albertinesimonet

  • 1651
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3 yıl önce

iran nükleer programı

abd için potansiyel bir müdahale sebebidir aslında bu program. uzun zamandan beri uygulandığı ve son istihbarat raporlarına göre kuzey kore, rusya ve çin'in tam destek verdiği de ortaya çıktı. yeni iran cumhurbaşkanı mahmud ahmedinejad, programın tamamen barışçıl amaçlarla uygulanacağından bahsediyor fakat nükleer program ve bunun üzerine kurulacak olan diyaloğun önümüzdeki günlerde iran’ın diğer ülkelerle olan ilişkisini şekillendireceği bariz. özellikle abd, israil,almanya ve ingiltere gibi ülkelerin iran ile ilgili sıkıntılarını dile getirirken üzerinde en çok durduğu noktanın nükleer gücün yaratabileceği sorunlar olduğunu göz önünde bulundurursak;iran’ın öncelikle akıllıca hazırlanmış, barıştan ve uluslar arası diyalogdan yana bir dış politikaya ihtiyaç duyduğunu, böyle bir stratejinin de olası askeri müdahalelerin ve diplomatik krizlerin önüne geçebilecek nitelikte olacağını söyleyebiliriz.
ayrıca gitgide güçlenmekte olan iran-çin-rusya eksenini de dengeleri ve yansımaları belirleyebilen faktörler olarak görmek mümkün. özellikle iran ve rusya arasındaki silah ticareti ve iran ile rusya’ya nükleer teknoloji aktardığı belirtilen çin arasındaki enerji paylaşımı, bu üç ülkenin birbiriyle olan bağlarını kuvvetlendiriyor. bu iki ülkenin iran’ın nükleer programına açık destek vermesi ve mevcut ilişkilerinin ağırlıklı olarak stratejik ve lojistik kaynaklar üzerine olması, şüphesiz ki orta doğu’da söz sahibi olmayı hedefleyen amerika ve müttefiki israil’in ulusal çıkarlarına ters düşebilecek nitelikte. bu sebeplerden dolayı, her ne kadar nükleer program amerika için bir gerginlik nedeni olsa da, bu gerginliğin arkasında ciddi bir şekilde yürütülen ve kutuplaşmaya eğilimi olduğu iddia edilen bir stratejik ortaklığın olduğu kesin.
bölge içindeki dengelere bakarsak, kalkınan bir şii ülkesi olarak iran’ın orta doğu’da söz sahibi olmasının özellikle irak’ta düzeni sağlamak için uğraş veren amerika ve israil ile ters düşebileceğini söyleyebiliriz. zira orta doğu’da şii topluluğunun güçlenmesi, irak’ta da şii etkisini de artırabilir. işte bu noktada amerika ve israil’in yükselen şii topluluğunu dengelemek adına kürtleri desteklemesi ihtimali, hem yumuşak karnı kürt sorunu olan türkiye’ye hem de %7 oranında kürt nüfusa sahip olan iran’a sıkıntılı anlar yaşatabilir.

sonuç olarak, 2005 iran seçimleri ve reform yanlısı olmayan ama radikalizme de geçit vermeyen, ilerleme ve özgürlüklerin artırımından yana olan yeni lider ahmedinejad’ın duruşu, iç dinamikleri ve uygulayacağı dış politika sebebiyle hem iran’ın, hem orta doğu’nun hem de dünyanın önümüzdeki günlerde alacağı halle doğrudan ilgili görünüyor. bu sebeplerle iran’ı, ahmedinejad’ı ve bunlara dolaylı veya doğrudan bağlı olarak oluşacak dengeleri hesaba katmadan planlar yapan herhangi bir ülkenin, uzun vadede tutarlı, kararlı ve menfaatlerini karşılayabilecek bir dış politika izlemesi mümkün gözükmüyor.

ve pek çok ülkenin kıçında patlayabilecek bir komplo teorisinden harekete geçersek (bkz: shangai 6)

devamını okuyayım »
11.07.2005 12:43