şükela:  tümü | bugün
  • altay efsanelerinde, gök yolculuğuna çıkan kamın ruhuna, gökyüzünün ilk üç katı boyunca kılavuzluk ettiğine inanılan dev kuş.
  • vasili radlof'un sibirya'dan adlı eserinde, altay dağlarında yaşayan kamlardan ve kurban törenlerinden söz ederken, "sema kuşu merkut"un adı geçen bir kam duası metnini de kaydetmiştir:

    "gök kuşları beş merkut,
    tırnakları bakırdan
    ayın tırnağı bakırdan,
    ayın gagası buzdan
    geniş kanatları muhteşem hareketli.
    uzun kuyrukları yelpaze gibi
    sol kanadı ayı örter. sağ kanadı güneşi
    ey dokuz kartalın anası! yayığı geçerken şaşmaz
    idil üstünde yorulmez, öterek gel sen bana!
    oynayarak gel sen sağ gözüme! sağ omzumun üstüne kon."

    http://tr.wikipedia.org/wiki/merküt
  • markut, burkut, bürküt de denir.
  • yazılan üç haliyle de aslında sadece kartal anlamı taşır. kartal kelimesinin kökeni bize farklı bir dilden geçmiş olsa gerek biz hariç bütün türk dildeş memleketlerde bürküt, berkut, markut vs. olarak geçer.

    bir diğer efsanevi kuş için (bkz: samruk) veya (bkz: simurg)
  • merküt veya bürküt de denilen altay ve moğol mitolojisindeki efsanevi kartal. kimi yerlerde anka kuşu ile özdeşleştirilmiş. bazen de bir tanrı veya tanrıça olarak görünür. gök yolculuğuna çıkan şamanın ruhuna ilk üç gök katı boyunca kılavuzluk eder.
  • eski türk efsanelerinde, gök yolculuğuna çıkan kam’ın ruhuna, ilk üç gök katı boyunca rehberlik ve yardım eden dev dişi, mukaddes gök kuşu'dur (sema kuşu). sol kanadının ay’ı, sağ kanadının ise güneş'i örttüğüne inanılır. dokuz kartalın atası olarak kabul edilir. kam'lar törenler esnasında merküt'ün ruhunu da çağırmaktadır.

    anadolu‘da yaramazlık yapan çocukları korkutmak için kullanılan düşsel bir varlık olarak da bilinmektedir.

    v. radlov'un "sibirya'dan" adlı eserinde yer alan kurban törenlerinden bir kam duası.

    "gök kuşları beş merküt,
    tırnakları bakırdan
    ayın tırnağı bakırdan,
    ayın gagası buzdan
    geniş kanatları muhteşem hareketli.

    uzun kuyrukları yelpaze gibi
    sol kanadı ayı örter. sağ kanadı güneşi
    ey dokuzkartalın anası! yayığı geçerken şaşmaz
    idil üstünde yorulmez, öterek gel sen bana!
    oynayarak gel sen sağ gözüme! sağ omzumun üstüne kon."

    (bkz: tuğrul kuşu/#66625296)