şükela:  tümü | bugün
  • osmanlı devleti'nin toprak kullanım yapısının modern çağa uyum sağlayamamasının aralarında büyük bir öneme sahip olduğu nedenler.

    bilindiği üzere osmanlı devletinde toprak devlete aittir ve tebanın toprak üzerinde tasarruf hakkı vardır.
    teba kendisine verilen toprağı işler ve vergisini devlete verirdi. bu durum avrupa'daki feodal yapıyla uyuşmamazlık içinde seyreder avrupa'da derebeylikler kendi topraklarına sahipken üretim artığını devlete vergi olarak vermek yerine saklayarak sermaye birikimini sağladılar ve kapitalizmin gelişmesi sağlanmış oldu böylece.

    osmanlı topraklarında ise 15-16.yy'larda önemi oldukça fazla olan tımar sistemi hem orduya süvari desteği veriyor hemde devlete vergi olarak geri dönüyordu. bu sayede osmanlı aldığı vergilerle hem halk için çeşitli yatırımlarda`:han hamam cami medrese külliye kemer ne gelirse aklına` bulunurken hemde tımar sisteminden fetihler için gerekli olan askeri sağlıyordu, bu sistem iyi gibi görünüyordu ama osmalı'da sermaye birikmesine engeldi.

    fakat tımar sistemi ateşli silahların yaygınlaşmsıyla bozulmaya uğradı. ateşli silahların yaygınlaşması sonucunda süvarilerin değeri azalırken bu tip silahlarla donatılan yeniçerileri daha değerli kılmıştı.

    fakat tımar sisteminde devlet herhangi bir altın harcamadan asker yetiştirirken ve yanında vergi alırken bunun yerine değer kazanan yeniçeriler maaşlarını doğrudan hazineden aldığı için bu durum osmanlı ekonomisine darbe indirmiş oldu.

    osmanlı devleti gibi askeri bir devletin bir önemli gelir kaynağı da güçlü ordusuyla elde ettiği ganimetler ve diz çöktürüp vergiye bağladığı devletlerdi.

    tımar sisteminin önemini yitirmesi ve yeniçerilere verilen önem artan giderleri karşılamak için devleti iltizam sistemine yöneltti.
    iltizam sisteminde mültezim olarak anılan kişiler vergi toplama karşılığı devlete belirli bir bedel öderlerdi. bu sistemle aslında feodal beylerin mülk sahibi olmadıkları fakat üretim fazlasına sahip oldukları bir sistem olarak yerleşti. bu sistemle devlete vermesi gereken bedel ve toplaması gereken vergiden kar sağlamaya çalışan mültezimler keyfi vergi toplamalarına giriştiler ve bu osmanlı halkı açısında sıkıntı verici oldu.

    öte yandan yeniçerilerin isyanlarıda devletin ekonomik yönünü zorlamaktaydı bunların yanında askeri anlamda büyük bir zafer kazanılamayışıda osmanlı ekonomisini etkilemeye başladı.
    bu sırada en başta bir kurnazlık olarak başlayan kapitülasyon fırtınası osmanlıyı baştan başa sarmaya başlamıştı osmanlı kendi ticaretinin kendisi denetleyemez olmuştu ve osmanlıya ticaret yoluyla gelen ürünler küçük esnafları ve üreticileride öldürdü böyle bir vergi kapısı daha kapanmış oldu. üstelik kapitülasyonlar nedeniyle yabancı tüccarlardan alın mayan vergiler ve yerli tüccardan alınan verigler dolayısıyla avrupadakine benzer bir tüccar sınıfı osmanlı'da yetişmedi durum şu ki osmanlı kapitalist bir devlet olamadı.

    bu süreçte avrupa'da gelişen sermaye birikimi ve coğrafi keşiflerle zenginleyen devletler artık sanayinin kurulmasına ve kapitalist döneme giden yolda büyük adım atışlarla sömürge devletleri\imparatorluk olmaya başlamışlardı.
    bu durumda avrupa devletleri osmanlı'dan daha ileri bir teknolojiye ve gelire sahip oldular ve coğrafi olarak büyük olan osmanlı devletinin dolaylı yolla sömürülen topraklarına göz diktiler. böylece yavaş yavaş parçalanan osmanlı devletler arasında pay edildi ve i.paylaşım savaşıyla da osmanlı ilhakı tamamlanmış oldu osmanlı yerine daha akılcı davranan ve kapitalizm yolunda adım atan kemalist cumhuriyet kuruldu o başka bir entry konusu olur.

    kısaca osmanlı'da birikmeyen sermaye, el işçiliğine dayanan sanayi* ve üretilen malların* ticaret yoluyla satılamaması ve bozulan tımar sistemi, yeniçeri isyanları osmanlının bir sömürge devleti\imparatorluk olmadan çökmesini sağladı.
  • şüphesiz demokrasi eksikliğindendir.

    (bkz: ileri geri demokrasi)
  • bütün nedenlerin altında, temelinde ihmalkarlıktan başka bir şey yatmamaktadır. uzun uzadıya siyasi, ekonomik, kültürel, sosyolojik vs. sebepleri incelemeye pek de gerek yok. yapılan ıslahatlardaki samimiyetsizlik, umursamazlık, sorunların temeline inmemezlik, günü kurtarma çabasıyla üretilen geçici çözümler osmanlı'nın sonunu -doğal olarak- hazırlamıştır.
  • saray kadınlarının israfı diye bir neden vardır ki unutamam yıllardır. sanırsın padişahlar eşek sikiyor.
  • üç ana başlık altında inceleyebiliriz.

    (bkz: sanayi devrimi)
    (bkz: pazar arayışı)
    (bkz: baltalimanı antlaşması)
  • kurulduğu günden yıkıldığı güne sadece selçuklu'dan aldığı (onu da kendisi üretememiş yani, düşün artık) düzenli ordu sistemiyle (daha doğrusu mantığıyla) böyle bir kavrama pek de sahip olmayan devletler üzerinde askeri üstünlük sağlayarak ayakta kalmaya çalışması ve ne kültürel ne de bilimsel olarak bir halt üretmemiş, üretmeyi bırak dünyadaki yenilikleri de takip edememiş olması. sonunda ordusu da çağın gerisinde kalınca işi bitmiştir. bu oluşuma hayran olabilen adamlara hayranım ben.
  • eğer tek bir nedeni olsaydı bu para olurdu. eğer yeteri kadar para olsaydı padişah bastırırdı parayı imparatorluğun çökmesine izin vermezdi. para olmadığı için yok ıslahatlar, yok tanzimatlar, yok meşrutiyetler diye uğraşmazlardı. çünkü bunlar ülkeyi geliştirecek adımlardı çökmekten kurtaracak değil. bu adımlar çok önceden atılsaydı bile ülkede para olmadıktan sonra padişah sikmişim imparatorluğunu, sultanlığını ben gidiyorum arkadaş deyip pılısını pırtısını toplar yine giderdi.
  • biranede bi karıya takılıp devletü mevletü boşluyor sonradan. saraylar, hanlar, hamamlar gidiyor. karının derdinden gelişmekte ve değişmekte olan ekonomiyi, sanayi devrimini, işte o sırada dünyayı değiştirmekte olan her şeyi de ıskalıyor. karı da başkasına kesik bu arada. galata'dan, kuledibi'nden bir bıçkın kabadayı. manti sorun değil, elamanı öldürüyorlar ama karı dişli çıkıyor. mantisi ölünce hiç pas vermiyor bizimkine. görenler söylüyor, bizimki günden güne çöküyor. avurtları, gözlerinin feri sönüyor. en sonunda karı mantisinin hasretine dayanamayıp kendini kesince bizimki son çöküşünü yaşıyor.