluğu hakkında ise şunları söyler: “mahkemede anlattıklarına göre sagir’in casusluğu çok müthişti, mühim bir ingiliz casusu idi. (...) bunun idamı ingilizleri üzerimize saldırtacağını düşünenler vardı. fakat bu düşünceler yersiz, manasızdı. çünkü bu kadar aleni ifşaatı ingilizler üzerlerine alacak kadar tecrübesiz ve saf değillerdi.” (kılıç ali, istiklâl mahkemesi hatıraları, yenigün haber ajansı yayıncılık, istanbul, 1997, s.102-113.)

    özel yönemle yazılan mektuplar

    sıkı takip altında tutulan sagir, burada millici önderlerle sık sık görüşmeler yapar ve onlar hakkında bilgi toplar. mehmet akif’in kaldığı tacettin dergâhı’nda da takılır. yazdığı bazı mektuplar akif’in de dikkatini çeker. o da kuşkulanmaya başlar. mektupları boş denilecek kadar az ifadelerle yazılmaktadır... zaten kendisi de eski bir teşkilat-ı mahsusa üyesidir. akif bu kuşkusunu türk istihbaratına bildirir.

    sagir, buradaki gelişmeleri ve yaptığı görüşmelerin ayrıntılarını özel kağıtlara, görünmez mürekkep kalemle yazarak istanbul’da ingiliz gizli servisi’nin şeflerinden albay nelson’a (kod adı ramiz bey) ulaştırması için ileri gazetesinden cavit bey’e göndermektedir. yazı satırlarının arasında da fazlasıyla boşluk bulunmaktadır. bu yöntemi, türk istihbaratı tarafından yakından takip edilir. mektuplar incelenir. bütün ilişkiler çözülür. hatta sagir, güven olsun diye mektup ve raporlarını dahiliye nazırı adnan bey vasıtasıyla da göndermektedir. büyük hatalarından birisi de budur... (nizamettin ertürk, iki devrin perde arkası, sebil yayınları,1996, s. 262-263.)

    istihbaratımız mektupları kimyager avni refik bey’e verir ve inceletir. avni bey, mektupları inceler ve özel ilaçlı suda (amonyaklı) çözer. mektuplar görünmez mürekkepli kalemle yazılmış ve ilaçlı suda hepsi de görülmüştür! ortaya ajanlık faaliyeti çıkar. tutuklanan sagir, istiklâl mahkemesi’ne çıkarılır. mahkeme ifadeleri o günün gazetelerinde günü gününe yayımlanır. burada bütün faaliyetlerini anlatır ve casus olduğunu, ingilizler tarafından çok küçük yaşta devşirilerek okutulup yetiştirildiğini itiraf eder. ingilizler tarafından mısır, iran ve afganistan gibi müslüman ülkelere gönderildiğini, buraya da bu amaçla geldiğini söyler. fırsatını bulsa mustafa kemal paşa’ya suikast düzenleyeceğini de söyler. türk vatandaşı olmadığı içen ‘vatana ihanetten’ yargılanamayacağını söyler. bu da işe yaramayınca “beni siz yetiştirseydiniz, size hizmet ederdim” der. müslüman ülkelerde casusluğun yanısıra, kargaşalık ve suikastlar da organize etmiştir. afganistan’da, afgan emiri emanullah han’ı suikastla öldürmüştür. (atatürk’ün sırdaşı kılıç ali’nin anıları, derleyen: hulusi turgut, 14. baskı, türkiye iş bankası yayınları, 2012, s.392-402.)

    sıradan bir casus olmayan sagir, ingiliz üst düzey yönetiminden dostlara da sahiptir. idam cezası aldığında da bunlardan yardım ister. ingiliz gizli servisi tarafından organize edilen bu suikast hazırlığının içinde, sadrazam damat ferit, maarif nazırı fahrettin bey, papaz frew, said molla, ingiliz albayı nelson, yüzbaşı bennett, izmir rumlarından satılmışoğlu mehmet, ingiliz ordusunda subay olan papazyan’ın da bulunduğu anlaşılır. (yrd. doç. dr. nurettin gülmez, kurtuluş savaşı’nda anadolu’da yeni gün, aam. yayınları, ankara, 1999, s.417.)

    ankara’nın kararlılığı kırılamadı

    casus sagir hakkında idam cezası verilir. ingiltere dışişleri bakanı lord curzon, istanbul’da bulunan ingiliz yüksek komiseri sir. h. rumbold, hintli ağa han ve daha birçok yetkili devreye girerek sagir’in serbest bırakılmasını ister. ingilizlerin ısrarlı çabalarına rağmen sagir, 24 mayıs 1921 günü sabaha karşı dört buçukta ankara’da karaoğlan meydanı (bugünkü ulus) asılarak infaz edilir. idam kararının infazından önce, mustafa sagir, son arzu olarak, istanbul’daki ingiliz konsolosluğu’na bir mektup yazar. hapisteki bavulunun konsolosluğa verilmesini ister. yazdığı mektupta; “bütün söylediklerim yalandır. ben son dakikamda dahi görevimi yaptım” der. yeni gün gazetesi, bu mektubu “allah’ın lâneti üzerine olsun” başlığıyla verir. hakimiyeti milliye ise 25 mayıs 1921 tarihli sayısınının birinci sayfasından yorumsuz şekilde “dünkü idam: mustafa sagir asıldı” başlığıyla verir. asılırken alanda toplanan vatandaşların, gerek sagir’e ve gerekse onu hıyanete sevk edenlere ‘lanet ettiklerini’ belirtir.

    ingiliz gazeteleri onun casus yönünü öne çıkarmaz. “ankara’nın hint asıllı bir müslüman’ı haksız yere idam ettiğini” yazar. örneğin times “türkler kendilerine teveccüh gösteren bir hintli’yi idam ettiler” der. hintlileri aleyhimize, kendilerinin de yanına çekmeye çalışır. ancak ne yaparlarsa yapsınlar ankara’nın kararlılığını kıramazlar. bu ingilizlere atılan büyük bir tokattır. ayrıca genç istihbarat teşkilatımızın da büyük başarısı... bu konuda hata yapan karakol cemiyeti de dağıtılır. (dr. esat arslan, ‘1921 yılı ilk yarısında türk, fransız-italyan yakınlaşması karşısında ingiliz politikası ve mustafa sagir olayı’, atatürk araştırma merkezi dergisi, c. xı, mart-1995, sayı:31.)
  • mustafa sagir, (1877 - 24 mayıs 1921) hint asıllı ingiliz casusu.

    osmanlı şehzadelerinden veliaht abdülmecit efendi'nin 12 haziran 1919 tarihinde padişah vahdettin'e itilaf devletleri ile yapılan anlaşmanın memleketin idam fermanı olduğuna dair mektup göndermesi üzerine, ingiliz istihbaratı, önce abdülmecit efendi ile görüştü. bunu yeterli görmeyerek mustafa sagir'i şehzadeler ve osmanlı paşaları arasında ingiliz düşmanlığı yapıp yapmadıkları ve kemalist milliyetçiler ile ilişikleri bulunup bulunmadığı konusunun araştırması için görevlendirdi. sagir, veliaht abdülmecid ile dost oldu, onun oğlu şehzade ömer faruk ile birlikte anadolu'ya geçti. bu sırada babasının kemalistlere katılmak istediği bilgisini şehzadeden aldı. bu bilgi ingiliz istihbaratına onlardan da padişah vahdettin'e gidince, veliaht abdülmecit efendi 38 gün göz hapsi cezası aldı.

    1921 yılı başında istanbul'da türk-hint uhuvvet-i islamiye cemiyeti'ni kurdu. istanbul'da milli mücadele için faaliyet gösteren haber alma teşkilatı karakol cemiyeti'na girerek ankara hükümeti'ne destek olan milliyetçileri ingiliz istihbaratına raporladı. ingilizlerce 17 gün tutuklama gördü. yaptığı ihbarlar sonucu karakol cemiyeti'nin yöneticilerinden şevket bey ve albay kara vasıf (karakol örgütünün kurucusu) beylerin ve önemli üyelerinden albay galatalı şevket (istanbul merkez komutanı), ali sait paşa, refet paşa, ali fethi okyar, ali ihsan paşa, hacı mehmet paşa (enver paşa'nın babası) gibi kimselerin ingilizler tarafından tutuklanıp malta'ya sürülmesinde katkısının olduğu düşünülmektedir.

    1920 aralık ayında inebolu ve kastamonu üzerinden ankara'ya geldi. karakol cemiyeti'ne üye olduğu bilinen hint müslümanı olması sebebiyle ilgi ile karşılandı ve ankara'ya geçmesine müsaade edildi. ankara'da mehmet akif ile samimiyet kurdu. ankara'da akif'in taceddin mahallesi'ndeki evine gidip gelmeye başladı. akif'in evini posta adresi olarak vermişti. mehmet akif, hindistan, mısır ve istanbul'dan gelmekte olan çok sayıda mektuba hayret ediyordu. bir gün bir mektubu yanlışlıkla yırttığında içinden boş bir kâğıt çıktığını gördü ve buna bir anlam veremedi. diğer mektuplar da incelendiğinde, hepsinde sadece biri iki satır yazı olduğu ve sayfanın geriye kalanının tamamen boş olduğu görüldü. günün şartlarında kimyager avni refik bey'in yaptığı laboratuvar incelemesi sonunda mektupların görünmez mürekkeple şifreli olarak yazıldığı anlaşıldı. kütahya milletvekili cevdet ızrap, elazığ milletvekili hüseyin bey, cebelibereket milletvekili ihsan bey ve gaziantep milletvekili kılıç ali bey'lerden oluşan istiklal mahkemesi heyeti tarafından casusluktan suçlu bulunarak idama mahkûm edildi. 24 mayıs 1921 tarihinde ankara'da karaoğlan meydanı'nda (bugünkü ulus meydanı) idam cezası uygulandı.

    kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/mustafa_sagir

    hakkında bir yazı - https://www.aydinlik.com.tr/…ylock-unu-nasil-kirdik
  • istiklal mahkemeleri tarafından ingiliz casusu olduğu için asılan, hint asıllı ingiliz kırması.
    1921 yılında kendini kamufle etmek için türk-hint islam cemiyetini kurar.* faaliyetlerinin fark edilmesi, milli mücadele döneminde, milli mücadele yanlılarının malta’ya sürgünün etkili olmuştur.