şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: #64610229) burada bahsedince aklıma geldi, biraz daha detaylandırmak istedim.

    6102 sayılı türk ticaret kanunu'nun 795. maddesine bir bakalım: "(1) çek görüldüğünde ödenir. buna aykırı herhangi bir kayıt yazılmamış hükmündedir."

    yukarıdaki halen geçerli kanun maddemize paralel şekilde, bildiğim kadarı ile dünya genelinde de çek bir ödeme aracıdır, vadelendirme aracı değildir. çeke açık vade uygulaması olan benim karşılaştığım tek ülke türkiye'dir. bildiğim kadarı ile birkaç ülkede 120 güne kadar post date vade vardır, bazı ülkeler 3 güne kadar blokaj uygular. kalan ülkelerde banka çeki düzenlendiği an ödenmeye hazırdır. hatta bir çok bankanın elektronik bankacılık uygulaması ile barkodu ya da qr kodu okutulan çek otomatik olarak hesabınıza geçer.

    bizde fiili durum ise kanuna ve genel teamüllere aykırı olarak çeke vade uygulamasının piyasaya yerleşmesidir. akp hükümeti bu yerleşmeyi engellemek yerine teşvik etmiştir ki hükumetin 31.01.2012 tarihinde 5941 sayılı çek kanununda yaptığı değişikliklerin bazıları şöyle:

    - ileri keşide tarihli çeklerin erken ibrazı 31/12/2017 tarihine kadar yasaklanmıştır.
    - karşılıksız çek için adli para cezası (ödenmemesi halinde hapis cezası) yerine idari yaptırım düzenlenmiştir.
    - çek hesaplarının açılışında adli sicil kaydı alınması zorunluluğu kaldırılmıştır.

    çeki kanunla bu kadar denetlemeden uzak bir kağıt parçasına çevirdiğinizde şunlar piyasada şunlar yaşanıyor:

    - birincisi ve önemlisi ödeme tarihlerinin vadesi uzadıkça uzuyor. şu an piyasada 2018 yılına yazılmış çekler dolaşıyor.
    - ileri tarihli yüksek tutarlı çeklerle piyasadan vurgun yapmak kolaylaşıyor. vade tarihine göre her şeyinizi toparlayıp kaçmak için aylarca süre kazanıyorsunuz. çeki düzenlendiği anda bankacılık sistemine dahil eden ve sorgulayan bir mekanizma yok.
    - istanbul'un arka mahallelerinde okey masalarında mezarlık çeki denen batık çekler karaborsa satılıyor.
    - bu aralar sıklaştı; çek düzenlenince sisteme bildirilmediği için vadesi yaklaşınca "çekim çalındı" diye asılsız ihbarda bulunan borçlu, mahkeme süresi kadar (aylarca) zaman kazanıyor.
    - yaptırım olmadığını bildiği için insanlar şuursuzca ve umarsızca borçlanıyor, hantal hukuk sistemi işleyene kadar ya alacağınız gecikiyor, ya da hiç alamıyorsunuz.

    ** bu arada, hukukçu ya da bankacı değilim, sürekli çek ile çalışmak ve uğraşmak zorunda olan bir iş yeri sahibiyim. aramızda konuya vakıf hukukçular ve bankacılar varsa ekleme ve düzeltmelerini de bu yazıya dahil edebilirim.
  • aksi yönde bir düzenleme yapılarak süre uzatılmazsa -ki ben bu detayın kimsenin aklına geleceğini düşünmüyorum- 5941 sayılı kanun'un 3 numaralı geçici maddesi dahilinde ifade edilmiş olan "31/12/2017 tarihine kadar, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir." ifadesinde yer alan sürenin dolmasına piyasa koşullarına göre çok bir zaman kalmamış durumda olan ödeme aracı. zira 6 ay, 9 ay gibi vadeler şu andaki piyasa koşullarında çok ekstrem vadeler değil.

    bu tarihten itibaren ne olacak?

    eski sisteme geri dönülecek; bankalara ibraz edilen çek, ibraz edildiği anda ödenecek. ödenemezse karşılıksız olarak yazılacak. eskiden olduğu gibi tüm alacaklıların bir anda çekleri tahsilata vermesi ya da bir firmanın çeklerini piyasadan toplayarak firmayı zor duruma düşürme durumları yaşanacak.

    muhtemelen ilk başta batacak olan firma sayısının çokluğuna göre bu konu yeniden düzenlenecek ama süre uzatımı olmazsa 2018 ve sonrasında keşideci konumunda olacağınız çekleriniz için senet düzenlemeniz finansman yönetiminiz için daha mantıklı bir hareket olabilir.

    edit: teamül, uygulama ve sair ile gelmeyin. bankalar, kredibilitesi yüksek müşterileri açısından bir şekilde bch ya da benzer yöntemlerle durumu kotaracakken geçmişte olduğu gibi batan firmalar da olacak ve mevcut düzenlemeler kapsamında iflas erteleme durumu söz konusu olmadığı için "ben bu çekleri vadeleri geldiğinde ödeyecektim, ödeme planım da şu, beni iflas ettirmeyin" açıklamaları geçerli olmayacak.
  • geçici madde güncellenerek düzenleme tarihinden önce ibrazın geçersizliği 31.12.2020'ye uzatılmış. hadi yine iyisiniz.
  • normal şartlar altında vadeli olması yazılmamış sayılan ve kabulün de yasak olduğu bir kıymetli evrakken, günümüzde yurdum insanınca asıl düzenlendiği tarihten ileriki bir tarihte düzenlenmiş gibi gösterilmek suretiyle adeta bir "vadeli çek" yaratılmaktadır.

    hukuki fonksiyonu itibariyle alelade havale işleminden daha güvenilir bir havale, iktisadı işlevi sebebiyle ise ödeme aracıdır. muhatap banka ile keşideci arasındaki bir provizyon ilişkisine dayanır.
  • turkiye cumhuriyeti ticari para birimi. vadeli yazilip, faizsiz kredi gibi kullanilmasi sacmaligina girmiyorum bile.
  • 22 nisan 1659 tarihinde, hamiline yazılmış olan ilk çek londra'da clayton and morris bankası tarafından ödenmiştir. http://www.dunyaninilkleri.com/…yadaki-ilk-cek.html
  • ekonomideki çek'i masonlar icâd etmiştir. şöyle ki 1100 -1291 yılları arasında kudüs ve çevresi hristiyan tapınak şövalyelerine ait iken: diyelim fransa'dasın, sen oradaki mason tapınağına gidip para veriyordun onlar da sana kendi anladıkları sembollerden oluşan bir kağıt veriyorlardı. kutsal topraklar'a doğru yola çıkıyordun, vardığında kağıdı oradaki masonlara veriyordun, onlar da sana ev veya arsa gibi şeyler veriyorlardı.
  • kalben’in, garaj müzik etiketiyle yayınlanan “aşk çeşmesi” ep’sinde yer alan bir şarkı.

    söz & müzik: kalben
    düzenleme: kalben, kutsal kaan bilgin

    aytekin yalçın imzalı klibi buradan izlemek mümkün.
  • sözlerini yazayım tam olsun dediğim kalben parçası:

    ah diye başladı şarkısı ömrümün
    gözleri görmüyor ki gönlümün
    düşmeye hevesli dünden hazır değil
    bir parça aşk için

    nereye gitmeli kimlere sormalı
    olsaydı olurmuş ama olmadı
    anlayamazsın sakin duramam
    bu koltukta oturamam sen yoksan

    çek dertleri çeker gibi
    çek dokunmadan öper gibi
    çek bir an içinde her şeyi anlar gibi
    kafayı bu gece..

    çek dertleri çeker gibi
    çek ilk yazı bekler gibi

    nereye gitmeli kimlere sormalı
    olsaydı olurmuş ama olmadı
    anlayamazsın sakin duramam
    bu koltukta oturamam sen yoksan

    çek dertleri çeker gibi
    çek dokunmadan öper gibi
    çek bir an içinde her şeyi anlar gibi
    kafayı bu gece..