şükela:  tümü | bugün
  • 3. jeolojik devire verilen isim. ilkel primatlar bu dönemde ortaya çıkmış ve böcükler*iyice yayılmaya başlamıştır. paleosen, eosen, oligosen, miosen, pliosen, pleistosen ve içinde bulunduğumuz holosen devirlerini içermektedir.
  • dinozorların yok olmasına yol açan, k/t yok oluşundan günümüze, yeryüzü tarihinin son 65 milyon yılını kapsayan ve ancak önceki zamanların bir dönemi uzunluğunda olan senozoik, fanerozoiğin en kısa zamanıdır. fanerozoiğin üç zamanından sonuncusu aynı zamanda.

    özellikleri;

    - modern yaşam
    - memeliler çağı
    - kıtaların günümüzdeki biçimlerini alması
    - otların ortaya çıkıp, geniş otlak alanların oluşması
    - ınsanların ortaya çıkıp, yaygınlaşması

    kaynak: http://www.biltek.tubitak.gov.tr/…enozoik/index.htm
  • paleojen, neojen, kuaterner dönemlerini içerir.
  • dunyanin 65 milyon yil oncesindeki devir.
  • (bkz: üçüncü zaman)

    dinozorsuz çağların ilki.*
  • (bkz: fanerezoik) devir’in üçüncü alt dönemi, 66 milyon yıl önce kitlesel bir yok oluşla başlayıp 2,58 milyon yıl önce sona ermiştir. tersiyer olarak da bilinen senozoik dönem; (bkz: paleojen) ve (bkz: neojen) olarak iki alt döneme ayrılır. (bkz: sırrı erinç)’in fanerezoik devir’in son alt dönemi olarak saydığı (bkz: kuvaterner) dönem de kimi bilim çevrelerince senozoik dönem’in alt dönemi olarak incelenmektedir.

    senozoik dönem küresel olarak önemli dağ oluşumlarının yaşandığı dönemdir. (bkz: mezozoik) dönem‘de ilk belirtileri görülen alp-himalaya dağ oluşumu senozoik dönem’de en yoğun biçimde etkili olmuş ve günümüzün yeryüzü görünümünü neredeyse oluşturmuştur.

    alp-himalaya dağ oluşumu, eski gondvana kıtasının parçaları olan afrika, arabistan ve dekkan karalarının kuzey yönlü, avrasya’ya doğru olan, ilerlemesi sonucu bu karaların arasındaki tetis denizi’nin sıkışarak yükselip karalaşması sonucu oluşmuştur. karalaşan alanlar daha da yükselerek yeryüzünün bugünkü en yüksek sıradağlarını oluşturmuştur.

    bu dağ oluşumu sonucunda afrika’da atlas dağları, avrupa’da; pirene, alp, apenin, dinar, pindus, karpat ve balkan dağları, asya’da; kuzey anadolu, toros, kafkas, zağros, altay, himalaya ve kamçatka dağları ile endonezya, filipin ve japonya adaları, kuzey amerika’da kayalık dağları ve güney amerika’da ise and dağları oluşmuştur.

    ayrıca bu dönemde grönland’ın iskandinavya’dan kopmasıyla kuzey denizi oluşmuş, kuzey ve güney amerika kıtalarının batı yönlü ilerlemesiyle büyük okyanus küçülürken atlas okyanusu genişlemiştir.

    dönemin iklimi

    dönemin başlarında bugünkünden daha sıcak olan hava durumlarının sonucu olarak dönemin ortasında güçlü bir deniz ilerlemesi yaşanmış ve bugünkü macaristan’dan aral gölü’ne uzanan alanı dolduran sular sarmatlar denizi’ni oluşturmuştu. daha sonraları bu deniz parçalanarak bugünkü karadeniz, hazar denizi ve aral gölü’nü oluşturmuştur.

    bu dönemde yeryüzünün neredeyse her yerine yayılan çiçekli bitkiler dönemin genel bitki örtüsünü oluşturmuştur.

    dönemin hayvanları ise mezozoik hayvanlarından çok başkaydı. (bkz: kretase) yok oluşuyla boşalan yeryüzüne yeni hayvan türleri yayılmıştı. (bkz: keseliler), (bkz: tek toynaklılar) ve (bkz: çift toynaklılar) dönem boyunca görülürken (bkz: kılıç dişli kaplan), yünlü (bkz: mamut) ve dev (bkz: tembel hayvan) gibi türler dönemin sonunda ortaya çıkmış ve yayılmıştır. ayrıca dönemin sonlarına doğru da (bkz: hominid) adı verilen insangiller de görülmeye başlanmıştır.

    bu dönemde denizlerde ise yumuşakçalar yayılma olanağı bulmuştur.

    kaynak