simplicio

  • 294
  • 0
  • 0
  • 0
  • geçen yıl

ikizler paradoksu

eğitici bir özel görelilik bulmacasıdır. ancak "uzak gezegene giden kardeş" diye anlatıldığında, haklı olarak "geri gelebiliyorsa ivmeleniyordur" deriz ve bulmacamız genel göreliliğin alanına taşar. özel görelilik ile ilgili hiçbir şey öğretemez. o nedenle ivmesiz bir öykü ile anlamak elzemdir; şöyle ki:
tepsi misali dümdüz bir gezegede, dümdüz bir bir tren yolunun kenarında, birbirlerinden epeyce uzakta duran tam olarak aynı yaşta iki kişi olsun (isterseniz ikiz olsunlar: can ve cem). tren sabit, doğrusal bir hızla, asla ivmelenmeden, dümdüz gider ve önce can'ın sonra da cem'in yanından geçer. vagonlardan birinde oturmakta olan cin, tam da can'ın yanından geçmekte iken, onunla aynı yaşta olduğunu fark eder ("bakmakla yaş anlaşılır mı?" diyenler için, sudan ucuza atomik saatlerimiz mevcuttur). sorumuz şudur: cin, cem'in yanına geldiğinde hangisi daha genç olacak? olayda hiç ivme olmadığından artık bulmacayı genel göreliliğe havale edemeyiz. ortada neden bir paradox varmış gibi heyecan yaptığımı göremiyorsanız, özel görelilikte zamanın göreli olmasından ne anlaşıldığını anlamamışsınızıdır. bunu anladığınız halde bir paradox olmadığını da görüyorsanız,* eşzamanlılığın göreli olduğunu da anlamışsınızdır.

devamını okuyayım »