• ölmü$sünüz canlar.

    (ara: canlar)
  • --- spoiler ---
    tanrı, yarattığı zaman çok mutludur, insanın da onu taklit etmesini ister, böylece yaratıcı insan, tanrı'ya daha yakındır.
    --- spoiler ---

    satırlarında ana fikrinin gizli olduğu usta yazar gogol'un bitirilememiş romanıdır.
  • alkım yayınlarından çıkan baskısının, yazıları çok küçüktür. bu durum, kitabı okurken insanı yormaktadır.
    (bkz: şikayetim var)
  • romanda geçen şu pasaj'ı bahse değer bulmuşumdur hep.

    --- spoiler ---

    akıllı, bilgili kimse, insanlara, art niyetsiz dikkatli bir göz atar; onların bütün ahlak ve karakterlerini inceler, en gizli noktalarını meydana çıkarır. insanda her şey çabuk değişir; onda, müthiş bir kurt hayrete değer bir süratle gelişir, bütün yaşam kaynaklarını emer, kurutur ve bu kurt, bazen güçlü bir tutku biçimini ve bazen de bir eğilim şeklini alır. bu nedenle, soylu bir ömür sürmek için dünyaya gelen bir insan, bayağı hareketlerde büyüklük ve kutsallık bulacağını sanarak asıl kutsal görevini unutur. insani tutkular, deniz kenarındaki kum taneleri gibi sayısızdır; hiçbiri diğerine benzemez. bunların adileri olsun, iyileri olsun, önce insanın esiri olurlar; fakat, çok az zamanda da onu, zorbaca pençelerinde ezerler.
    karakterinde en soylu duyguları geliştirebilen insanlara ne mutlu! böylelerinin mutluluğu artar, her an genişler ve daima ruhunun sonsuz semalarına daha derin olarak girer. fakat, bazı hisler de vardır ki, bunları seçmek insanın elinde değildir; çünkü bunlar onunla birlikte doğarlar ve onun da bunlardan vazgeçmeye asla gücü yetmez. o, yüksek bir irade ürünüdür ve ölünceye kadar insanın ruhundan ayrılmaz.
    --- spoiler ---
  • gogol ölü canlar'ı iki cilt olarak yazmış ancak kendisi manik depresif psikoz olarak adlandırılan bir hastalığa sahipmiş. bu durum özellikle kitabın ikinci cildini olumsuz yönde etkilemiş. şöyle ki ilk ciltte genel olarak olumsuz tiplemeleri anlatan gogol ikinci ciltte olumlu/dürüst karakterlerden anlatacak ve rusya'nın geleceğine daha umutla bakılabilecek bir tablo çizecekti. fakat ilk cilt tamamlandıktan sonra ruhsal rahatsızlığı sebebiyle ikinci cilt gogol için bir ızdırap olmuş ve zorlukla bitirmiş. yine rahatsızlığının depresif modundayken yazar ikinci cildi yakmış ve şu an elimizdeki kitap kurtarılan kısımlardan derlenerek oluşturulmuş.*

    öznel yorumuma gelecek olursak: zor bitirdiğim kitaplardan biriydi. bazı karakterler, benzetmeler ve yazarın olaylara bakış açısı ve yorumlayışı ilgi çekici olsa da karakter sayısının fazlalığı özellikle ikinci ciltteki bana göre konu bütünlüğünü bozan detaylar kitabın okunurluğunu azaltıyor.

    *iş bankası kültür yayınları baskısının çevirmeni mazlum beyhan'ın ikinci ciltten önce yaptığı yorumdan derleme.