earendill

  • azimli
  • hırçın golcü (293)
  • 5080
  • 76
  • 24
  • 1
  • bugün

caatsa

türkiye için ciddi yaptırımlar getirmeyecek, çok da sorun olmayacak, orijinal adı, "countering america's adversaries through sanctions act" olan ve kongre'nin adresinden tam metnine ulaşılabilen bir yasadır.

bu entry'de de ingilizcesi yetersiz olan arkadaşlar için yasanın içeriğini doğru düzgün çevirmeye çalışacağım amme hizmeti olarak, çünkü türkiye için önemli olacak gibi görünüyor, ama doğru dürüst bilgi veren yok, nedir diye merak edip abd kongresinin sitesinden buldum, çevirmek de bana düştü.

öncelikle orijinal metne şuradan ulaşılabilir, yazdıklarımı oradan takip edebilirsiniz:

https://www.congress.gov/…/house-bill/3364/text/enr

bu yasa temel olarak amerika'nın hasımlarıyla mücadelesinde neler yapılacağını belirleyen bir yasa. yasa sırasıyla üç bölümden oluşuyor, iran, rusya ve kuzey kore. yasanın her bölümünde o bölümün konusu olan ülke ile mücadele edilirken nasıl hareket edileceği ve o ülkeden olmayıp o ülkeye yardımcı olanlara nasıl yaptırımlar uygulanacağı olası senaryolar üzerinden anlatılmış. 1. bölüm iran, 2. bölüm rusya ve 3. bölüm de kuzey kore üzerine.

bizi iran yaptırımları da belki ilerleyen dönemde ilgilendirebilir, kuzey kore ile şu an bir işimiz yok, ama türkiye ile ilgili bu yasanın güncel dönemde konuşulan kısmı rusya yaptırımları, yani 2. bölüm ve yasanın 200'le başlayan maddeleri. bu bölümdeki konular pek çok başlık altında toplanıyor. bunlar arasında

ukrayna ile ilgili durumdan ötürü uygulanacak yaptırımlar,

rusya'nın insan hakları konusundaki yanlış işlerine karışanlar,

bazı özel ham petrol projeleri ile ilgili çalışanlar,

rusyanın boru hattı projelerini geliştirmesiyle ilgili yaptırımlar,

rus devlet varlıklarına yatırım yapanlarla ilgili yaptırımlar,

rusyadan suriye'ye silah ve mühimmat götürenlerle ilgili yaptırımlar

ve

rus hükümetinin istihbarat ve savunma sektörü ile ilgili işlerine angaje olup alışveriş yapanlar (ımposıtıon of sanctıons wıth respect to persons engagıng ın transactıons wıth the ıntellıgence or defense sectors of the government of the russıan federatıon)

bulunuyor. bizim s-400'lerle ilgili kısım da bu sonuncusu ve 231. maddede anlatılıyor.

235. maddede ise bu işleri yapanlarla ilgili uygulanacak yaptırımlar belirtiliyor. toplu bir liste var, bu listede uygulanması mümkün 12 farklı yaptırım belirtiliyor. 231. maddede bu 12 yaptırımın en az 5'inin uygulanması gerektiği söyleniyor.

diğer bir deyişle 231. ve 235. maddeler çerçevesinde amerikan kongresinin kriterlerine göre s-400 alırsak bu yasa kapsamındaki rusya'dan istihbarat ve savunma sektörü anlamında alışveriş yapan ülke kategorisine gireceğiz ve 235. maddede belirtilen yaptırımlardan en az 5'ine maruz kalacağız.

hangi yaptırımların seçileceğini ise kongre burada başkana bırakıyor, ki bu da trump demek. çünkü kuvvetler ayrımı var, yasayı yapıp çerçeveyi çizen kongre, ama uygulamayı yürütme kuvveti olan başkana bırakıyor.

dolayısıyla öngörü yapabilmek açısından bu 12 maddeyi görmek gerekiyor, ki aşağıda başlıklarını çevirdim. türkiye’ye de uygulanabilecek olan yaptırımlar bunlar. fakat detayları ve istisnaları var, onları da en aşağıda açıkladım.

—————
(1) export-import bank assistance for exports to sanctioned persons:
ihracat yaparken amerikan exim bankasının sigorta, kredi vs yardımından mahrum bırakılmak

(2) export sanction:
ihracat yaptırımı, yaptırıma uğrayan kişiye amerikaya ihracat yasağı

(3) loans from united states financial institutions:
amerikan finans kuruluşlarından alınacak borçların durdurulması

(4) loans from international financial institutions:
uluslararası finans kuruluşlarından alınacak borçlara taş konması, yaptırıma uğrayan kişinin borç alamaması için elden geleni yapmak

(5) prohibitions on financial institutions:
finansal kurumların yasaklanması, yasaklanan kişinin amerikan borçlanma araçlarını alıp satmasının ya da amerikan devleti adına fon yönetim hizmeti vermesinin engellenmesi

(6) procurement sanction: satınalma yasağı, amerikan devletinin yaptırıma uğrayan kişiden mal veya hizmet satınalmaması

(7) foreign exchange:
yaptırıma uğrayan kişinin amerikan hukukuna tabi herhangi bir alanda yabancı para döviz işlemleri yapmasının engellenmesi

(8) banking transactions:
yaptırıma uğrayan kişinin bankacılık işlemlerine, para transferi, kredi, ödeme vs yasak getirilebilir.

(9) property transactions:
mülkiyet işlemleri: yaptırıma uğrayan kişinin malı mülkü, alım satımı amerikan hukukuna tabi yerlerde durdurulabilir, dondurulabilir.

(10) ban on investment in equity or debt of sanctioned person:
yaptırıma tabi kişilerin abd’de finansal yatırım yapması ve borçlanma senetleri alması engellenebilir.

(11) exclusion of corporate officers:
yaptırıma uğrayan kişilere vize verilmeyebilir, iptal edilebilir, ya da amerikada iseler sınırdışı edilebilirler.

(12) sanctions on principal officers:
sorumlu amir bürokratların yaptırıma tabi tutulması. yaptırıma tabi tutulan kişilerin kendileriyle birlikte sorumlu sıralı amirleri de aynı yaptırıma tabi tutulabilir.
————-

şimdi amerikalı yetkililerin açıklayıp durduğuna göre 231. maddeye göre mesela s-400 alımı yapılırsa rusya savunma sektörü ile alışveriş yapılmış olarak kabul edilecek ve o zaman da bu yaptırımlardan en az beş tanesinin uygulanması gerekiyor. fakat hangi beşinin uygulanacağı başkana bırakılmış durumda.

şimdi burada özel bazı durumlar var ve bu özel durumları bilmeyenler bu caatsa yaptırımlarının gücünü çok abartıyorlar. youtube’da, gazetelerde filan çok böyle felaket senaryosu çizenler var.

ilk olarak başkanın çeşitli milli çıkarları gerekçe göstererek ve bunların belgelerini kongrenin ilgili komitesine sunarak yaptırımları uygulamama veya uygulayacaksa bile 180 gün erteleme yapma hakkı var. en azından ben okuyunca böyle anlıyorum, ingilizce hukuk terminolojisini daha iyi bilenler gene bir baksın, ama ben öyle okuyorum.

ikincisi bu metinde yaptırımların kişi bazlı olacağı belirtiliyor. yani “türkiye s-400 aldı, türk bankalarına uluslararası işlem yasağı” gibi bir olay yok. “türkiye s-400 aldı, bunun kararını kim verdi, hava kuvvetleri füze ve bataryalardan sorumlu orgeneral ahmet mehmetoğlu ise o kişi yaptırım listesine alındı” gibi bir şey var. yani tüm türkiyenin okkanın altına gitmesi diye bir olay yok.

aslında yaptırımları bu kişinin üst amirlerine doğru genişletmek başkanın insiyatifinde. ama bunun olacağını düşünmek doğru değil. çünkü trump bu konuda erdoğan’ı ve hükümeti kolluyor.

mesela halkbank olayını düşünün, halkbank mahkum oldu, ama hakan atilla’nın aldığı hapis cezası dışında halkbanka bir yaptırım şu an uygulanmadı, çünkü trump uygulamıyor. hatta hakan atilla da safça abd’ye gitmiş olmasa o bile olmayacaktı, belki abd’ye gitme yasağı konacak, gitmediği sürece bir sorun yaşamadan hayatına devam edecekti. başka örnekler olarak zafer çağlayan verilebilir, hayatına devam ediyor, gene geçtiğimiz dönemlerde abd’nin malvarlığını dondurduğu adalet bakanı abdülhamit gül ve içişleri bakanı süleyman soylu da hayatlarına devam ettiler, zaten bir süre sonra onların da yaptırımları kalktı.

yani buradaki yaptırımlar kurum veya ülke bazında değil, karar veren merci ve kişi bazında. bundan da çoğunlukla bir sonuç çıkmıyor.

kurum bazında olarak mesela satışa aracılık eden, parayı transfer eden banka yaptırım alabilir. ama bunu da aşmak çok kolay. bankacılık sektöründeki ortaklık yapılarını takip eden herkes sıfır zararla ve sıfır yaptırımla bunun nasıl yapılabileceğini şu an tahmin edebilir, bu tahmini yapamıyorsanız bana özelden sormayın.

bir diğer konu da trump’ın nato karşıtı olması ve nato’nun dağılmasını en az putin kadar istemesi ve bu noktada rusyanın çıkarlarıyla örtüşen bir vizyona sahip olması. o yüzden nato üyesi türkiye’nin s-400 sahibi olmasının nato’da oluşturacağı çatlağı durdurmak gibi bir kaygısı yok, tersine bunu destekliyor, sadece kongre zorladığı ölçüde buna karşı mecbur olduğu kadar tavır alacak.

bu sebeplerle trump abd kongresi ile aynı çizgide değil ve türk hükümetini bu konuda desteklemekte. o yüzden bu 12 yaptırımın en hafif 5’inin seçileceği, bunların da zaten yaptırıma uğrasa da zarar görmeyecek kişileri kapsayacağı, yukarıya veya kurumlara genişletilmeyeceği, mümkünse de 180 gün erteleneceği, sonra da ilk fırsatta kaldırılacağı konusunda kendi adıma şüphem yok. hükümet de bunu biliyor ve buna istinaden s-400 konusunda rahat davranıyor. niye hükümetin rahat olduğunu merak ediyorsanız böyle düşünün.

yaptırımlar bir yönüyle zarar verebilir. şöyle ki fiziksel olarak hasarı en az yaptırımların seçileceği gayet kesinse de bir nato ülkesinin bu duruma gelmesi finansal piyasalarda psikolojik etki yapacak ve amerikanın tedbirlerinin vermediği zarar kısmen bu olumsuz görünümden etkilenecektir. çünkü en azından abd kongresi bizi sevmediğini dünyaya ilan edecektir. uzun vadede türkiye yavaşça izole olacaktır.

devamını okuyayım »