cut it short

  • 1438
  • 0
  • 0
  • 0
  • 2 ay önce

2015 ekonomik krizi

şimdi çıkıp çıkıp "faizin sonucu enflasyon" diyor ve bunu faiz lobisine bağlıyor. tamam da ciddi bir mevzu atlanıyor. iç yatırım ve sanayi...

şöyle;

öncelikle 12 aylık dönemde türkiye'nin kamu ve özel sektör olarak dış borcu 173 milyar dolar. bunun 23 milyar'ı kamuya ait. dövizin yükselmesi ile son 2 haftada, maliyet 11 milyar dolar arttı. bu bilgi kenarda dursun.

tüm denklem ve teorilerden uzaklaşıp en yalın haliyle şunu diyelim:

faiz yükselince ülkeye döviz ve dış yatırım giriyor. bu ülke parasının değerlenmesine yol açıyor ve enflasyon yükseliyor. döviz düşüyor, para değerlenince ihracat azalıyor işsizlik artıyor. millet tasarruf önlemi alıp daha korkarak borçlanıyor. ama dış yatırımcı gelince yatırım artmış oluyor. işsizlik başlayınca da enflasyon düşmeye başlıyor. (bunun sonucunda işsizlik olsun enflasyon düşsün denemez tabi ki)

bu belirleme çok basit her türlü eleştiriye tabi ki açık. kolay anlaşılsın diye böyle yazdım. iktisatçı arkadaşlar halk dili ile müdahale edebilir.

faiz düşerse ise tam tersi oluyor döviz değerleniyor bu sefer yatırımdan çok paradan para kazanma başlıyor. zira faizi salt "para yatırayım faizini yerim" gibi düşünmeyin, burada mevzu yatırım üzerindeki maliyet.

işte burada sıkıntı "dış yatırım"... piyasamız dengesini tamamen dış yatırıma göre yapıyor. iç yatırım güçsüz olduğundan ve iç sanayi bağımsız olamadığından devamlı yatırım yapan şirketler de dış yatırımcıya muhtaç kalıyor.

güçlü merkez bankası dediğimiz ülkelerde mali dengeleri hep iç piyasa aktörleri belirler. almanya ve amerika'ya bakın. hepsinin ihracatı yüksek ve kendi markaları mevcut. bu yüzden dış piyasaları belirleyebiliyorlar. (2008 yılında fed'in sağa sola para saçmasını düşünün, biz de faydalandık bundan)

tabi ki günümüz piyasasında dış yatırıma kota koyup iç yatırımı gazlamak manasız. vestel vergisi dediğimiz vergiyi düşünün, manası yok ancak sen üretim anlamında bir devlet olamazsan, halkını "en güçlü 10. ülkeyiz" diye kandırırken aslında tüm gücün dışarıdan gelecek yatırımcının keyfine kalmışken, piyasa sıkıştığından sıcak para olarak nereden bile gelmediği belli olmayan para akışları ile piyasayı canlı tutarken kalkıp da "faiz yükselince enflasyon yükselir" diyemezsin çünkü bu ülkede faizin yüksek olduğu sırada yatırımın ve tabi büyüme rakamlarının ne olduğu ortada. faizin ortalama 17 olduğu dönem büyüme %9 civarı. faiz %8lerdeyken büyüme de 4'lere gerilemiş. bunun (bana göre) tek açıklaması dış yatırım ve onların aldığı kararlar...

kısacası bu kadar basit bir gözlemle bile ekonominin a'sı b'si belliyken bunun bizler farkında olacağız ama üst kattakiler 13 senedir iç yatırım ve değer yaratma hamlesi yapmayacak bir de üzerine 2. sınıf ürünleri "dünya harikası" diye bize kaktıracak...

2014 haziran'ın da 870-tl olan bir vestel (yerli üretim ya) televizyon, 2015 ocak ayında 1200-tl olmuş. yerli üretim bir televizyon, hele ki teknolojik ürünler 6 ayda bir 1/4 oranında değer kaybederken nasıl oluyor da fiyatını arttırıyor? üstelik bu televizyonun ne 3d'si ne dahili uydu alıcı, ne smartı ne 400 mhz'si yok, düz led tv...

ya birileri uyanıklık yapıyor ya da yerli dedikleri televizyon, babayı yerli... kısaca, parçaları ecnebi bu da demek oluyor ki vergi indirimi/bindirimi ile allamaya çalıştıkları yerli ürün bile yerli değil...

neyse biraz karışık oldu ama anlamışsınızdır, zaten epey sağlam yazı yazılmış bu konuyla ilgili, iktisat okuyan arkadaşlar burayı okusa banko geçerler...

devamını okuyayım »
05.03.2015 14:38