şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: kristel kama)
  • orhan karavelinin berlinin yalnız kadınları isimli kitabında şu şekilde anlatılan gecedir; 7 kasım 1938 günü paris’te bir yahudi genci burada görevli bir alman diplomata silahlı saldırıda bulunmuştu. hitler’in onayını alan goebbels, gestapo’ya, itfaiye sorumlularına ve emrindeki öteki güçlere halkın bu olay karşısındaki “beklenen” (!) tepkilerine karışmama emrini verdi. 9-10 kasım 1938 gecesi berlin’i teslim alan talimli ve disiplinli sa ve “hitlerjugend”7 “taburları” kentin bütün yahudi işyerlerini, alışveriş merkezlerini talan ettiler. belki de önceden haber aldıkları için kapılarını kapatan ünlü kadewe alışveriş merkezi kurtuldu ama hermann platz’daki dev karstadt mağazası kalabalıklara hoş görünmek için bütün yahudi çalışanlarının işine son verdiğini açıkladı. “filistin’e gidin!” diye haykırarak kentin altını üstüne getiren kalabalıklar sinagogları ve yahudilere ait binaları yaktılar, tahrip ettiler; rastladıkları yahudilere saldırdılar. kırılan camların parıltısı nedeniyle “kristal gece” diye anılacak 9-10 kasım 1938 olaylarını berlin halkı sessizce seyretti! 11 kasım günü yayımlanan alman gazeteleri de olayı büyütmeden geçiştirdi. ne de olsa basın çoktan nazilerin denetimi altına girmişti. alman kamuoyunun duyarsızlığı hitler ve emrindekilere “yahudi sorunu”nun artık köklü bir çözüme kavuşturulması konusunda cesaret verdi. “bunların” böyle palyatif ve perakende girişimlerle korkutulup sindirilmesine, kaçırılmasına gerek kalmamıştı. “toptan” yok edilmeliydiler. bunun için de tarihte benzeri görülmemiş hızlı ve “rafine” yöntemler bulunup uygulanmalıydı
  • sosyal medya olmasaydı belki de şu zamanda ülkemizdeki diktatörün aleviler veya diğer azınlıklar için yaşatabileceği bir gece olabilirdi.
  • bu gece yeniden izlenen film. anonim bir hikaye. kara gömleklilerin kanlı hikayesi.
  • bilmeyenlerin öğrenmesi lazım.
  • almanya'nın ülkedeki polonyalı yahudileri sınır dışı ettiğini ve aralarında kendi ailesinin de bulunduğunu öğrenen bir yahudinin paris'teki alman büyükelçisini vurmasıyla patlak veren katliamdır. büyükelçinin öldürülmesi hitler tarafından planlanmış bir yahudi eylemi olarak görülmüş, almanya'da sayısı binlerle ölçülen yahudi mezarı tahrip edilmiş, dükkanlar yağmalanmış ve sinagoglara zarar verilmiştir. itfaiyenin çıkarılan yangınlara, polislerin de şiddet olaylarına müdahale etmemesiyle tam bir kıyım yaşanmıştır.
  • kristal gece (almanca: kristallnacht), 9 kasım 1938 gecesi alman nazilerce, yahudilere ait ev, iş yeri ve sinagoglara yapılmış kanlı ve ölümcül saldırıların adıdır.

    bu saldırıların bahanesi paris'teki bir suikasttı. 1938'de almanya ülkede yaşayan 17 bin polonyalı yahudiyi sınırdışı etti. polonya tarafından da ülkeye kabul edilmeyen bu kişiler iki ülke arasında sıkışıp kaldı, çoğu soğuk, açlık ve hastalıktan yaşamını yitirdi. bu kaderi paylaşanların arasında kendi ailesinin de bulunduğunu öğrenen 17 yaşındaki herschel grynszpan, paris'teki alman büyükelçiliği'ni basarak karşısına ilk çıkan kişi konsolos yardımcısı ernst vom rath'ı vurdu. hitler'in sağkolu goebbels, bunun planlanarak düzenlenmiş bir yahudi komplosu olduğunu öne sürerek alman ırkının öcünü alması gerektiğini konuşmalarında halka empoze etti. yahudilere karşı arada sırada yapılan saldırıları öven goebbels, partisinin bu tür saldırı girişimlerinin olmayacağını, ancak bu tür olayların olması halinde asla müdahale edilmeyeceğini basın yoluyla duyurdu. sivil ajanların da halkı kışkırtmasıyla kasım'ın 9'unu 10'una bağlayan gece kanlı saldırılara göz yumuldu. polis ve itfaiye olaylara kasıtlı olarak müdahale etmedi. olaylar yer yer 13 kasım'a kadar sürmüştür.

    geceye bu ad, saldırıdan sonra sokakları kaplayan cam kırıklarının ışıltılarından esinlenerek verilmiştir, ancak tartışmalıdır. (bkz: pogrom) (katliam/kıyım) gecesi ya da kasım pogromları olarak da anılır.

    gecenin sonunda 91 yahudi öldürülmüş, yüzlercesi ağır yaralanmış, yahudilere ait 7.500 dolayında iş yeri yağmalanmış, tahminen 177 sinagog yakılıp yıkılmış, pek çok mezarlık tahrip edilmişti.

    olaylar pek çok ülkede tepkiyle karşılandı. abd, 14 kasım günü büyükelçisini berlin'den geri çekti