şükela:  tümü | bugün
  • "istanbul'a/ avrupa'ya/ amerika'ya gittiğimde cebimde çok az param vardı, 3/5 yıl sonra kendi şirketimi kurdum" şeklinde özetlenebilecek başarı hikayelerindeki 3/5 yıllık zaman diliminin açıklanmadan geçiverilmesi durumudur.

    siz hikayeyi heyecanla okumaya başlarsınız... kahramanımız son derece zor durumdadır, açlıktan nefesi kokmaktadır ama maceracıdır. risk alıp hepimizin aklından geçen ama çoğumuzun cesaret edemeyeceği şeyi yapıp büyük şehirlere göçer. çalıştığı yerdeki koltukta uyuyarak günlerini geçirirken her ne olmuşsa artık, çoğu zaman yabancı dil vs. bile bilmeyen arkadaşımız 3-5 yıl sonra milyoner bir patrona dönüşür. ve siz bir okuyucu olarak aradaki bağlantıyı bir türlü kuramazsınız.

    sevgili başarı öyküsü sahipleri... eğer utanılacak bir şey yapmadıysanız nasıl milyoner olduğunuza dair biraz daha detay verin. ipini koparıp gelen ve sizin yolunuzdan gidip size rakip olacak olanlardan korksanız da detay verin, zira okuyanlar aradaki boşlukları şu şekillerde doldurma eğiliminde olabiliyor;

    "amerika'ya gittiğimde üzerimde sadece donum vardı. iş bulmak için her kapıyı çaldım. bir restoranın kapısından girdim ve bana temizlik işi olduğu söylendi. alışık olmadığım halde 'temizledim'. sonra çok güzel temizliyorum diye başka temizlik işleri de verdiler. ünüm yayılmaya başlayınca terfi ettim ve kendi restoranımı açtım. ama hala arada özel temizlikler yaptığım olur."

    "avrupa'ya gittiğimde tek özelliğim çat pat konuştuğum ingilizce'nin yanında bir de türkçe konuşuyor olmamdı. kalacak yerim yokken sokakta yatmamak için eskiden öğrendiğim bir numara ile bir dükkanın kapısını açıp içeri sızdım. öğrenmek her kapıyı açıyormuş gerçekten dedim ve bol bol kapı açtım. şimdi bir otelim ve otelimde yönettiğim kendime ait kapılarım var."
  • hep anlatılan bir hikayedir, abd'de de vergi incelemesine takılan mafyatik borsa manipülatörünün müfettişlere yanıtı: "kazandığım ilk 1 milyon doları sormayın kalan 100 milyonun kuruş kuruş hesabını verebilirim".
    öyle işte.
  • geçenlerde vardı benzer bir haber.

    oğlan dil bilmeden erzurum'un köyünden new york'a gitmiş, gider gitmez restoran işletmecisi olmuş gibi anlatıyor.

    yemezler birader. o arada işletmeci olana kadar neler yaptın, asıl onlar gurur duyulacak meslekler.
  • sözlükte karambole gitmiş en değerli tespitlerden biri. üzerine ciddi ciddi çalışsan ansiklopedi çıkar. başarı hikayelerini atom bombalarından daha dehşet verici ve sinsi buluyorum.
  • zamana para kısmını da eklememiz lazım. o zaman atlamalarında para kesin geliyor.
  • az önce twitter’da immanuel tolstoyveski’nin tweet’ine denk geldim. nasıl ateist olduğuna dair soruyu “herhangi bir travma veya aydınlanma yaşamadım. boyumun uzaması gibi bu da çaktırmadan oldu bittiye geldi.
    bence çoğumuzda durum bu ama sonradan geriye dönük hikaye uyduruyoruz.” diye yanıtlamış.

    başarı için de durum kısmen böyle. bir şekilde çok çalışırsın ve işler yolunda da giderse başarılı olabilirsin. sonrasında nasıl başardın sorusuna vereceğin cevap biraz sana kalıyor. hikaye geriye dönük uyduruluyor. kimi araya sabahları erken kalkarak güne başlamasını sıkıştırıyor, kimi annesinin desteğini vs vs.

    örneğin bir maça kaleci de futbolcu da eşit hazırlanıyor. ama biri kazanıyor. kaybeden neyi yanlış yaptığını sorgularken kazanan çok çalışmasının yanına evrene gönderdiği pozitif enerjiyi başarı hikayesine ekliyor mesela.

    tabii bu verdiğim örnek birinci dünya sınıfına dair spor liginden. bizim gibi 3’üncü sınıf dünya ülkelerinde bu başarı hikayelerinin arasına clientelism veya nepotizm kaçıyor. başarı hikayesi anlatılırken bu sefer zaman atlaması değil de gerçeğin manipulatif yansıtılmasını izliyoruz. yersen işte.

    başarılı insanların ortak özellikleri gibi klişe kitapların okunmasına hala anlam veremiyorum. beyaz yakalarda bu popülerdir mesela, çoğu steve jobs’ın başarı hikayesini evde kalan kızların pembe aşk romanlarını okuduğu gibi okuyor. o hikayelerde vergi kaçırma yöntemleri saklı, devletle olan ilişkiler saklı, yüzeyde ise american baby boomer dream: “çok çalış senin de olsun.”

    eski yunanda tiyatrolarda, tamamiyle “perfect” diyebileceğimiz insanların hayat hikayelerinin de bir şekilde işlerin yolunda gitmemesi sebebiyle loser olarak sonuçlanabileceği pekçok oyunda halka gösterilmis/öğretilmiş. ki bu sebeple de “loser” değil de “tragic hero” olarak tanımlıyorlar böyle insanları. işleri yolunda gitmeyen “hero”lar :) bugün ise genel anlamda başarı hikayeleri pompalandığı için ve bu hikayeler geçmişe yönelik uydurulup zaman atlamalarıyla da ballandıra ballandıra anlatıldığı için herkes “bireysel” olarak kendini sıkışmış ve bir noktada tam da liberal sistemin istediği gibi kendini yeterli görmeyip suçlu hissediyor bence.
  • aslında gelecekte yapacaklarınla geçmişi değiştirmek mümkün oluyor. bu aslında bilimsel bir yaklaşım. uzun uzadıya yazardım ama şimdi vaktim yok. bu konu, yani geçmişi değiştirmek, brian greene'in evrenin dokusu kitabında anlatılmış bir olgu.
  • sadece basari degil, insanlarin hayatlarinda actigi yeni sayfalar, baskasiyla yasadiklari vs vs hikaylerde cogunlukla bosluklar, anlatilmayan kisimlar ve tabii carpitmalar yalanlar vardir. o sebepten biri bana bir sey anlattiginda he he der gecerim.

    (bkz: #98375114)
  • bu tespitin haklılığını, zaman ölçeğini bir miktar genişleterek ve odağı bir başarı hikayesi olarak homo sapiens'e çevirerek de gösterebiliriz sanırım.

    bugünden önce (bö)* 1.800.000 (bir milyon sekiz yüz bin) yıl önce yaşadığı düşünülen homo georgicus ve homo erectus'u veri alırsak eğer
    - bir milyon yıl sonra (bö 800.000) homo antecessor,
    - iki yüz bin yıl sonra (bö 600.000) homo heidelbergensis,
    - üç yüz elli bin yıl sonra (bö 250.000) homo neanderthalensis,
    - yüz yirmi beş bin yıl sonra (bö 125.000) homo sapiens ortaya çıkıyor.

    bu aşamaya gelene kadar o üstünden atlanılan milyonluk, yüzer binlik, on binlik zamanlarda neler oldu; bütün bu homo familyası ne yedi, ne içti soran var mı? yok! modern insana doğru evrimleşirken, diyelim bö 748.297 ile 748.270 yılları arasında yaşan homo antecessor türüne ait bir kadın bireyin 27 yıllık o kısacık ömründeki endişelerinin, sevinçlerinin, hayallerinin, açlığının, hastalığının bizim için zerre önemi var mı? yok! sapiens'in başarısıyla kamaşan gözlerimizin, bu başarı zincirinin diğer halkalarını görmesi nâmümkün. tek yaptığımız, zaman atlatmak!

    fakat mağrur olma homo sapiens, diğer homo türleri senden büyük olmasa da seninle aynı zihinsel kapasitedeydi. hatta claude levi-strauss'un veciz ifadesiyle (s.351) söylersek, 200.000 ya da 300.000 yıl önce yaşayanlar da platon ya da einsteinkiyle aynı zihinsel kapasiteye sahipti.
  • insanların süreçten çok sonuçla ilgilenmesiyle alakalı olan bir durumdur. süreç her zaman direkt başarıya götürmüyor bazı sorunlar vs olabiliyor. süreç zor ve sıkıcı görünüyor. mesela yabancı bir dili çok akıcı konuşmanız insanlara çok havalı ve güzel geliyor ama işin arkasında yüzlerce saat grammer çalışmanız, speaking pratikleri vs var. insanlarda bununla ilgilenmeyip sadece sonuca bakıyorlar.